Rilind Gërvalla

Rilind Gërvalla: Kush janë dhe cilët ishin: Aleksandër Vuçiq dhe Ivica Daçiq?

Ka filluar fushata zgjedhore e Republikës së Serbisë në Kosovë. Nuk është që po ndodh për herë të parë që nga paslufta, por që këtë herë, përkundër promovimit të bisedimeve të Brukselit nga të dyja Qeveritë, po del të jetë ndër më të zëshmet dhe të asistuara edhe nga Qeveria e Kosovës. Një i interesuar rreth çështjes së Kosovës e që nuk e ka jetuar e ndjerë se çfarë ka ngjarë që nga 90-ta në Kosovë dhe në Serbi do habitej nëse një shtet që ishte okupator e ka vrarë e dhunuar e dëbuar një popull tjetër do mbante zgjedhje e do bënte fushatë mu aty ku ka ushtruar dhunë. Dhe kush, të njëjtit zyrtarë e aktorë të një regjimi sikurse ishte ai i Sllobodan Milloshevicit.

Kush ishte dhe është Aleksandër Vuçiçi që erdhi të kërkojë votën në Republikën e Kosovës për subjektin e tij politik, Partia Përparimtare Serbe. Vuçiçi për 14 vite ka qene sekretar i përgjithshëm i Partisë Radikale serbe te Vojisllav Sheshelit, i njohur me deklaratat dhe mbështetjen e operacioneve gjenocidale të Policisë dhe Ushtrisë serbe kundër boshnjakëve, kroatëve dhe shqiptarëve. Vojisllav Shesheli që u shpall i pafajshëm nga Haga dhe që të martën zhvilloi fushatë në Mitrovicën e ndarë, ka pasur projektin për dëbimin e shqiptarëve “preko prokletije”, që në shqip do të thotë “përtej Bjeshkëve të Nemuna” dhe kanë qenë më të zëshmit kundër shqiptarëve, duke i trajtuar si emigrantë në Kosovë dhe për planin kolonizues nëpërmes refugjatëve serb nga “Krajina” e Kroacisë dhe Bosnjes, e edhe nga Serbia.

Ky subjekt politik në kohën e luftërave në ish-Jugosllavi ka themeluar edhe organizatën e vullnetarëve serbë”Belli Orllovi” për të luftuar në Kroaci e Bosnje dhe së fundi në Kosovë e kanë quajtur veten si trashëgimtar të çetnikeve të kriminelit Drazha Mihajlovic. Vuçiç nga gazetar i lajmeve ndërkombëtare në një medium të Republikës Serbe në Bosnje që mbulonte atë territor për mediat e huaja me raporte të njëanshme, në kohën kur po ndodhnin masakrat mbi boshnjakët, arriti që më pas të jetë Ministër i informacionit i Qeverisë së Bashkuar Kombëtare serbe së bashku me SPS-in e themeluar nga Millosheviçit dhe JUL -i gruas së Milloshevicit, Mirjana Markoviç, e që në këtë kohë Vuçiçi njihet si nismëtar dhe promovues i ligjit famëkeq të medias në kohën e luftës në Kosovë dhe bombardimeve të NATO-s, që burgos, vret dhe kërcënon gazetarët që shkruanin kundër regjimit. Në atë kohë vritet gazetari dhe kolumnisti serb Sllavko Çuruvija. Aleksandër Vuçiçi që nga 93-ta është zgjedhur tri herë si deputet nga Partia Radikale ka ushtruar ndikimin e tij edhe në Universitetin e Beogradit, si pjesë e rektoratit e edhe si zëvëndës kryetar i sektorit qeveritar për Kosovë, deri në konfliktim e Vojisllav Sheshelit me Tomisllav Nikoliçin, ku në këtë rast Vuçiç anon nga Nikoliçi dhe zgjidhet nënkryetar i Partisë Përparimtare serbe, SNS, subjekt ky që e emëron në krye të grupit kombëtar për sigurinë e Serbisë dhe si Ministër i Mbrojtjes.

Në zgjedhjet e Serbisë, që gjithashtu mbahen edhe në Kosovë e të asistuara nga OSBE-ja, Aleksandër Vuçiç zgjidhet Zëvendës i parë i Qeverisë serbe e pas riorganizimeve mes SPS dhe Partisë Përparimtare serbe, ai tash ka postin e kryeministrit të Serbisë. Në tërë karrierën e tij politike shquhet për deklarata antishqiptare, për mbrojtje të preambulës së Kushtetutës së Serbisë ku thuhet decidivisht se Kosova është pjesë e Serbisë, mbi këtë bazë edhe organizon zgjedhjet serbe edhe në Kosovë me ndihmesën edhe të Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit.

Koalicioni qeveritar në Serbi përbehet edhe nga një subjekt tjetër, SPS, Partia Socialiste Serbe, Kryetar i së cilës është Ivica Dacici që filloi fushatën zgjedhorë të Serbisë në Graçanicë të Kosovës. SPS, ky organizim i serbëve në vitet e shpërbërjes së Jugosllavisë ka qene motori i shovinizmit dhe hegjemonisë serbe të viteve të 90-ta ndaj shqiptarëve dhe jo-serbëve nëpër ish Republikat e Jugosllavisë me kryetar Sllobodan Millosheviçin i cili njëherësh ishte edhe kryetar i Jugosllavisë.

Ivica Daçiçi karrierën e tij politike e ka nisur në Partinë e Sllobodan Millosheviqit, në viti 1990 si Kryetar i të rinjve, e në të njëjtën kohë mediat e paraqisnin edhe si personi kyç i lidhur me narkobosin ballkanik, serbin Darko Shariç. Zëdhënësi i SPS-it Ivica Daçiçi ka punuar si zëdhënës deri në përfundimin e luftës në Kosovë. E që nga 92-ta, kur Serbia luftonte e vriste në Bosnje e Kroaci, e deri në 2004-tën është zgjedhur si deputet në Kuvendin e Serbisë. Në kohën kur Kosova shpalli pavarësinë, në 2008-tën, Daçiç ishte Ministër i Informimit deri në 2012-tën kur edhe zgjidhet Kryeministër i Serbisë, dhe Ministër i Punëve të Brendshme të Serbisë të njohur për shqiptarët në Kosovë si MUP-i famëkeq. Ivica Daçiç tani është Zëvendëskryeministër dhe ministër i Punëve të Jashtme. E një i ri, i lindur pak para, gjatë dhe pas luftës 98-99 në Kosovë mund edhe të ketë mijëra pyetje, me informacionin e parë që i transmetohet nga media.

Por, çdo krim ndaj shqiptarëve është bërë në mënyrë sistematike nga këta dy persona kyç të politikës serbe që nga 90-ta. Përkundër që udhëhiqte dialogun në mes të Kosovës dhe Serbisë, Ivica Daçiç në mars të vitit 2012, si ministër i punëve të brendshme mban konferencë për media dhe shpalos disa foto të arrestimeve të dy policëve të Kosovës, Sh.B dhe S.B. Katër vite më pas shihet në mediat rajonale e disa ndërkombëtare duke deklaruar se Kosova nuk duhet të pranohet në UNESCO sepse shqiptarët janë si ISIS. Së fundmi i ardhur në Kosovë në kundërshtim të plotë me rendin kushtetues të Kosovës por me një leje pro forma të Qeverisë Mustafa deklaron se ai nuk ka asnjë lidhje me Millosheviçin dhe se nuk ka qenë ministër i tij.

Nuk ka më keq se pika ku është mbërritur dhe kjo falë një Gjykata pa drejtësi si Haga. Kur Shesheli shpallet i pafajshëm sigurisht që Daçiçi, Vuçiçi e me radhë do ta paraqesin veten si turist në raport me kasaphanën që shkaktoi regjimi i  Millosheviçit në Ballkan.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …