RKL

RKL: Shpallja e Heronjve nga mesi i Dëshmorëve, paradoks apo diçka më keq?

Prej çlirimit të Kosovës nga robëria serbe, në qershor të vitit 1999 e sidomos pas Shpalljes së Pavarësisë,  më 17 shkurt e deri tani, të gjithë kryetarët e deritanishëm me rastin e festave kombëtare kanë shpallur heronj nga radhët e dëshmorëve, duke bërë kështu një dallim të pafalshëm në mesin e tyre, që ndikon shumë keq edhe në familjet e dëshmorëve. Duke përcjellë me vëmendje këtë aktivitet të kryetarëve,  vërehet   mirëfilli se listat hartohen mbi baza partiake, selektive dhe nuk i përmbahen një kriteri unik në shpalljen e heronjve.

Në ditët e Epopesë së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Kryetari i Republikës së Kosovës, Hashim Thaçi, ka dekoruar 108 personalitete me urdhrin “Hero i Kosovës” ka bërë të ditur Zyra e kryetarit. Duke u bazuar në kompetencat e tij kushtetuese, marrë për bazë kontributin, meritat e veçanta dhe veprat e trimërisë dhe sakrificës në luftën e UÇK-së, kryetari Thaçi ka dekoruar 108 dëshmorë të UÇK-së dhe personalitete të tjera me urdhrin “Hero i Kosovës”. Ky vendim i presidentit Thaçi është marrë duke u mbështetur edhe në propozimet e Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së.

Nga ky lajm i publikuar më 7 mars nga Presidenca del se me “Urdhrin Heroi i Kosovës”  janë dekoruar 108 dëshmorë duke  marrë për bazë kontributin, meritat e veçanta dhe veprat e trimërisë dhe sakrificës në luftën e UÇK-së.  Ky përkufizim nuk përjashton asnjë dëshmorë nga 2.200 sa janë shpallur deri tani. Nuk njoh dëshmor të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës të mos ketë treguar vepra  të trimërisë dhe të sakrificës. Të gjithë ata, pa asnjë dallim, pavarësisht rrethanave si kanë rënë, kanë qenë trima, sepse vetëm trimat i kapin armët për luftë dhe që të gjithë kanë sakrifikuar jetën për çlirimin e Kosovës. Të bësh ndarje selektive  në mesin e tyre, në radhë të parë nuk është e moralshme, por   është edhe  në kundërshtim me vlerat e luftës së UÇK-së.

Ka pasur arsye, që me këtë urdhër, nga mesi i 2. 200 dëshmorëve të UÇK-së  të dekorohet vetëm një numër i caktuar prej 50 deri në 100, nga radhët e  atyre që kanë veprimtari të gjatë jetësore në luftë për çlirimin e Kosovës dhe bashkimin e kombit, por paraprakisht në marrëveshje me familjet e dëshmorëve, invalidëve e veteranëve  të luftës.

Me sa dihet deri tani janë shpallur disa qindra heronj, dhe pritet të shpallen edhe të tjerë, në bazë të kompetencave të kryetarëve, të cilët këtë e bëjnë në radhë të parë për veten e tyre dhe për familjarët e caktuar, për ta mbajtur apo për ta rritur elektoratin.

Se deri ku shkon kjo tendencë ogurzezë e dekoratave u pa kohë më parë, në një rast tjetër kur kryetari i Shqipërisë, Bujar Nishani, dekoroi 700 shqiptarë,  të cilët kishin ndodhur në Sheshin,  kur 26-vjet më parë u rrënua Shtatorja gjigante e Enver Hoxhës në Tiranë. U dekoruan edhe kalimtarët e rastit që morën pjesë në rrënimin e burrë-shtetit që i kishin shërbyer me besnikëri fanatike gjatë tërë jetës. Besoj se në mesin e atyre që treguan aq egërsi brutale ishin pikërisht shërbëtorët më besnikë të Partisë dhe Shtetit dhe ata tani futen nën ombrellën dekorative partiake, klanore e fisnore  të kryetarit Nishani, i cili nuk ka pak merita për Partinë e Punës së Shqipërisë, për xhaxhin e tij të dashur Enver Hoxha dhe për shtetin e Diktaturës së Proletariatit. Faktet flasin pavarësisht sa patriot  e demokrat paraqitet kryetari, Nishani.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …