SIMPOZIUMI I DYTE SHKENCOR: LEVIZJA POPULLORE E KOSOVES NE VITET 1982-1984 DHE HERONJTE REXHEP MALA, NUHI BERISHA, BAJRAM BAHTIRI E ZIJA SHEMSIU

U mbajt Simpoziumi shkencor: Lëvizja Popullore e Kosovës në vitet 1982-1984 dhe heronjtë: Rexhep Mala, Nuhi Berisha, Bajram Bahtiri e Zija Shemsiu

Shoqeria Levizja, bashke me Institutin per trashegimi shpirterore e kulturore te shqiptareve, me Shoqaten e te burgosureve politike dhe me Institutin Albanologjik, mbajti Simpoziumin e dyte shkencor per Levizjen Popullore te Kosoves dhe veprimtarine e saj. Ky vit (2018) eshte shpallur VIT i Kryeheroit dhe Kryeprofetit shqiptar,- Gjergj Kastriotit-Skenderbeut. Simpoziumi i Pare Shkencor qe mbajtur vjet ne Institutin Albanologjik, ne Prishtine. Kesaj here Shoqeria Levizja, ne marreveshje me bashkeorganizatoret, vendosi qe Simpoziumi te mbaheje ne Institutin per trashegimi shpirterore e kulturore, ne Shkup. Ky Simpozium kishte terhequr vemendjen e qarqeve atdhetare dhe shkencore ne Shkup, ne Tirane, ne Prishtine, ne Luginen e Presheves dhe ne Plave e Guci. Ishin paraqitur gjithesejte 35 kumtesa per kete Simpozium (pese me shume se ne Simpoziumin e pare). Simpoziumi, sic e kemi paralajmeruar vjet, eshte i pervitshem dhe do te mbahet derisa te shterret TEMA per Levizjen. Kjo eshte njera prej veprimtarive te rendesishme te Shoqerise Levizja. Simpoziumi eshte i nje rendesie te vecante per hulumtimin, mbledhjen dhe studimin e botimin e veprimtarise se Levizjes sone kombetare ne krahinat e pushtuara te Shqiperise. Prandaj, i kemi ftuar dhe do te vazhdojme t’i ftojme te gjithe veprimtaret dhe luftetaret e ceshtjes shqiptare ne Iliri (Ballkan) pa dallim moshe, krahine e partie dhe te gjithe studjuesit tane kudo qe jane te angazhohen dhe te ndihmojne ndricimin e historise me te re te Levizjes sone clirimtare,-Levizjes Popullore te Kosoves.
Hapja e Simpoziumit te Dyte Shkencor per Levizjen ne Shkup u be, pasi u mbajte nje minute heshtje per Heronjte dhe Deshmoret, ne emer te Shoqerise Levizja nga anetari i Kryesise se Shoqerise, Tahir Hani, i cili te pranishmeve u foli per rendesine e ketij Simpoziumi. Pas tij fjalen e mori mikpritesi (nikoqiri), Drejtori i Institutit Per Trashegimi Shpirterore e Kulturore, Skender Asani, i cili u uroi mire se ardhje kumtuesve dhe mysafireve te ftuar, Ai foli shkurtimisht edhe per Simpoziumin dhe perpjekjen e popullit te pushtuar shqiptar per liri e bashkim kombetar qe nga Lidhja e Prizrenit e deri te Lufta Clirimtare e LPK-UCK-se. Te pranishmit i pershendeti edhe Drejtori i Institutit Albanologjik, Hysen Matoshi. I pranishem ne kete Simpozium ishte edhe Ambasadori i republikes se Shqiperise ne Shkup, Sekretari i Institutit Albanologjik, Syle Kasumaj, Kryetari i SHoqates se familjeve te Deshmoreve, Xhavit Jashari, Baca Hasan, qe kishte ardhur nga Gjermania e larget, etj. Mysafir i nderuar i ketij Simpoziumi ishte edhe veprimtari dhe intelektuali i njohur atdhetar, Avni Dehari.
Dega e Shoqerise sone ne Maqedonine shqiptare dhe Kryetari i saj Hulusi Beqiri, bashke me Drejtorin e Institutit, Skender Asanin, e me shoket e Kryesise dhe te Keshillit Drejtues te Shoqerise Levizja, kishin bere te gjitha pergatitjet per mirevajtjen dhe mbajtjen e Simpoziumit me sukses. Gjate dites u lexuan 21 kumtesa shkencore. Ngat Tirana kishin ardhur me kumtesat e tyre studjuesi i dalluar, politikani dhe diplomati, Paskal Milo, dhe veprimtari atdhetar e autori i shume librave e studimeve, Gjoke Dabaj. Pati disa kumtesa nga profesore e studjuese te Maqedonise sone. Kumtese pati edhe Binak Ulaj per poziten e shqiptareve ne Mal te Zi gjate atyre viteve. Nje kumtese nga Adnan Asllani dhe Fatmir Arifi ishte per Levizjen ne Luginen e Presheves dhe poziten e veshtire te shqiptareve atje. Dy kumtesa ishin edhe nga Instituti Albanologjik: Hysen Matoshi dhe Memli Krasniqi. Disa kumtesa ishin nga veprimtare dhe studjuese te Levizjes qe jetojne e veprojne ne mergim: Hasan Ukehaxha, Ibrahim Kelmendi, Ibish Neziri, etj. Tri kumtesa ishin nga Shoqata e te burgosureve politike, nje nga Instituti i Historise ne Prishtine, etj. Me kumtesa u paraqiten edhe dy-tri studjuese te reja, qe u degjuan me interes nga te pranishmit. Kumtuesi i pare ishte Emrush Xhemajli. Disa nga kumtuesit, per arsye te ndryshme, munguan ne Simpozium, por kumtesat e tyre do te botohen ne botimin e ardhshem. Pati ndonje qe per arsye te kohes u terhoq nga leximi i kumteses. Gjate dites te pranishmit ne kete Simpozium e moren edhe numrin e pare te librit, LEVIZJA, me kumtesat e Simpoziumit te Pare per Levizjen. Kryetari i Shoqerise Levizja njoftoi te pranishmit se Simpoziumi i Trete Shkencor per Levizjen do te mbahet ne Kryeqytetin Historik te Shqiperise, ne Prizrenin tone te bukur, me TEMEN BOSHT: LEVIZJA POPULLORE E KOSOVES GJATE VITEVE 1985 – 1987 DHE MBLEDHJA E SAJ E PARE E PERGJITHSHME. Fjalen permbyllese te ketij Simpoziumi e mbajti Kryetari i Shoqates se te burgosureve politike, Hydajet Hyseni. Ndersa Kryetari i Deges se Shoqerise Levizja ne Maqedonine shqiptare, Hulusi Beqiri, na ftoi qe te shkojme te vizitojme Mozaikun e Gjergj Kastriotit, ne qender te qytetit, dhe te bejme fotografi te perbashketa. Dega e Shoqerise sone atje shtroi edhe nje darke per kumtuesit dhe mysafiret.
P.S. Kerkoj falje qe nuk i pata te gjitha fotografite dhe qe nuk i permenda te gjithe kumtuesit me emra.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …