Blerim Muriqi

Blerim Muriqi: Makiazhi në skenën e politikë-bërjes, përdorimi i kontrolluar i turmës

Debati i pafund (nëpër studio televizive, rrjete sociale dhe në shoqëri), i cili është zhvilluar rreth të shprehurës së gjykatës kushtetuese për dekretin e presidentit për gjatë gjithë muajit maj, tashmë është vënë para faktit të kryer. Gjykata është shprehur. Debatet nga hipoteza deri edhe absurde tanimë kanë mbetur kundërshti a miratime. Fjalët e zhurmës së djeshme po bëhen thirrje të sotme. Kush thirrë në pranueshmëri kush thirrë në kundërshti.. Ka të tillë mëkatarë të vonuar që thirrin edhe në revolucion e përmbysje.

Mjerime servile kanë pushtuar studiot televizive. Ëndrra të shumta kinse opinionistësh pretendojnë rrugëtimin e suksesshëm drejt kupolave partiake, drejt e nën sqetullën e liderëve pariak. E sakta humbet përballë zhurmës dhe diskursit tendencë. Zhurma vazhdon për në stacionin e fundit!

Servilët medial të opinionbërjes u bënë kuptimi i humbur i kontributit partiak. Po të shohim majat dhe peshën  organizative që kapën, qoftë edhe me shembullin shpërfaqje e fundit në politikëbërjen tonë Haki Abazin, i bie që meritokracia në partitë tona të ishte punë sizifi.

E gjithë zhurma e ka arsyen e vet të egzistencës, dorë mbi asetet e shoqërisë dhe vendit. Ndaj në të gjitha partitë tona sikur në jetën tonë publike ka vetëm kapje. Kushdo që erdhi te ne në pushtet (pa dallim), erdhi me një përvojë kapjeje. Ajo përvojë sikur është ushtruar susksesshëm së pari në kapje partie, ka ardhur në kapacitete funksionale për tu shtrirë NË kapje pushteti e shteti. Kjo është dëshmuar në gjithë ardhjet në pushtet, ku nuk erdhen partitë por kapjet e partive, klanet rreth liderëve të tyre.

Bazuar në një të shkuar të tillë nuk duhej të çuditeshim kur në listat e deputetëve do të rezultoi Driton Selmani dhe jo nga Eqrem Kryeziu e deri te Fatmir Sejdiu, kur rezultoi më i votuar Uran Ismailin se gjithë plejada partibërëse e PDK-ës, kur do gjenim Muharrem Nitajn e jo Ahmet Isufin apo ndër të fundit e për turp lënë në aq pak vota Muahmet Kelmendin, kur do gjenim znj. Balaj e jo Bilal Sherifin, Zafir Berishën apo Enver Hotin në listën fituese të Nismës, kur do gjenim Haki Abazin e jo Hydajet Hysenin edhe pse kryetar i këshillit kombëtar të Vetvendosjes, Gani Krasniqin ikonën relikë të saj me Ismail Kurteshin apo Ali Lajqin, Shemsi Sylën, Emrush Xhemailin, Dugollin apo Dr Bashkim Lajqin a ndonjë tjetër që vet figura e tyre performon vet LVV-në sot. Kështu, vargu do shkonte kudo edhe nëpër partitë tona më të vogla dhe të minoriteteve. Andaj zhurma vjen e para dhe e vetmja, andaj serviliteti është rruga e ngjitjes, andaj turma është synimi! Vëtëm kështu dora mbi asetet sigurohet për drejtimin, për klanin, për kapjen!

Ndaj para nesh shtrohet pyetja: a duhet të ndodhë momenti zero?

Kjo skenë kaq regjide e politikbërjes sonë nuk do mund të vënte në këtë hall e dergje nëse nuk do kishim vegjetim të vazhdueshëm të partive tona, degradim deri në fyerje inteligjence të opinionbërjes sonë mediale dhe oportunizëm kaq të pafytyrë intelektual. Mjafton paraqitja e Rron Gjinovcit për të kuptuar mjerimin ku jemi katandisur. Mjaftojnë Tomë Gashët e sotëm për të kuptuar pararendësit tru-shpërlarë.

Gjithçka kundërmon prej kohësh, ndaj nuk na zë as kundërmimi i sotëm. Është kapur edhe shtresimi i inteligjencës. Myku e saj mban deri edhe mbi pesë vende pune, pesë e mbi shumë paga, fëmijë të privilegjuar, të ardhme të garantuara!

Përkundër gjithë kësaj duhet të themi, në horizont duket se racionalja sot ka më shumë mundësi, ka më shumë hapësirë. Vetvendosja u shpreh për pranimin e vendimit të kushtetueses edhe pse e quajti vendim të padrejtë dhe jo kushtetues. Sikur edhe tingëllon Racionalja ana e mirë e medaljes, ajo duhet të na gëzonte kësaj radhe më shumë se herët tjera, sepse kemi të bëjmë me rreshtimin e gjithë klasës politike në krah të pranueshmërisë së rregullave. Por, këto rregullat e vëna çfarë do të shërbejnë kur partitë po synojnë momentin zero për rinisjen?

Nëse themi se kemi pasur kapje të institucioneve me pasojë kapjen e shtetit dhe jetës publike, atëherë edhe mund të themi se gjithçka determinohet nga kjo kapje. Kjo gjendje faktike rrezikon të legjitimohet duke u trajtuar si momenti zero i ecjes së tutjeshme. Skena po ndryshon si pikëprejre shkaku dhe jo si mësim pasoje.

Sado që të ecet tutje edhe pse brenda rregullave të normuara asetet e kapjes të legjitimuara me pikën zero si njëjtësim i skenës politike dhe të mbështetura e ruajtura nga rregullat e normuara do ta bëjnë shoqërinë të ecë në drejtim të gabueshëm edhe pse mjerisht ligjshëm, dhe ky është rreziku i mbijtesës së batakut ku do të jetoj e keqja.

Zhurma që po mbretëron shoqërinë tonë duket se ka vetëm këtë tendencë, ta legjitimoj momentin zero të riecjes brenda rregullave të normuara, meqë edhe vet LVV-ja dhe Albini në pas sfond shihet të kenë tjetër trajektore nga tendenca zhurmë, të cilën u shpejtuan mbrëmë ta orientonin duke u shprehur për pranueshmërinë. Edhe ata si mohanikët e fundit (lënë në vetmi) të një skene që tashmë po ndryshon u kujdesen që gjërat të mos marrin pakthimin, tërheqje të së djeshmes së skenës.

Marrja e më shumë se treqind vendimeve në kaq pak kohë të proklamuara nga Vetendosja: nga pushtimqeverisja ndaj partnerit LDK e deri te shkeljet kushtetuese të cilat krijuan perden e hekurt për veprime të njëanshme edhe pa nevojë adresimi parlamentar nuk janë gjë tjetër veçse vënje dorë në asetet e shoqërisë për ta legjitimuar gjendjen me momentin zero, meqë skena jonë politike po ndryshon.

Kaotizmi i skenës politike, i cili ka mbizotëruar në këto dy dekada, ka prodhuar më shumë tensione për formën se sa për përmbajtjen, më shumë për emrat se sa për funksionalitetin.

Fenomeni i bumit të Vetvendosjes nuk është e vetmja dëshmi e ndrrimit të kohëve.: mos rrënimi i PDK-së, rasti i riardhur i LDK-së dhe mos kapja e kuotave nga AAK-ja bashkë me braktisjen e NISMA-s e AKR-së janë dëshmitë emancipuese e skenës.

Qeveria në ardhje nuk mund të jetë më shumë se sa një urë mes së djeshmës dhe asaj që po vjen. Ajo do të jetë dëshmia e fundit e kohëve që kaluam. Edhe pse ajo mund të identifikiohet apo stoliset me ngjarje shumë të mëdha sikur mund të jenë dialogu me Serbinë dhe proceset integruese duke filluar që me vizat, prap se prap ajo përveç evidencës shifrore nuk do ta bartë medalionin e suksesit. Këtë shëndritje skeptëri ia mohon pesha specifike që kanë për historinë dhe zhvillimet subjektet e mbetura jashtë saj. PDK si sinonim çlrimtar dhe LVV si inercion ndryshimi.

AAK dhe NISMA nuk ia kanë dalur asnjëherë ta baraz konkurojnë PDK si sinonim çlirimi edhe pse janë i njëjti brumë. Historia e ardhjes në skenë e ka privilegjuar  PDK-në kundrejt tyre.

Eliminimi i vijave të kuqe si produkt pasoje me pikëprerje shkaku përveç se do të sjell një konkurencë të moderuar, ajo do provoj mbylljen e syve të së shkuarës. Ky pakt qoftë edhe vetëm i heshtur për momentin zero mund të bëhet pranueshmëri qytetare vetëm në saje të një bumi ekonomik ku shqoëria do prekte ndryshimin në shumë nuancë. Por, ne dimë se kjo nuk është e mundur për sa kohë nuk ndërron edhe mendësia. Forma pra nuk mjafton.

Meqë ndryshimet në skenën tonë politike duket se po vinë vetëm të formës dhe jo edhe të përmbajtjes, ato nuk mjaftojnë. Andaj lufta për ndryshim është kapur, privatizuar e monopolizuar si brenda vet partive po ashtu edhe në skenën në tërësi. Kjo nevojë e kapjes për ta mbajtur gjendjen i bënë partitë t’i sheshojnë muret që i ndajnë dhe të gjejnë më shumë mundësi për njëri tjetrin. Ky mirëkuptim jo vetëm që i përafron por edhe i njëjtëson ato. Vijat e kuqe po bien për këtë afri nevoje dhe jo për pasojë vetëdijësimi. Andaj, ndryshimit i është vënë në shpinë trushpërlarja për ta ç’orientuar në reagim të kontrollueshëm!

Bazuar në këtë kapacitet kontrolli e nevoje mirëkuptimi ndërpartiak për ta ruajtur kapjen, e cila po na shpie drejt momentit zero, duhet ta besojmë thirrjen e kryeministrit Kurti: Nuk duhet të frikohemi nga protestat e Vetvendosjes!

A duhet të frikohemi nga njëjtësimi i aktorëve në skenë?

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …