Edi Rama

Nertil Jole: Nuk mjafton të shajmë Ramën, por duhet logjikuar realisht

Që takimi Rama-Vuqiç-Zaev në Shkup do të ngjallte interes e diskutime është padyshim normale, sepse bëhet fjalë për një zhvillim jotradicional në marrëdhëniet mes vendeve të rajonit të Ballkanit. Ka brenda tij politikë, ekonomi, marrëdhënie rajonale e fqinjësore, por edhe më shumë se aq.

Nëse do të doje ta ndërlikoje idenë e formalizuar në Shkup si “Ballkani i Hapur”, mundësitë i ke pafund. Mund të përdoresh fakte të hidhura historike të marrëdhënieve në Ballkan, mund të bësh interpretime, edhe të natyrës folklorike, për të mbetur në të njëjtat ujëra të turbullta marrëdhëniesh dy e më shumë palëshe, megjithëse jetojmë në vitin 2021.

Ka tre reagime, në të tre shtetet ku banojnë shqiptarë që më tërhoqën vëmendjen. Kim Mehmeti në Maqedoninë e Veriut, Milazim Krasniqi në Kosovë dhe Lulzim Basha në Tiranë. Reagimet e tyre kanë një të përbashkët: Mjafton të shajmë Ramën. Nuk ka rëndësi problemi, nuk ka rëndësi zhvillimi, madje nuk ka rëndësi as fakti që të tre liderët janë të zgjedhur e kanë mandate përfaqësimi. As produkti nuk ka rëndësi. Mjafton të shajmë Ramën!

Zoti Mehmeti është tashmë i zakonshëm në “gjetjet” e tij anti-Ramë. Kurse profesor Krasniqi në një reagim plot kontradikta e zgjeron konspiracionin me zotin Ali Ahmeti, por dorëzohet edhe ai, kur pranon se e vetmja e ardhme për të tre vendet është BE.

Dhe pastaj Lulzim Basha, që në një takim me Kryetarin e Komunës së Preshevës zotohet se do t’i zgjidhë hallet e saj. Duke fajësuar Ramën natyrisht. Por duke “harruar” qëndrimet e Berishës për UÇK-në dhe Rambujenë.

Askush prej të treve më sipër nuk gjen arsye të nxisë kryeministrin e Kosovës të jetë pjesë e tryezave, pavarësisht qëndrimit të tij. Edhe ai është i zgjedhur e ka mandat përfaqësimi. Ndërkohë që, të tre janë duke i qarë hallin Kosovës. Flasin për historinë dhe gjenocidet serbe, patriotizmin apo tradhtinë, e për çdo konspiracion të sotëm në dëm të shqiptarëve, por jo për të ardhmen e përbashkët të vendeve të rajonit drejt Europës. Mjafton të shajnë Ramën.

Për dy të palët vlen të kujtohet se roli i kryeministrit Rama në zhvillimet në rajon është ndërkombëtarisht i vlerësuar, e se të vërtetat e Kosovës janë thënë si asnjëherë më parë në Beograd po prej tij. Faktori shqiptar në rajon është gjithnjë e më i rëndësishëm dhe Edi Rama ka meritën e vet për këtë. Patriotizmi folklorik e konspiracionet nuk i vlejnë më kujt.

Kurse Lulzim Basha nuk duhet të harrojë se vetëm para tre muajsh ka humbur për të katërtën herë përballë Ramës e se në shtator do të fillojë mandatin e tij të tretë si opozitë. Natyrisht ka arsye pse ka ndodhur kështu.

Ndaj, të tre palët duhet ta dinë se “Nuk mjafton të shani Ramën”!

Ajo që mjafton dhe i vlen gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, është perspektiva për të rritur bashkëpunimin ekonomik në rajon duke zhvilluar Tregun e Përbashkët Rajonal, bazuar në rregullat dhe standardet e BE-së, për të rritur atraktivitetin dhe konkurrencën e rajonit dhe për të sjellë rajonin më afër tregjeve të BE-së.

Një shumicë dërrmuese e qytetarëve dhe bizneseve e mirëpresin bashkëpunimin rajonal. Arritjet në fushat e tregtisë, investimeve, lëvizshmërisë, energjisë, transportit, infrastrukturës dixhitale dhe sektorëve të tjerë i kanë bërë njerëzit më të afërt dhe kontaktet e biznesit në rajon më të lehta dhe më të lira, dhe kanë krijuar mundësi të reja për qytetarët dhe bizneset.

Hapat drejt Tregut të Përbashkët Rajonal janë edhe një instrument i rëndësishëm për të trajtuar efektet afatmesme dhe afatgjata të pandemisë. Një integrim i përmirësuar i vendeve të Ballkanit perëndimor në treg, parashihet se mund të sjellë një shtesë prej 6.7% të rritjes së PBB-së në rajon, ndaj agjenda e përbashkët e tregut rajonal do të gjenerojë mundësi të reja për qytetarët dhe komunitetet e biznesit, sidomos për Shqipërinë dhe Kosovën.

Forcimi i bashkëpunimit në disa boshte kryesore, siç janë lëvizja e mallrave, lëvizja e njerëzve, liria e sigurimit të shërbimeve, lëvizja e lirë e kapitalit, rritja e investimeve në të gjithë rajonin, krijimi zonës free-roaming dhe zvogëlimi i tarifave të roamingut midis Ballkanit Perëndimor dhe BE, sigurimi i aksesit në internet broadband në secilën ekonomi, mbulimi i të paktën një korridori kryesor rajonal me 5G deri në fund të vitit 2025, zvogëlimi i kostove të pagesave në rajon dhe përgatja për t’u bashkuar me Zonën e Vetme të Pagesave në Euro (SEPA), janë të gjitha hapa dhe progrese të domosdoshme që gjithë rajoni, sidomos Shqipëria e Kosova të përgatitet për realitetet e sotme dhe sfidat e së nesërmes.

Ndaj, më shumë sesa të gjenden shkaqe dhe arsye për të zhvilluar një politikë të mbyllur për interesa politike vetjake apo inate absurde personale, është e nevojshme që të shëndoshim këtë bashkëpunim, e ta pasurojmë atë me më shumë ide, veprim e bashkëpunim të ndërsjellë, si interes dhe emërues i përbashkët për mirëqenie më të lartë dhe integrim më të shpejtë në familjen e Bashkimit Europian.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …