Bedri Islami

Bedri Islami: Humbja nuk e ka mbushur Berishën kurrë me mend, por e ka bërë edhe më bishë

Opozita dërgoi në Komisionin Qendror të Zgjedhjeve atë që është pritur dhe është ditur se do të ndodhte: vendimin e tani për tanishëm se nuk do të marrë pjesë në zgjedhje. Është pritur, pasi, analistët më të afërt të saj e kishin paralajmëruar që nga fillimi, duke i djegur kështu hapat që kishte vendosur të bënte me të panjohurën shefi juridik i opozitës.

Një ditë më parë, shefi de fakto i opozitës, si gjithnjë Berisha, bëri paralajmërimin e egër se, nëse qeveria nuk nënshtrohet, vendi do të hyjë në luftë.

Vazhdimi i ditës së premte për bojkot total të zgjedhjeve të 18 qershorit është në fakt shpallja e luftës, e cila, edhe pse e fshehur keqas pas fjalëve të përgjithshme si revoltë qytetare, mosbindje qytetare, kundërshtim të shtetit, etj, në fakt shpreh të njëjtën dëshirë që shpalli një ditë më parë, pikërisht ai, njeriu që prej 20 viteve nuk do të duhej të ishte më në politikë e as qytetar i zakonshëm, përplasjen civile, kaosin, rrëmujën e luftën.

Berisha në fakt, që kur u bë, ose më saktë, e bënë, për të shkuar më tej, e deleguan si shefin e opozitës, ka patur e vazhdon të ketë ëndrrën e tij të përhershme: luftën civile.

E ka kërkuar këtë në të gjithë diskurset e egër të tij, në të gjitha shpalljet publike, në të gjithë manifestimet politike, kudo që i ka rënë rasti të jetë i pranishëm dhe sidomos humbës. Humbja nuk e ka mbushur kurrë në mend atë, por e ka bërë edhe më bishë, e ka egërsuar në kufijtë e çmendurisë dhe tani, kur po ndjen rrezikun e ngecjes në parkun e krimit që ka ngritur rreth vetes, ai vetë dhe familja e tij politike e biologjike, çdo gjë ka dalë edhe një herë jashtë kontrollit.

“Një i çmendur, gjithë vendin çmend”, thoshte 20 vite më parë poeti i kombit, Dritëro Agolli.

Njëzet vite më pas gjithçka dëshmon se çmendja ka dalë jashtë kontrollit dhe po shfaqet edhe një herë nën petkun e vitit 1997, por, edhe pse nuk ka më të drejtën e urdhërit për të bombarduar qytetet, për të hedhur helme kimike, për të ngritur detashmente të krimit, për të shpartalluar ushtrinë, dëshira e tij mbetet e njëjtë: luftë mes shqiptarëve.

Idenë e pushtimit të shtetit përmes grushtit dhe krimit ai e ka ngritur që në tentimin për grusht shteti në Shkollën e Bashkuar, e ka vazhduar më tej në krimin e organizuar të 2 prillit 1991, ku ishin të pranishëm vetëm “dajallarët” e fëmijëve të tij, malazezët, media dhe politika; për të shkuar në një kulminacion të padëgjuar në vitin 1997.

Jam i bindur se sa herë e akuzojnë për 21 janarin ai buzëqesh, pasi i duket sikur nuk ka ndodhur asgjë, ndoshta është edhe i trishtuar pasi kishte ëndërruar për disa qindra të vrarë, si e përcaktoi vetë më pas në fjalimet e amok-ut të tij politik. Jam i bindur pasi, në vitin 1997, ai e la pushtetin pasi kishte pas vetes disa mijëra të vrarë, të cilët, sado që do të mundohet deri në fund t’ua lërë të tjerëve mbi kurriz, ai e di më mirë se kushdo tjetër se është njeriu i vetëm i fajit të padëgjuar.

Që nga fillimet e tij politike ai ka bërë diversionin e ndarjes mes jugut dhe veriut. Në të gjithë retorikën e tij, sa herë kanë qeverisur socialistët, ka zënë vend të qelbur ideja e tij se e majta, duke pasur bastionet e saj në jugun e vendit, po e poshtëron dhe e sundon veriun, po e lë atë si në një geto, po e zvarrit politikisht dhe financiarisht, ndaj veriu duhet të ngrihet, të pushtojë institucionet dhe të bëjë kauzën e Berishës – luftën e vet.

Në veriun e Shqipërisë u ngritën të ashtuquajturit komitetet e veriut, të drejtuara nga duar të zeza, si kundërvënie e fuqishme ndaj protestave të jugut.

Nga veriu i vendit ai bëri grumbullimin e qindra e mijëra vetëve, të trullosur nga propaganda e tij perfide dhe mizore e rebelimit të jugut kundër qeverisë së veriut; i armatosi ato, i veshi gjysma gjysma si ushtarakë dhe nën komandën e gjeneralit të gjendjes së jashtëzakonshme, përsëri një verior, i dërgoi të ishin pjesë e krimit në zonat e jugut të Shqipërisë.

Të njëjtën gjë ai bëri edhe në vitin 1998, shtator, me grushtin e shtetit, ku njerëzit e tij, në më të shumtën të mobilizuar përmes mashtrimit, i dërgoi të merrnin përmes flakës e zjarrit institucionet e shtetit, të shkatërronin gjithçka dhe, mbi të gjitha, të eliminonin drejtuesit e qeverisë së majtë, sipas tij, jugore dhe kundër veriut. Në këtë ndodhi, që mund të ishte fatale për tërë kombin, ai përdori edhe trupat dezertore të FARK-ut, të cilat, përmes qeverisë Bukoshi, jo vetëm i kishin armatosur militantët berishistë, por edhe e kishin financuar, sepse, njëlloj si Berisha, edhe Bukoshi, dëshironte përmbysjen e qeverisë së socialistëve.

Pronarët e njëjtë sugjerojnë dhe i drejtojnë në rrugë të njëjta.

Po të kishte qenë i padënuar grushti i shtetit 1998, pa asnjë dyshim, lufta në Kosovë do të ishte shuar, ofensiva serbe që sapo kishte filluar në përmasa të gjëra, jo rastësisht paralel me grushtin e shtetit, do të kishte përmbysur rendin e gjërave në Kosovë, zona operative e Dukagjinit, ku ishte lufta më e ndjeshme dhe porta drejt luftës në Kosovë, do të ishte shuar, dhe i gjithë faji do kishte mbetur në qeverinë “jugore”, ku, përmes thirrjeve të “ministrit të brendshëm” të Kosovës nën regjimin e Milloshiviçit, një farë Rexhep Gjergji, do i kërkohej llogari jugut të Shqipërisë.

E djeshmja është e sigurt se nuk do të përsëritet, por harresa risjell pasojat e saj.

Opozita, edhe një herë si në vitin 1998, si ka ndodhur sa herë që ka qenë në opozitë, bën thirrje për luftë, për përmbysje të institucioneve, përplasje civile. Me zërin e saj, pararendës shpesh herë, janë bërë dhe analistë “ të pavarur”, të cilët, të zemëruar me pushtetin e Ramës, nuk e kanë problem të sjellin kaosin, përplasjen dhe luftën.

Më i keq është gërgasi, se sa dorasi, është një fjalë e hershme, dhe vetë koha e tashme, kur synimi për të ngjallur psikozën e luftës është në ngritje të vazhdueshme, duhet t’i bëjë ata të venë mend.

Është e ditur pse Berisha, Basha, opozita në përgjithësi kërkon destabilizimin dhe përplasjen. Kjo është e qartë tashmë edhe nga vetë ata.

Kjo nuk është më e panjohur.

E panjohura, që në fakt nuk është edhe aq e panjohur, qëndron në faktin përse, me kaq ngulm, kaq furishëm dhe domosdoshëm, opozita e kërkon këtë përplasje, që mund të ketë pasoja fatale, dhe nga e cila asnjëherë nuk do të ketë fitues.

Është i çuditshëm fakti, ndoshta jo edhe aq i çuditshëm, që dy liderët kryesorë të opozitës, Berisha e Basha, në fillimet e rrugës së tyre politike kanë patur e kanë edhe sot, lidhje të fuqishme me klanet serbe. Jo vetëm në Shqipëri, por edhe jashtë saj.

Asnjëherë, absolutisht asnjëherë sa në këto tri dekada, politika serbe dhe klanet e saj, nuk kanë qenë më të pranishme dhe më të fuqishme në vendin tonë, por edhe në Kosovë.

Dhjetëra e qindra milionë euro janë derdhur për të patur këtë gjendje. Nën goditjen e klaneve serbe kanë qenë institucione të rëndësishme, që nga Shërbimi Informativ Kombëtar e deri tek struktura të veçanta qeverisëse. Përmes tyre, jo pak herë, kanë kaluar filtrat e pozicionimit politik të njerëzve të ndryshëm që edhe sot janë pjesë e politikës.

Luftë? Me urdhër të kujt? Kundër kujt?

Asgjë nuk është aq e fshehtë.  (Dita)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …