Jakup Krasniqi: Kushtëzimi i lëvizje së lirë të qytetarëve të Kosovës me ngushtimin e hapësirës territoriale është antidemokratik

Për gati gjysmë shekulli të konfrontimit ndërkombëtar të Botës së Lirë Perëndimore me Bllokun e shteteve totalitare të Lindjes, e drejta e njeriut për të lëvizur lirshëm qëndronte në themelet e vlerave të demokracive perëndimore. Me plotë të drejtë. E dimë se çka ndodhi pas përmbysjeve të regjimeve që kishin përcaktuar strategjinë e izolimit të qytetarëve të vet. Në këtë shkrim nuk do të ndalem në këtë çështje. Ajo që më duket paradoksale ka të bëjë me faktin se flamurtarët e të drejtave dhe lirive të njeriut në demokracitë perëndimore ndryshuan qasjen ndaj lirisë së lëvizjes së lirë të qytetarëve të shteteve të Lindjes. Për qytetarët e shteteve që kishin qenë të izoluar me vendime të qeverive të veta u imponua regjimi i vizave si formë e re e vazhdimit të izolimit të tyre. Në përputhje me këtë strategji filluan t’u vënë kushte të ndryshme qeverive të shteteve përkatëse për të “liberalizuar regjimin e vizave” dhe për shkaqe të mospërmbushjes së kushteve të caktuara popujt mbetën të izoluar për gati dy dekada. Sidomos për qytetarët e Kosovës që ishin më të përvuajturit e Evropës së pas Luftës së Dytë Botërore. Jo vetëm që u la e fundit në këtë politikë evropiane por, që është edhe më e keqe se kaq, në kushtet për “liberalizimin e regjimit të vizave” Kosovës iu imponuan kushte që nuk iu imponua asnjë shteti tjetër: Kushtëzimi për të ratifikuar Marrëveshjen e Demarkacionit me Malin e Zi!

Marrëveshja e lartpërmendur është njëra nga marrëveshjet më të dëmshme që i është bërë Kosovës, sepse përmes saj humben një pjesë e integritetit territorial të Kosovës. Së bashku me Marrëveshjen për ndarjen e sovranitetit të Kosovës përmes Zajednicës kjo marrëveshje qëndron në bazamentin e revoltës së qytetarëve të Kosovës dhe për muaj të tërë ka bllokuar vendin.

Komisioneri për Politikat Evropiane të Fqinjësisë dhe Negociatave për Zgjerim, zotëri Johannes Hahn e di fare mirë se asnjë shtet tjetër nuk u kushtëzua si Kosova. Madje,  ka edhe shtete, anëtare të BE-së, si shembulli i Sllovenisë dhe Kroacisë, të cilat ende nuk e kanë të përfunduar demarkacionin e vijës kufitare. Megjithatë, këto dy shtet nuk i pengon aspak që të kenë marrëdhënie të mira fqinjësore dhe në kuadër të BE-së. Kosova ka marrëdhënie të mira fqinjësore me Malin e Zi dhe kam besim se mund të gjendet rruga më e drejtë për përcaktimin e kufijve aty ku kanë qenë para shpërbërjes së Federatës jugosllave.

Problemet që ka krijuar Qeveria e Kosovës përmes nënshkrimit të kësaj marrëveshje është problem që duhet të zgjidhet fillimisht mes nesh, përmes një debati konstruktiv, profesional dhe të gjithanshëm para se të përshpejtohet me ndonjë vendim në Kuvendin e Kosovës. Tek pasi të harmonizohen qëndrimet tona ne duhet t’ia shtrojmë palës malazeze të gjitha vërejtjet që kemi lidhur me këtë marrëveshje. Shpresoj se pala malazeze do të bindet në argumentet tona dhe do ta mbyllim këtë çështje si është më së mirë. Në rast të divergjencave me malazezët, mund të kërkohet arbitrazhi ndërkombëtar.

Në të kundërtën, çdo nxitje për të miratuar marrëveshjen që krijoi aq mosmarrëveshje ndër shqiptarët e Kosovës është nxitje për konfliktet e mëtejshme në skenën politike të Kosovës. Në këtë kontekst mendoj se fjala e Komisionerit Hahn lidhur me demarkacionin e kufirit mund të perceptohet si mbështetje e atyre që krijuan këtë gjendje. Prandaj, është shumë e udhës që revoltës së qytetarëve të Kosovës t’u përgjigjemi me urtësi sepse është rruga e vetme për normalizimin afatgjatë të kësaj pjese të Evropës. Lëvizja e lirë e qytetarëve është e drejtë e qytetarëve të Kosovës dhe ndaj tyre është duke u bërë një e padrejtë e madhe për shkak të vendimeve jodemokratike. Kushtëzimi i zgjerimit të hapësirës për lëvizje të lirë të qytetarëve të Kosovës me ngushtimin e hapësirës gjeografike të saj është antidemokratike dhe e papranueshme. Nëse dikush është fajtor për mospërmbushjen e obligimeve që kërkohen nga institucionet e Kosovës atëherë gjërat duhet të thuhen troç: FAJIN E KANË QEVERITARËT E JO QYTETARËT! Nëse ndaj dikujt duhet të aplikohet regjimi i vizave atëherë një gjë e tillë le të aplikohet kundër përgjegjësve kryesor të institucioneve shtetërore të Kosovës dhe strukturave politike ndërsa TË HIQEN VIZAT PËR QYTETARËT E KOSOVËS!

Të përfundojmë: BE-ja përmes Komisionerit Hahn do të duhej të kërkonte nga qeveritarët tanë “sjellje evropiane”. Mendojmë se “sjellje evropiane” janë: dija, përgjegjësia, përkushtimi, transparenca, bashkëpunimi, partneriteti, konsensusi, sundimi i ligjit dhe interesi i kombit dhe i shtetit. Sjellje evropiane është edhe shkuarja në zgjedhje të parakohshme, kur vihet në pyetje siguria e stabiliteti i brendshëm. Këto sjellje nuk po i shohim të  qeveritarët tanë. Qeveritarët tanë, gjithçka ia nënshtrojnë interesit të tyre personal edhe interesin e kombit e të shtetit! Qytetarëve tanë ka kohë që po ju mohohet e drejta e lëvizjes së lirë në Kontinentin e tyre historik!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …