Bilall Sherifi

Bilall Sherifi: Skandalet e ish-diplomatit Lulzim Peci, për Marrëveshjen e Demarkacionit!

Ndaj shkrimit tim “Rrëzimi i Marrëveshjes së Demarkacionit me Malin e Zi hapë rrugën për liberalizim të vizave” pati disa reagime përmes të cilave autorët e tyre shprehën mospajtim me qëndrimin tim. Nga të gjitha mospajtimet lidhur me shkrimin tim dallon reagimi i Lulzim Pecit, drejtor ekzekutiv i OJQ-së KIPRED, shkrimin e të cilit mediet e plasuan si qëndrim të ish diplomatit kosovar për faktin se ka ushtruar funksionin e drejtuesit të zyrës ndërlidhëse të Kosovës në Serbi. Është e parëndësishme se në çfarë cilësie u plasua shkrimi i z. Peci. Ajo që e bën të veçantë këtë shkrim lidhet me faktin se ky shkrim paraqet sintezën e jashtëzakonshme të gabimeve trashanike në vetëm disa fjali. Më poshtë do t’i trajtoj vetëm disa nga gabimet e shumta që ngërthen teksti i lëshuar nga ai në publik.

Për lexuesin që nuk ka pasur mundësi ta lexojnë shkrimin e z. Peci po e sjell esencën e asaj për të cilën kam qëndrime diametralisht të kundërta.

«(Mos) marrëveshja për demarkacionin nuk mund të rinegociohet, dhe vetëm me pëlqimin e Malit te Zi, ajo mund të dërgohet në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit. Prandaj të mos bëjmë “llogari pa hanxhine”…Opinionet se me dërgimin e kontestit të demarkacionit në këtë Gjykatë, do të zhbllokohet liberalizimi janë të pasakta, dhe interpretime të kushtëzimeve të BE-së “si ma ka qejfi”. Për dallim prej rastit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, ku edhe e kemi pasur përkrahjen e pakursyer të SHBA-ve dhe shteteve kyçe perëndimore (të cilën shumë shpejtë jemi duke e harruar), në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit nuk do të kemi fare përkrahje. Për më tepër, le të kujtojmë pak se si kemi kaluar me rastet e fundit të arbitrazhit.»(Epoka e Re, 5 mars 2017 “Demarkacioni mund të dërgohet në Gjykatën e Arbitrazhit vetëm me pëlqimin e Malit të Zi”)

Në fillim po vë në dukje se secili që ka përcjellë reagimet lidhur me deklaratën e zonjës Mogherini për marrëveshjen e lartpërmendur gjatë vizitës së saj në Kosovë e di se përveç meje askush nuk e shtroi domosdoshmërinë e hedhjes poshtë të Marrëveshjes me Malin e Zi nga Kuvendi i Kosovës për t’i hapur rrugë edhe liberalizimit të vizave. Prandaj, polemika e Lulzim Pecit me idetë që shtrova pa ma përmendur emrin dallon nga reagimet tjera sepse është “polemikë si ja ka qejfi atij”.

Sikur ai të kufizohej në kualifikimet e opinioneve që nuk përputhen me qëndrimet “si ja ka qejfi atij” reagimi do të ishte i një forme tjetër. Por, kur sheh se me çfarë arrogance i jep vetes të drejtë të manipulojë me shpalosjen e “njohurive të veta diplomatike” dhe të kërkojë nga deputetët të mos veprojnë sipas logjikës “për inati të resë më vdekt djali” dhe ta votojnë marrëveshjen e që i kalon rreth 8000 hektarë të territorit të Kosovës Malit të Zi atëherë e shoh të domosdoshme t’i jap përgjigjen adekuate.

A e di z. Peci se kush është “nëna”, kush është “reja” dhe kush është “djali” në kontekstin e marrëveshjes për shënimin e vijës kufitare me Malin e Zi? Është e pa falshme për një “ish diplomat të Kosovës” të deklarojë se gjoja “marrëveshja për demarkacionin nuk mund të rinegociohet, dhe se vetëm me pëlqimin e Malit të Zi ajo mund të dërgohet në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit”!

Zoti Peci! Çdo pëllëmbë tokë e Kosovës është “mëmëdhe” ose “atdhe” për çdo qytetar të Kosovës. Nëse ti i kupton drejtë raportet se kush çka është në relacionin Kosovë-Mal i Zi në përputhje me territorin e Kosovës do ta kuptoje se për politikanët, diplomatët e Kosovës dhe “Ekspertët e Komisionit Shtetëror” metafora “ për inat të vjehrrës shkoj dhe flejë me mullixhiun” është më adekuate. Sido që të jetë, çështja është tepër e rëndë dhe mendoj se askush nuk ka të drejtë të sillet si ajo shprehja e njohur “kur fshati digjet e dikush krihet”.

Që Kosova ka armiq, këtë e dimë të gjithë, por nuk është vend pa zot dhe nuk do të mund askush ta bëjë han si ua ka qejfi atyre. Por, për një ish diplomat të Kosovës është e pa pranueshme të thotë se gjoja Mali i Zi është hanxhiu që duhet të pyetet për tokat tona.

Zoti Peci përpiqet t’i bindë lexuesit e vet se “marrëveshja mund të dërgohet në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit vetëm me pëlqimin e Malit të Zi”. Në marrëveshjet ndërkombëtare ku përcaktohet se kontestet e ndryshme që mund të dalin në procesin e zbatimit të marrëveshjeve duhet të zgjidhen në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit atëherë pala që konsideron veten si e dëmtuar ka të drejtë, njëanshëm, ta dërgojë lëndën në këtë gjykatë.

Marrëveshja në mes Kosovës dhe Malit të Zi për demarkacion nuk është kontratë në mes dy ndërmarrjeve. Këtu kemi të bëjmë me marrëveshje ndërshtetërore. Zoti Peci, si ish diplomat i Kosovës në Serbi duhet ta ketë ditur se të gjitha marrëveshjet që autoritetet shtetërore të Kosovës nënshkruajnë me shtetet tjera bëhen të plotfuqishme vetëm nëse ato miratohen nga Kuvendi i Kosovës. Në të kundërtën ose negociohen përsëri ose duhet të pajtohen të dy shtetet që çështja të shkojë Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit.

Të pretendosh, ashtu siç bën zoti Peci, se gjoja kjo çështje mund të shkojë në arbitrazh vetëm me pëlqimin e Malit të Zi është injorancë e llojit të vet. Kjo formë e “argumentimit” i ulë marrëveshjet ndërshtetërore në nivelin e kontratave të dy ndërmarrjeve. Për më tepër, qëndrimet e zotit Peci lënë të nënkuptohet se gjoja me mosmiratimin e marrëveshjes së lartpërmendur pala e dëmtuar është Mali i Zi. Kësaj kategorie u them se: pa pëlqimin edhe të Kosovës askush nuk mund ta dërgojë këtë çështje në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit.

Shembujt e humbjeve kohëve të fundit në Gjykatën e Arbitrazhit të cilave zoti Peci iu referohet, janë tërësisht jo adekuate për çështjen në fjalë. Ai këtë e bën në funksion të frikësimit të lexuesve të tij se në Arbitrazh asgjë nuk do mund të mund të ndryshojmë. Sikur të mos kishte pasur për qëllim manipulimin me opinionin publik ai do të ishte dashur ta konsultojë kontratën që Kompania publike e telefonisë mobile « VALA » kishte nënshkruar me Kompaninë « Z.mobile » dhe të mos ngatërrojë me marrëveshjet ndërshtetërore. Por, ai nuk kënaqet vetëm me këtë shtrembërim të rastit duke e vënë në kontekst që nuk ka të bëjë fare me te. Zoti Peci, si ish- diplomat i Kosovës në Serbi, sjell edhe raportin e forcave në kuadër të Gjykatës Ndërkombëtare të Arbitrazhit. Madje ai tërheq vërejtjen se “për dallim prej rastit të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë, ku edhe e kemi pasur përkrahjen e pakursyer të SHBA-ve dhe shteteve kyçe perëndimore (të cilën shumë shpejt jemi duke e harruar), në Gjykatën Ndërkombëtare të Arbitrazhit nuk do të kemi fare përkrahje.”!!!

Fatmirësisht që zoti Peci ka statusin e ish-diplomatit sepse deklarata e këtillë do të hynte në analet e diplomacisë si skandali më i madh që një diplomat shqiptarë ka bërë kurdoherë. Nuk ka njohës të politikës që ka përcjellë procesin nga momenti kur Serbia kërkoi mendim nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë mbi ligjshmërinë e shpalljes së pavarësisë së Kosovës e deri te sjellja e aktvendimit të kësaj gjykate.

Të gjithë e dinë se duke u mbështetur në argumentet e trajtuara dhe të ekspozuara gjerësisht, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë shpalli vendimin e vet se akti i miratimit të deklaratës së pavarësisë së Kosovës, më 17 shkurt 2008, nuk e ka shkelur as të drejtën e përgjithshme ndërkombëtare, as rezolutën 1244 të Këshillit të Sigurimit e as Kornizën Kushtetuese të Kosovës. Prandaj, miratimi i kësaj deklarate nuk ka bërë shkeljen e asnjë rregulle të aplikueshme të së drejtës ndërkombëtare.

Shumica shteteve anëtare të OKB-së, shumica e shteteve të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe shumica e shteteve të BE-së pranuan vendimet e GJND-së si vendime të drejtësisë ndërkombëtare. Edhe pse u iniciua prej tyre, diplomacia e Serbisë dhe e Rusisë ishin dy diplomacitë më të zëshme që nuk i pranonin konkluzionet e GJND-së.

“Argumentimi” i diplomacisë serbe dhe asaj ruse për mospranimin e vendimeve të GJND-së mbështetej në gjoja “mbështetjen politike të SHBA-ve dhe shteteve kyçe të perëndimit që i dhanë Kosovës” dhe se gjoja “vendimi i GJND-së nuk është vendim i drejtësisë ndërkombëtare, por ndikim politik mbi drejtësinë”.

Nuk ka skandal më të madh se deklarata e një ish-diplomati të Kosovës që përsërit qëndrimet e diplomacisë serbe dhe ruse për gjoja ndikimin e vendimeve të Gjykatës Ndërkombëtare të Drejtësisë nga politika e SHBA-ve dhe e shteteve tjera të perëndimore. Nuk e di se deri në ç’masë ka ndikuar qëndrimi i zotit Peci në Beograd për t’i përqafuar interpretimet e lartpërmendura për vendimin e GJND-së, por ajo që publikoi në profilin e vet, nuk është opinion origjinal i tij. Këtu kemi të bëjmë me propagandë si ja ka qejfi Serbisë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …