RKL

RKL: Tetë-vjetori i Pavarësisë e gjen Kosovën në një pikë të rrezikshme të stagnimit dhe udhëkryqit

           Tetë-vjetori i Pavarësisë e gjen Kosovën në një pikë të rrezikshme të stagnimit, po thuajse në të gjitha segmentet e jetës institucionale, politike, shoqërore, ekonomike,  e pse jo edhe kulturore.

            Kjo datë, shqiptarëve liridashës të vendit e më gjerë  u sjellë në kujtesë kohën kur tetë vjet më parë, më 17 shkurt 2008, në Kuvendin e Kosovës, në një seancë solemne, u lexua deklarata e Pavarësisë dhe Kosova u shpall shtet i pavarur e sovran.

Ishte kjo një ngjarje e shënuar për të gjithë shqiptarët, për sa e sa breza që kishin luftuar, kishin derdhur gjakun e tyre rrëke, kishin kaluar shekujt të tërë në burgjet e Jugosllavisë e Serbisë dhe më në fund falë luftës së Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe ndihmës së botës përparimtare demokratike, ishte realizuar edhe një aspiratë e popullit më të nëpërkëmbur,  por edhe më qëndrestar të Ballkanit dhe Evropës.

            Mirëpo shpallja e Pavarësisë, vetvetiu nuk siguronte Shtet të pavarur, stabilitet, zhvillim ekonomik, krijim të kushteve për një jetë normale.

Realisht, pavarësia ishte shpallur e cunguar, e mbështetur mbi një plan të një diplomati, i cili tërë kujdesin e mundin ia kishte kushtuar perspektivës së minoritetit serb, si kompromis për një pavarësi të kushtëzuar e të mbikëqyrur të shqiptarëve në Kosovë.

Duke mbajtur mbi kokë pengun ndërkombëtar, për hir të Serbisë, Kosovës ia kishin lidhur duar e këmbë, që në aktin e shpalljes së Pavarësisë, edhe pse shtetin e ri të Ballkanit e njohën disa nga shtetet më të fuqishme të botës, por me kohë edhe procesi i njohjes kishte stagnuar sepse ashtu ishte paraparë nga mujsharët e Bashkimit Evropian dhe shumë nga shtetet, që nuk e kanë njohur dhe nuk duan ta njohin pavarësinë e vendit tonë.

              Degradimi i parë i pavarësisë filloi atëherë kur klasa politike e vendit, me qëllim për ta ruajtur pushtetin pranoi bisedime me Serbinë edhe pas shpalljes së verdiktit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, e cila në Hagë, më 22 korrik 2010 kishte  shpallur vendimin këshillëdhënës, sipas të cilit deklarata e shpalljes së njëanshme të pavarësisë së Kosovës nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare, meqë e drejta ndërkombëtare nuk ndalon deklaratat e tilla, kishte thënë kryetari i gjykatës, Hisashi Owada. Mendimin mbi Kosovën në GJND në Hagë e kishin marrë 15 gjyqtarë, nga të cilët 9 nga vendet që kishin njohur pavarësinë e Kosovës, duke përfshirë edhe vet kryesuesin, japonezin Hisashi Owada. Dhjetë gjyqtarë të GJND-së kanë vlerësuar se deklarata mbi pavarësinë e Kosovës nuk kishte shkelur të drejtën ndërkombëtare, ndërsa katër gjyqtarë kishin  votuar kundër. Verdiktit të Gjykatës i kishte paraprirë ministri i Jashtëm i Serbisë, Vuk Jeremiç, i cili më 15 gusht 2008, zyrtarisht dërgoi një kërkesë në OKB, për të kërkuar mendimin e Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë rreth aktit të pavarësisë së Kosovës. Asambleja e Përgjithshme e OKB-së në takimin e saj në shtator 2008 vendosi ta çojë çështjen në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë. GJND vendosi më 22 korrik 2010 se deklarata e pavarësisë së Kosovës nuk është në kundërshtim me të drejtën ndërkombëtare, me rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit.

           Pranimi i bisedimeve të përfaqësuesve të institucioneve dhe shumicë së liderëve të partive politike të Kosovës me Serbinë pas vendimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë ishte thjesht një akt që rezultoi me deformimin e pavarësisë dhe stagnimin e njohjeve nga shtetet e tjera të botës. Ky është lëshimi i parë fatal që iu bë pavarësisë  dhe për pasojë kemi arritur në pozitën më të rrezikshme për vendin që nga mbarimi i luftës.

           Pas vendimit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, Kosova kishte fituar një pozitë shumë të favorshme ndërkombëtare, dhe nuk kishte kurrfarë nevoje, as kurrfarë detyrimi ndërkombëtar, madje asnjë pikë kushtëzimi, që të fillonte bisedimet me Serbinë, fillimisht të nivelit teknik, mandej edhe bisedime politike,  që sollën deri në shkeljen krejt hapur të kushtetutës.

            Imponimi që iu bëri këtyre bisedimeve faktori ndërkombëtar, me qëllim për ta rikthyer sovranitetin e Serbisë jo vetëm në një pjesë të Kosovës, pse jo edhe  në tërë vendin, shkaktoi revoltën qytetare, e cila tashmë është formësuar me Opozitën e Bashkuar.

            Nënshkrimi i Marrëveshjes së 25 gushtit të vitit 2015, në Bruksel  mes kryeministrit të Kosovës, Isa Mustafa dhe atij të Serbisë, Aleksandar Vuçiq, marrëveshje e cila lejon krijimin e një entiteti autonom serb brenda Kosovës, lejon krijimin e një mini shteti mono-etnik brenda territorit të Kosovës shumë-etnike, doli se ishte një shkelje flagrante e Kushtetutës, për të cilën jo vetëm që nuk kanë dhënë dhe nuk japin dorëheqje nënshkruesit e marrëveshjes, por pretendojnë të na bindin se ata paskan kryer një detyrim, apo një obligim ndaj  partnerëve ndërkombëtarë, qoftë edhe duke shkelur Kushtetutën e vendit.  Po kështu kjo Qeveri, nënshkroi edhe një marrëveshje me Malin e Zi lidhur me demarkacionin e kufirit, duke i dhuruar këtij shteti afër 8.000 hektarë tokë e pyje. Këto dy lëshime të papërgjegjshme, të dënueshme kombëtarisht e politikisht kanë bërë që partitë e bllokut opozitar: Vetëvendosje, AAK dhe Nisma për Kosovën të bashkohen me kërkesën unike për anulimin e të dyja marrëveshjeve, të cilat dëmtojnë interesin e vendit, duke shkelur edhe Kushtetutën.

            Me qëllim për ta detyruar Qeverinë që të anulojë apo të tërheq njëanshëm nënshkrimin e dy marrëveshjeve, opozita në katër-pesë muajt e fundit ka ndërmarrë një varg aksionesh, të cilat i kanë polarizuar skajshëm qëndrimet pozitë-opozitë dhe të cilat kanë arritur shkallën ekstreme të ndeshjes jo vetëm verbale.

            Protesta e nesërme (17 shkurtit 2016),  e paralajmëruar dhe e përgatitur nga opozita dhe qytetarët e vendit që mbështesin kërkesat e opozitës  dhe e caktuar pikërisht në ditën e tetë-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, ka për qëllim dorëheqjen e Qeverisë, përderisa ajo nuk u tregua e gatshme të heqë dorë nga marrëveshjet me Qeverinë e Serbisë.

            Opozita ka paraparë dhe ka marrë të gjitha masat që protesta të jetë dinjitoze dhe paqësore, por askush nuk garanton se fare lehtë mund të vihet në jetë një skenar i paragjykuar i forcave të prapaskenave me qëllim të dëmtimit të vendit dhe jo vetëm të imazhit, sikur thuhet rëndom. Paragjykimeve të tilla të pamatura i ka paraprirë vetë kryeministri Isa Mustafa, i cili një javë më parë ka kërcënuar se nuk do të lejojë “heqjen zvarrë epo përgjakjen e policëve të Kosovës, pikërisht në ditën e tetë-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës”.

              Ky paragjykim i pamatur, ashtu edhe paragjykimi i zëvendësit të Mustafës, Hashim Thaçi, i cili beson se mund t i tubojë 1 milionë qytetarë të vendit në një kundër protestë, nuk i kanë hedhur ujë zjarrit, por i kanë hedhur benzol.  Ndeshja e mundshme dhe e paragjykuar mes protestuesve e policisë, në ditën e pavarësisë së Kosovës mund të komentohet si zakonisht me lojën për dhe kundër, por me këtë rast nuk do të ketë humbës e fitues, por vetëm humbës nga të dyja palët, nëse vjen deri te përleshja, e cila  nuk do të mund të mbahet nën kontroll.

              Pozita dhe opozita janë polarizuar në nivelin më të lartë të mundshëm mos-durimit. Fajtori kryesor në këtë polarizim dhe në këtë gjendje ku e ka katandisur  vendin, në radhë të parë është Qeveria, sepse ajo po bën përpjekje të qëndrojë me çdo kusht në pushtet, qoftë edhe duke shkelur kushtetutën, duke injoruar kërkesat e drejta të opozitës dhe duke vënë në veprim tërë aparatin policor në ndjekje e arrestime, madje edhe të deputetëve të opozitës, të cilët kanë bërë shkelje të shumta të ligjit, por nuk e kanë shkelur kushtetutën e vendit.

            Dallimi mes gabimeve dhe shkeljeve të deputetëve të opozitës, dhe shkeljes së Kushtetutës nga Qeveria nuk mund të baras-vlerësohen, sepse me këtë rast kemi të bëjmë me një shkelje flagrante, penale  nga ana e  Qeverisë dhe shkelje kundërvajtëse nga  deputetët dhe aktivistët e opozitës.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …