Ekrem Krasniqi:

Edmond Ekrem Krasniqi: Rruga e pa fund e Kosovës për hyrje në BE dhe në NATO

Sa më shumë që Serbia ecën në negociatat për hyrje në BE, e sa më shpejt Prishtina do të aplikojë për anëtarësim aq më shpejt Kosovës do t’i shtohen gjasat për të marrë përgjigjen e madhe e të hidhur edhe zyrtarisht : se nuk ka anëtarësim pa njohje nga të gjitha shtetet anëtare. Mosnjohja e pavarësisë e bllokon Kosovën edhe për hyrje në NATO, po ashtu.

 

Premtimet e përsëritura të perëndimorëve të shoqëruara nga udhëheqësit institucionalë të Kosovës për anëtarësim në Bashkim Evropian dhe në NATO nuk kanë të ndalur.

Kjo kështu përkundër faktit të madh që buron nga rregullat e brendshme të këtyre dy organizatave për pranimin e anëtarëve të rinj me konsensus.

BE dhe NATO zgjerohen vetëm me pajtim të plotë të krejt vendeve anëtare. Mjafton një vend të vendos veto dhe pranimi i vendeve të reja bllokohet.

Përvoja e Maqedonisë me Greqinë është ilustrimi i kësaj, tashmë.

Kosova aktualisht nuk njihet nga pesë shtete të BE-së (Greqia, Spanja, Qipro, Rumania dhe Sllovakia) dhe nga katër shtete të NATO-s (Greqia, Spanja, Rumania dhe Sllovakia).

Në këtë gjendje të tashme Kosova nuk do të mund të anëtarësohet në asnjërën nga këto dy organizata.

Përkundër kësaj, zyrtarët e institucioneve të BE-së si dhe krerët e vendeve anëtare e përsërisin premtimin e tyre të vjetër se Kosova, ashtu si edhe vendet e tjera të rajonit ballkanik , ka perspektivë euro-atlantike të anëtarësimit.

 Por, për shkak të pesë mos-njohjeve brenda BE-së dhe katër brenda NATO-s, Kosova nuk mund të jetë anëtare në këto dy organizata.

Ashtu si edhe qeveria e kaluar, edhe kjo e tashmja e Kosovës, thotë se do të aplikojë për hyrje në BE.

Se ky aplikim do të bëhet në 2018, e thanë së fundi ministrja Dhurata Hoxha dhe Kryeministri Ramush Haradinaj.

Por, gjasat që Kosova të fitojë statusin e vendit kandidat për hyrje në BE, pas këtij aplikimi janë jashtëzakonisht minimale, pikërisht për shkak të mos njohjes së pavarësisë nga pesë shtetet.

 Nëse bëhet aplikimi nga Prishtina, atëherë kur të bëhet, premtuesit  në BE do të zihen pisk sepse do të detyrohen që të sqarojnë të vërtetën nëse Kosova do të mund të jetë udhëtare për anëtarësim në BE konkretisht apo jo.

Opsioni i parë dhe i dytë i përgjigjeve të BE-së

Mosdhënia e statusit do të mund të ndodhë në dy mënyra. Së pari përgjigja do të ishte jo, sepse pesë shtete nuk e njohin pavarësinë e saj.

Por, BE është mjeshtre e komunikimit publik.

 Një përgjigje e këtillë zyrtare do të ishte e rrezikshme sepse opinioni publik në Kosovë do ta dëgjonte dhe mësonte të vërtetën e hidhur.

 Prandaj, në sirtarët e BE-së tashmë po konsiderohet përgjigja tjetër ndaj aplikimit të premtuar nga Prishtina për anëtarësim. Kjo përgjigje pritet që të do të jetë e dyfishtë : Kosova ka perspektivë për anëtarësim në BE, por kushtet për reforma nuk janë përmbushur nga institucionet vendore kosovare.

 Në këtë mënyrë faji do t’iu hidhej institucioneve në Kosovë, për ta fshehur të vërtetën, e BE do të shfajësohej nga rregullat e saj se pranimi i Kosovës nuk mund të bëhet pa njohjen e pavarësisë nga të gjitha shtetet e anëtare.

 Në këtë mënyrë pritja dhe rrugëtimi pa fund i Kosovës për hyrje në BE do të vazhdojë. Por edhe sa kohë do të mund BE të mbajë të pathënë përgjigjën zyrtare dhe të vërtetën për rrugën e bllokuar të Kosovës për hyrje në BE ?

Opsioni i tretë : do të ishte dhënia e statusit të vendit kandidat për në BE. Por ky opsion nuk duket në horizont, sepse në këtë rast pesë shtetet që nuk e njohin Kosovën do të bënin një hap praktik – por të heshtur –  drejt njohjes së saj edhe pse juridikisht (de-jure). Përplasjet në Spanjë midis Madridit dhe Katalonjës, e bëjnë qeverinë e Spanjës të parën për të bllokuar këtë opsion.

 E njëjta perspektivë e zbehtë për Kosovën vlen edhe për NATO.

Kryeministri Haradinaj të martën tha se synohet që të « përmbyllet » anëtarësimi në aleancën e madhe ushtarake perëndimore deri në vitin 2020.

Por të njëjtat rregulla si edhe në BE për zgjerimin e NATO-s janë ato që ia pamundësojnë këtë Kosovës.

 Në këtë situatë faktike e të hidhur, Kosova do të duhej të shpresonte në « mrekullinë » e të pranohej në të dy organizatat pa u njohur pavarësia e saj.

 Kjo, thjeshtë nuk është e mundur. Por ëndrra do të vazhdojë ndoshta me një formë tjetër komunikimi publik që do të mund të imagjinohej nga të dy këto organizata.

Opsioni i katërt dhe ekstrem

Serbia në fund të bisedimeve të anëtarësimit në BE do të përballet me kushtin e Kosovës. Por BE ende nuk e di se çfarë duhet të bëjë konkretisht ajo me pavarësinë e Kosovës.

 BE dhe 23 vendet anëtare ( e pas Brexit të marsit të 2019 do të jenë 22) që e njohin Kosovën, nuk do të ketë të drejtë t’i kërkojë Serbisë që ta njohë atë përderisa pesë anëtare të saj nuk e njohin.

Kryetari i Serbisë, Aleksandar Vuçiç e ka vënë në hall BE-në me enigmën e tij për ‘dialogun’ e brendshëm në Serbi se çfarë ‘zgjidhje’ të kërkohet në raport me Kosovën.

Ai tashmë po e luan enigmën duke e lënë të hapur mundësinë e kërkesës për copëtimin e Kosovës apo shkëmbimit të territoreve (veri i Kosovës me Luginën e Preshevës). Ky opsion thuhet publikisht nga ministri i tij Ivica Dacic.

Kur Serbia të përmbyllë 34 kapitujt e bisedimeve të anëtarësimit, BE pritet që të përballet edhe më konkretisht me shantazhet e Serbisë për ndryshimin e kufinjve të Kosovës, nëse BE nuk do të pranojë që Serbia të anëtarësohet pa gjetur një ‘zgjidhje’ për Kosovën.

 Me refuzimin që BE do t’i bënte Serbisë, duke e lënë atë në prag të derës pa u futur brenda që të hyjë, Serbia pritet që të ndihmohet nga Rusia në destabilizimin e veriut në Kosovë apo edhe Bosnjës.

 Kjo shantazhë e Serbisë ( të ndihmuar nga Rusia për shkak të interesave të saj gjeo-strategjike  për burimet energjetike dhe tregun e fuqishëm konsumues evropian) ndaj BE-së do të tingëllojë kështu : nëse nuk na pranoni do të digjet Ballkani.

 Në këtë situatë BE do të testohej vërtetë dhe do të duhej që të gjente një përgjigje edhe për Serbinë por edhe për Kosovën, përkatësisht për hyrjen e tyre në BE.

 Por aktualisht askush në BE nuk ka përgjigje tash për tash për këtë skenar.

 Ky kërcënim stabiliteti në këtë situatë do të mund të pasonte me një kompromis të BE-së ndaj Serbisë, duke e pranuar atë të anëtarësohet pa patur njohje të Kosovës nga Serbia.

 Në këtë skenar Kosovës brenda BE-së do t’i bëheshin 6 shtete që nuk e njohin pavarësinë e saj.

Opsioni i pestë: shpëtim për të gjithë

Për të zhdukur bllokadat aktuale të anëtarësimit dhe ato të ardhshme ndaj vendeve aspiruese, heqja e vetos individuale dhe vendosja e kriterit të votës së shumicës për zgjerimin e BE-së do të ishte zgjidhja e përkryer.

Por, shtetet anëtare i frikohen marrjes së kësaj të drejte, përkatësisht kësaj fuqie të tyre individuale për vendosje për zgjerimin e BE-së.

 E deri atëherë: perspektiva evro-atlantike e të gjitha vendeve  Ballkanit është ë pakthyeshme, do të thonë në BE dhe NATO.

 Kësaj i thonë se Kosova aktualisht ndodhet në një rrugë të pa fund drejt BE-së dhe NATO-s.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …