Mehmet Bislimi

Mehmet Bislimi: Bota nuk ka nisur sot, dhe as do të përfundojë nesër si pasojë e Corona- virusit!

Sot e gjithmonë: në rast krizash, qofshin ato edhe me përmasa globale, nga ne shqiptarët por edhe nga mbarë njerëzimi i këtij globi, kërkohet solidaritet, humanizëm, bashkërendim, kuroja dhe guxim, optimizëm dhe angazhim i përkushtuar. Edhe kjo gjendje do të kaloj, ashtu siç kanë kaluar me qindra goditje të tjera, që kanë kërcënuar njerëzimin jo pak herë nëpër vite!

Shqiptarët, por edhe popuj tjerë (gati në nivel global), aktualisht po kalojnë nëpër një situatë jo të këndshme, me rastin e përhapjes së virusit COVID-19, që i ka vu para një mobilizimi më të theksuar se ai në suaza të gjendjes normale. Tani, nisur nga eksperiencat e së kaluarës shumë popuj të botës, kanë kaluar nëpër faza të ndryshme të krizave natyrore, të cilat kanë një fillim por kanë edhe një fund. Fatkeqësisht, ky epilog do të ketë një kosto më të lartë, faturë kjo që do përplaset me rrapëllimën më të madhe mbi kurrizin e popujve që janë në zhvillim!

Në fakt, ne shqiptarët (mbase edhe popujt tjerë), që nga herët, pra shekuj me parë, në një formë a tjetër, jemi përballur me këto fenomene, marrë parasysh kohën e largët, kur fuqia e mjekësisë ka qenë larg nga kjo e ditëve të sotme, dhe mjetet tjera parandaluese thuajse nuk kanë ekzistuar siç janë sot. Ne kemi përjetuar Mortajën, sjellë nga pushtues të ndryshme që nga Perandoria Romake, ajo Bizantine, Osmane, Ruso-serbe, Qesari, Nemci, Junani, virusi i Legjionarëve Spanjollë etj. Të gjitha këto, figurojnë ende në mbamendjen e popullit si kujtesë e ditëve të zeza. Megjithatë ne, kemi përballuar Tifon e morrit, zgjebën, Verdhëzën – Hepatitin, TBC-në, Kolerën e fund shekullit 19-të, dhe fillim shekullit 20-të, diku rreth vitit 1918, flitet për vdekjen e rreth 50 milion njerëzve në Kontinentin e Evropës!

Në vazhdim, hulumtuesit e industrisë së zbulimit të viruseve të radhës, kanë ngarendur deri tek virusit modern si: SID-a, Gripi i Pulave, gripi i Derrit, rriqrat Komo-Krimo, Sars, çmenduria e lopëve në Angli e shumë sprova të tjera, për të parë rezultatin e tyre fatal në rrafshin global politik dhe ekonomik. Këtë radhë, duke kultivuar biskun e virusit më të ri, që do të jetë mbase më efikas në kryerjen e rolit të vet COVID-19 etj.

Fatkeqësisht, tek ne mungojnë statistikat e mirëfillta për numrin e të vdekurve përgjatë një viti. Bie fjala: sa shqiptarë në Kosovë, Shqipëri e viset shqiptare vdesin përgjatë një viti?  Sipas traditës që na ka përcjellë deri këtu, ne shumicën e rasteve, ne, varrosim të vdekurit e moshuar dhe të tjerët, pa iu bërë kufomave të tyre obduksion, të paktën deri tani ishte kështu, përjashtua rastet e vdekjeve të dhunshme dhe aksidentale! Pra, ne ende nuk kemi të dhëna të sakta se sa vdekje shqiptarësh kemi përgjatë një viti kalendarik! Nga ana tjetër, vendet e zhvilluar, mbajnë evidencë dhe kanë të dhëna të sakta, për natalitetin dhe mortalitetin e popullatës së vet përgjatë një viti e kështu me radhë.

Sipas Eurostat, gjatë vitit 2016, në 28 vendet e Bashkimit Evropian, kanë vdekur 5.1 milion njerëz, prej të cilëve rreth 80 mijë para se të mbushnin vitin e parë (vdekshmëria foshnjore). Një e treta e të vdekurve ose 1.7 milion njerëz kanë qenë të moshës nën 75 vjeç, ndërsa 1.5 milion njerëz kanë vdekur midis moshave 75 dhe 85 vjeç. Pjesa tjetër e vdekjeve (38 për qind e tyre), apo ndryshe 1.9 milion të vdekur kishin të bënin me persona mbi 85 vjeç, moshë kjo ku prijnë Italia, Franca e Gjermania etj.

Kemi të bëjmë me një gamë komplekse (mendimi im), si: Ekonomia globale, bilanci i saj, lëkundja e saj brenda 24 orëve, dominimi i të fortit etj, Ta zëmë: sikur virusi të zgjas për më shumë së një vit, për faktin se në këtë drejtim nuk kanë pushuar gjurmimet. Është vetëm një e vërtetë absolute se viruset e ndryshëm, nuk njohim kombe, raca e konfesione të ndryshme, ato veprojnë në bazë të kushteve johigjienike, klimatike, gjeografike etj… ky rol përcaktues, ka konkurrenca e tregut, dominimi i të fuqishmit mbi ekonominë, politiken, diplomacinë, fuqinë ushtarake dhe fuqinë e tutorit etj. duke synuar qëllimshëm shpenzimin e rezervave gjithë globale, për të pasuar me një fillim nga e para, madje lirimi i hapësirës sonë në këtë glob që është i mbipopulluar me mbi 8 miliardë e sa banorë!, dhe po kaq kafshë të imta e të mëdha të cilat konsumojnë produkte të gatshme nga natyra. Ne, në cilësinë shfrytëzuesit të të mirave të globit tonë, për 24 orë i marrin 8 miliardë litra në formë lëngjesh, po kaq Barel thyer për litra derivatesh, po kaç kilogramë ushqimesh etj. Këtë shfrytëzim kaq të vrazhdët që njeriu e bënë globit të vet, ka dhe do të ketë një kosto, nga ana tjetër: çfarë i kthejmë (ofrojmë) ne tokës mëmë nga të gjitha këto që i marrim!? Pra, nuk i ofrojmë dhe nuk i japin asgjë! Kjo është çështja: të jesh a të mos jesh në mesin e mbi 8 miliardë njerëzish si numër shfrytëzues!…

 Apeli im për të gjithë, për mërgimtarët në veçanti: mos lëvizni, mos shkoni në atdhe, mos u ekspozoni aty ku ka shumë njerëz, mos shkoni mysafirë tek të tjerët dhe mos pranoni mysafirë,  mos kontaktoni tjetrin dorë me dorë, nëse dikur ishte patriotizëm dhe atdhedashuri për të kontribuar në shërbim të atdheut, sot është kontributi, atdhedashuria dhe përkushtimi që mos ta bartim asnjë sëmundje në atdheun tonë, por edhe askund tjetër si: Coronavirusin, SID-ën, Verdhëzën, TBC-në, narkomaninë, infektimet tjera e kështu me radhë. Kjo është detyrë mbi detyrat, të kujdesshëm dhe të disiplinuar.

Bota, pra globi ynë, sot është kaq e vogël sa që një virus apo sëmundje ngjitëse, përreth globit, mund te bartet vetëm për disa orë si: 16 -18 orë nga Australia e largët, 10 – 12 orë nga Amerika dhe 2 – 3 orë nga shtetet e Evropës në Kosovë e Shqipëri dhe vetëm kaq!

Maturi, veprime me dinjitet, pa panik e konfuzion, do të bëjnë të ikë edhe kjo si një ëndërr e trishtuar se bota nuk ka nisur sot që të përfundojë nesër me shfaqjen e Coronavirusit!

19.3.2020

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …