Yonatan Touval: Vendimi i Izraelit për të njohur Kosovën pas 12 viteve është i vonuar dhe është bërë për arsye të gabuara

Yonatan Touval: Vendimi i Izraelit për të njohur Kosovën pas 12 viteve është i vonuar dhe është bërë për arsye të gabuara

Mos mendoni se njohja reciproke është një tjetër përparim i botës myslimane “në epokën e Trumpit” për Izraelin. Ishte Izraeli ai që refuzoi ta njohë Kosovën për 12 vjet.

Njoftimi se Izraeli dhe Kosova kanë rënë dakord të vendosin marrëdhënie diplomatike është një zhvillim i mirëpritur për të dyja kombet. Por siç ndodh shpesh me udhëheqjen e Izraelit, ky zhvillim jo që është i vonuar por është bërë edhe për arsye të gabuara. Për më tepër deklaratat e zyrtarëve të lartë amerikanë dhe izraelitë duke e konsideruar këtë si një fitore tjetër për Izraelin brenda botës arabe dhe myslimane është shumë përbuzëse e që shumë pak ka të bëjë me marrëdhënie diplomatike.

Meqenëse Kosova ka shpallur pavarësinë e saj në shkurt të 2008, ajo ka fituar njohje të madhe ndërkombëtare. Në mesin e vendeve që e kanë njohur atë, janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Kanada, Gjermania, Mbretëria e Bashkuar dhe Franca. Fatkeqësisht edhe përkundër përpjekjeve kosovare për të fituar njohën e Izraelit dhe për të krijuar marrëdhënie diplomatike me të, Izraeli ka refuzuar ta bëjë këtë. Deri tash kjo qëndron.

Refuzimi i Izraelit për ta njohur Kosovën ka një numër të madh arsyesh, ku shumica arrijnë mbi një paralelizëm që i bëjnë Kosovës me Palestinën, kështu duke e parë si të rrezikshme pavarësinë e Kosovës ku sipas tyre mund të ngjallte zhvillime si ato palestineze. Jeruzalemi shqetësohej se njohja e Kosovës mund të ndihmonte në krijimin e një precedenti për shkëputjen e njëanshme që mund të fus në konflikt pakicën e brendshme arabo-palestineze të Izraelit veçanërisht atë Galile. Sigurisht kjo nuk ka qenë vetëm arsyeje e Izraelit për mos njohjen e Kosovës, edhe vendet brenda Bashkimit Evropian si Spanja, Greqia, Qipro, Sllovakia dhe Rumania, ndajnë të njëjtin shqetësim.

Po ashtu Jeruzalemi ishte i frikësuar që suksesi i Kosovës dhe vendosmëria e ndërkombëtarëve do ta impononte një zgjidhje për konfliktin Izrael-Palestinë.

Arsyeja tjetër është edhe Rusia (mbrojtësi shekullor i Serbisë, i cili ka kundërshtuar fuqishëm njohjen e pavarësisë së Kosovës) dhe islamofobia.

Ndërsa tash fakti që Netanyahu ka vendosur ta njohë pavarësinë e Kosovës është i detyruar para së gjithash nga presioni amerikan (një dëshirë e Shtëpisë së Bardhë për tu mburrur me një fitore tjetër diplomatike, me zhvendosjen e ambasadës së Serbisë nga Tel Avivi në Jeruzalem). Pra vendimi i Izraelit për t’iu nënshtruar presionit amerikan pasqyron faktin se tashmë arsyet tradicionale të tyre që e kanë penguar për ta njohur pavarësinë e Kosovës kanë humbur forcën e tyre.

Qëndrimi i palestinezëve në skenën globale është në një pikë të dobët. Prandaj, ata nuk janë në gjendje të deklarojnë pavarësinë e tyre edhe nëse e deklarojnë, siç kërcënuan ta bënin, veprimi i tyre ndoshta nuk do të fitonte mbështetjen universale.

Në të njëjtën kohë, ndjenjat separatiste midis popullatës arabo-palestineze të Izraelit gjithnjë e më shumë duket se nuk kanë ndonjë ndikim të madh. Në të vërtetë, siç dëshmohet nga zhurma e krijuar nga klauzola në planin e Trump “Paqja për prosperitetin”, që do të lejonte transferimin e zonave brenda të ashtuquajturit Trekëndësh në shtetin e ardhshëm të Palestinës, popullsia Arabo-Palestineze e Izraelit është më e përqendruar të shijojë barazinë e plotë brenda Izraelit sesa të shkëputej prej tij.

Më në fund shqetësimet për një zgjidhje të imponuar ndërkombëtarisht të konfiktit izraelo-palestinez është diskutuar gjatë viteve të fundit, bota është lodhur nga Lindja e Mesme dhe asnjë kërcënim nga ana e presidentit Trump ka rezultuar të jetë anti-Palestinez, njësoj pritet të jetë edhe me kandidatin demokrat, Joe Biden nëse ai i fiton zgjedhjet e nëntorit.

Vendimi i Izraelit për të njohur Kosovën pas 12 vjetëve jo që është tepër i vonshëm por është bërë edhe për arsye të gabuara. Shqetësimi për paralelizmin e perceptuar me Palestinën dhe deklaratat e vazhdueshme të serbëve se “Kosova është Jeruzalemi ynë”, ka qenë një ankth izraelit.

Kjo dhe më shumë, në kundërshtim me deklaratat e Këshilltarit të Sigurisë Kombëtare të ShBA-së, Robert O’Brien, Kryeministrit, Benjamin Netanyahu, Ambasadorit të ShBA-së në Izrael, David Friedman dhe Ambasadorit Izraelit të KB, Gilad Erdan, bashkëpunim midis Izraelit dhe Kosovës nuk mund të konsiderohet si përpjekje e madhe për të sjelluar paqe mes Izraelit dhe botës myslimane.

Të mendosh kështu është shumë përbuzese dhe kjo nxjerr në pah faktin se është Izraeli ai që ka refuzuar të njohë Kosovën gjatë gjithë këtyre viteve e jo Kosova ta njohë Izraelin.

Që popullata e Kosovës është një komb me shumicë myslimane nuk duhet të llogaritet si një pushtim nga Trumo dhe Netanyahu.

“Një ditë tjetër e madhe për paqen me Lindjen e Mesme – Kosova dhe Izraeli me shumicë myslimane kanë rënë dakord të normalizojnë lidhjet dhe të vendosin marrëdhënie diplomatike. Te lumte! Më shumë kombe islamike dhe arabe do të ndjekin së shpejti!”, kjo dekalratë e presidentit Trump denigron rëndësinë e historisë dhe gjeografisë së Kosovës.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …