Shqiperia Etnike

RKL: Politikanët shqiptarë janë klonuar të frikësohen nga gogoli, “Shqipëria e Madhe”

Se cila është gjendja e frikës dhe pacifikimit  të shumë  politikanëve të sotëm shqiptarë, kjo më së miri shihet me manipulimin që i bëhet nocionit “Shqipëri e Madhe”. Ata i druhen  kësaj “Shqipërie” më shumë se djallit, sepse regjimet e huaja, në vazhdimësi, të gjithë ata që janë marrë me politikë në të kaluarën i kanë mësuar, edukuar e dresuar, që kurrë të mos iu shkojë mendja se mund të krijohet një Shqipëri më e madhe se ajo e Versajës, e cila ashtu sikur afër 100 vjet më parë ka rreth 28.000 km2.

Qoftë se luan vetëm edhe një kilometër më tepër në Vermosh në Konispol, apo kudo në kufijtë aktualë të Shqipërisë, bëhet hataja dhe këtë jo vetëm që nuk e kanë lejuar  etërit tempullarë të Evropës, por nuk e lejojnë as nipat e mbesat e tyre të sotëm,  në Bruksel. Dhe Brukseli është Mekeja e tyre, pavarësisht si i trajton ajo.

Gjithçka në Ballkan e në Evropë mund të rrokulliset e të ndryshohet, vetëm kufiri i Shqipërisë, nuk mund të ndryshojë kurrë, sepse dje nuk e lejonte Beograti e Moska, sot nuk e lejon  Brukseli, për hir të “drejtësisë” të gjyshërve të dikurshëm dhe nuk e lejojnë pesë shtetet fqinje: Greqia, Bullgaromaqedonia, Serbia, Mali i Zi dhe Italia. Kjo sipas logjikës dominuese të politikanëve tanë ka marrë fund njëherë e mirë, andaj sintagmat historike si: Shqipëri e Madhe, Etnike, Natyrale, Shqipëri e Katër Vilajeteve apo quaje si të duash, nuk bëka as të përmenden.

Madje këta shkojnë aq larg sa vetë sintagmën Shqipëri të Madhe e quajnë si konstruksion të Serbisë, edhe pse e dinë fare mirë se nuk është  ashtu. Ata e dinë fort mirë se Shqipëria e cunguar e Versajes, është kjo,  që është pak më shumë se një çerek Shqipërie. Ata e dinë fare mirë se vetëm Vilajeti i Kosovës, para vitit 1912 kishte hiq më pak se 61.000 km2, sa dy herë Shqipëria e sotme londineze, ku janë pastaj edhe tri ish-vilajetet e tjera, Shkodra, Manastiri dhe Janina.

Serbisë, me bekimin e Evropës dhe me fillimin e humbjes së territoreve të Ballkanit nga Turqia, iu lejua që nga Pashallëku i Beogradit, që nuk ishte as sa gjysma e Vilajetit të Kosovës,( në krye të të cilit dikur qeverisnin pashallarët e Shkodrës e të Edrenesë), të krijohej fillimisht një hapësirën paralele: Beograd Nish, e më vonë iu lejua të pastrojë etnikisht territoret e Nishit e të Moravës, të dëbojë dhe të shfarosë “arnautët” dhe të futet deri  thellë në Shqipëri, sepse luftonte kryqi i fortë sllav e evropian, kundër hënës e cila po zhdukej nën retë aziatike.

Serbia vasale e kohës së Turqisë nga 30.000 km2 sa kishte asokohe do t’i lejohej të  shtrihej në 200,000 km.2 në rajonin e Ballkanit.  Cilado pjesë që i merret Serbisë është e papranueshme nga Evropa, sepse ajo edhe me dhjetëfishimin e territorit nuk është Serbi e Madhe, ndërsa Shqipëria  pesë herë më e rrudhur, nuk guxon ta përmend as togfjalëshin “Shqipëri e Madhe”. Kjo është Evropa e dashur e politikanëve të sotëm shqiptarë, të cilët e dashurojnë marrëzisht, ashtu sikur e kishin dashuruar po aq marrëzisht Turqinë, gjyshërit e tyre. Është e njëjta pjellë për nga ADN-ja,  vetëm se e lindur dhe e zhvilluar në kohë të ndryshme.

Ja paradokset, dhe paradoksi më i madh është kur vetë politikanët shqiptarë, mohojnë historinë e tyre, të kaluarën e tyre, sikur Shën Pjetri  dikur, që kishte mohuar Krishtin.

Nuk është e çuditshme që kryetari Hashim Thaçi, në deklarata për medet serbe bën be e rrufe se kurrë nuk e ka përmendur togfjalëshin, “Shqipëri e Madhe”, ndërsa ajo që ai quan “hapësirë shqiptare”, është një eufemizëm politik, një dredhi diplomatike, të cilat i kanë shkruar dhe i shkojnë për shtati fjalorit diplomatik të tij, por i sjellin dëm të madh vendit. Po në këtë mënyrë Thaçi deshi ta krijojë edhe Ushtrinë, me eufemizëm, duke mos i përmendur, emrin por duke e përforcuar FSK, me ligj, meqë serbët kaherë i kanë bërë të ditur se kurrë nuk do ta votojnë krijimin e Ushtrisë së Kosovës, përderisa deputetët shqiptarë, të gjithë, pa dallim, për turpin e tyre, e kanë nënshkruar Pakon e Ahtisarit, ku shkruan fare qartë se “për interesin e të ardhmen e Kosovës, nuk mund të merren vendime kapitale pa pëlqimin e serbëve, të paktën pa pëlqimin e dy të tretave të tyre, të përfaqësuar në Kuvend”. Kjo ka qenë përkthyer shumë mirë dhe ka qenë mjaft e kuptueshme edhe në gjuhën shqipe, dhe, të gjithë ata që i kanë dhënë nënshkrim atij dokumenti nuk kanë çka bëjnë tjetër pos t’i lusin serbët dhe t’i bindin se është në të mirën e tyre, krijimi i Ushtrisë së Kosovës.  Serbët nuk binden, nuk janë deputetë e politikanë shqiptarë që shiten e blihen, sipas interesit e përfitimeve të veta e të partive të tyre.  Ata kurrë nuk e kanë pranuar as e pranojnë shtetin e Kosovës, por duke qenë se bazohen në Kushtetutën e Serbisë, atë e pranojnë si provincë, si “Kosova i Metohija” dhe veten e trajtojnë si pjesëtarë të këtij entiteti, të kësaj province serbe.

Frika nga Shqipëria e Madhe, është frikë nga vetvetja, është njësoj sikur në vitet 20 të shekullit të kaluar, kur e ashtuquajtura, “Kraljevina Serba Hrvata i Slovena…” kishte hapur disa shkolla serbe në Kosovë, madje edhe në disa fshatra të Kosovës e më gjerë dhe nxënësve  shqiptarë ua ndalonte rreptësisht,  jo vetëm shkrimin e leximin në gjuhën e tyre, që sanksionoheshin si vepra penale kundër shtetit, por atyre ua ndalonin madje edhe i ndëshkonin fizikisht, qoftë edhe kur  flisnin shqip mes veti, pavarësisht se ata nuk dinin asnjë fjalë të gjuhës së pushtuesit.

Jo pak jugonostalgjikë shqipfolës, në Kosovë, shënojë madje edhe përkujtojnë ditët, kur ishin hapur shkollat serbe në Kosovë, duke pretenduar të mburren me traditën e shkollave të tilla, madje duke i quajtur edhe shkolla kombëtare. Frika nga përmendja e Shqipërisë së Madhe, është e tillë  si dikur frika e pushtetarëve komunistë nga parulla: “Kosova Republikë”.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …