RKL nga Arkivi i pasluftës: Bastardët jugo-mercenarë, në shtyllën morbide të turpit kombëtar I

Tre katër muaj para arrestimit të kreut të luftës së Ushtrisë Çlirimtaret të Kosovës në nëntor të vitit 2020, nga Gjykata Speciale, mbetjet jugosllave të tubuar në ‘kruzhokun’ Koha Ditore, kishin filluar fushatën propaganduese kundër çlirimtarëve. Në atë kjo gazetë e regjistruar në kohën e regjimit të Millosheviqit, e vetmja gazetë e Kosovës, që e kishte pranuar atë regjim shqiptar-vrasës të kasapit të Ballkanit.

 

Behlul Beqaj: Nuk duhet të krenohemi me ata që po na turpërojnë, në Gjykatën Speciale, në Hagë

Një numër i konsiderueshëm i çlirimtarëve të rëndësishëm, që shpresonin se do të shndërroheshin në idhuj të lirisë kombëtare, kanë detyrim ndaj Gjykatës Speciale, e cila hodhi dyshime për kryerjen e krimeve të luftës. Në vend se të shndërrohen në aksioma të çlirimit, lirisë dhe krenarisë kombëtare, potencialisht po shndërrohen në shkaqe të korrigjimit të detyrueshëm të çlirimit kombëtar.

Isha në mesin e grupeve të para që pas Marrëveshjes së Kumanovës ktheheshim nga Shqipëria, përmes Maqedonisë, në Kosovë… Rrugës na shoqëronin automjetet ushtarake, ndërsa nga ajri helikopterët e NATO-s. Kur iu afruam Prishtinës turmat e ngazëllyera në eufori të paparë përshëndetnin deri në përkulje trupat e NATO-s. Sa më thellë hynim në qytet, aq më të theksuara ishin ekzaltimet e qytetarëve kur defilonin edhe disa ushtarë të uniformuar të UÇK-së…

Disa ditë dhe javë pas ngarendnin qytetarët për t’u kthyer në Kosovë duke shpresuar se liria është e vetëmjaftueshme për të ndërtuar të ardhmen me jetë dinjitoze. Nuk kuptuam apo nuk deshëm të kuptonim se ne do të bëheshim të lirë me vendimin tone duke u mos pajtuar me gjendjen që po krijohej. Ne rezistuam me shekuj për të mos iu nënshtruar liri-marrësve që nuk dëshmuan as ndërgjegje. Fatkeqësisht njëzet vjetët e kaluar të pasluftës ëndrrën e shumicës, veçmas të rinjve, e tretën. Në vend se së bashku me çlirimtarët të realizonin ëndrrën shekullore për t’u bërë më të mirë në Kosovë, Kosovën e shndërruam në vend të pashpresë. Fatkeqësisht, me fajin tonë, erdhëm në pozitë që një numër i konsiderueshëm i çlirimtarëve të rëndësishëm me shpresë se do të shndërroheshin në idhuj të çlirimit dhe lirisë kombëtare po i detyrohen Gjykatës Speciale për krime të luftës! Në vend se të shndërrohen në aksioma të lirisë dhe krenarisë kombëtare, potencialisht po shndërrohen në shkaqe të korrigjimit të detyrueshëm të çlirimit kombëtar!

Të thyer në shpresë, fëmijët e prindërve që u kthyen me shpejtësi meteorike në Kosovë, pas njëzet vjetëve, po rrezikojnë edhe jetët e tyre për të braktisur vendlindjen e baballarëve. Mbi pesëdhjetë mijë shtetas të Kosovës kanë hequr dorë nga shtetësia Kosovës, mbi gjysmë milioni kosovarë e kanë braktisur Kosovën, me qindra mijëra të rinj presin liberalizimin e vizave për të marrë rrugën e kurbetit. Nuk është larg dita kur në Kosovë do të mbesin vetëm politikë-bërësit e pandërgjegjshëm dhe mbështetësit e tyre. A e meritoi këtë fatkeqësi populli që historikisht dëshmoi gatishmërinë për sakrifica për të krijuar shtetin ku do të këtë çdo qytetar shansin për jetë më të mirë? Jo. Është kohë e duhur që edhe populli të reflektojë. Nuk duhet të krenohemi me ata që po na turpërojnë. Nuk mund t’u besojmë më atyre që na kanë zhgënjyer. Nuk duhet t’i trajtojmë më si heronj ata që do të përballen me drejtësinë…

Drejtësia e luftës së UÇK-së i ka rrënjët e thella. Atë nuk mund ta rishkruajë asnjë historian dinjitoz, pavarësisht fatit individual të atyre që po tentojnë të identifikohen me të. Është koha e duhur që të sillemi më të përgjegjshëm ndaj së ardhmes sonë nëse nuk dëshirojmë të pësojmë nga ngjarjet e padëshiruara në të ardhmen. Këtë herë duhet t’i ndihmojmë të ardhmes duke u ballafaquar me të vërtetën. Duhet të vlerësojmë çdo individ varësisht nga faktet e dëshmimit dhe arritjeve. Kosova dhe kosovarët kanë të ardhme vetëm nëse e kuptojnë se është koha për ndryshime të mëdha dhe të jashtëzakonshme. Nga sot duhet në çdo moment të jemi të vetëdijshëm se çdo hap përpara do të jetë i vështirë, por do të ishte fatkeqësi nëse kthehemi pas.

 

Koha ditore, 14 korrik 2020 12:47

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …