Fatmir Graiçevci

Fatmir Graiçevci: NATO-ja dhe OKB-ja bëjnë humanistin, vetëm kur u preken interesat, jo për Sirinë e Halepin

Dhuna mizore, vrasjet, dëbimet, përdhunimet, bombardimet dhe tmerret e tjera në Siri me epiqendër Halepin, po shpërfaq më së miri moralin e botës së sotme. Lufta 5-vjeçare në Siri na përkujton fjalimin e famshëm të pastorit Martin Numeller, i cili si askush tjetër ja ka dal të na tregoj se si fitoi nazizmi. Duke shfaqur mendimet e tij se çka bëri të mundur pushtimin e shoqërisë nga nazizmi, ai në mes tjerash shprehet: Në Gjermani nazistët së pari u nisën kundër komunistëve dhe unë heshta, sepse nuk isha komunist. Pastaj ata u sulën kundër hebrenjve, dhe unë përsëri heshta sepse nuk isha hebre. Pas tyre, nazistët u sulën kundër sindikalistëve dhe unë heshta sërish, sepse nuk isha sindikalist. Mandej kundër katolikëve por unë heshta sepse isha protestant. Pastaj kundër meje, por deri atëherë askush nuk kishte mbetur për të protestuar për mua.

Fjalimi i Martin Numellerit mbase shpjegon më së miri se ku është katandisur bota sot. Ashtu si dikur bota bënte sehir ndaj ekspansionit te nazizmit të prirë nga Hitleri, sot bota po bënë sehir kundër ekspansionit perfid të Kremlinit të prirë nga Putini i cili qëndron haptas prapa Asadit. Ekspansioni i Putinit ka filluar nga viti 2008 me sulmin e armatosur kundër Gjeorgjisë së cilës ia pushtoi Osetinë jugore, për të vazhduar më vonë kundër Ukrainës ku ka vendosur kontroll mbi territorin e saj- Krimenë ndërkohë që për 5 vite me radhë qëndron prapa vrasësit, Bashar Al Asad. Martin Numelleri sot do të thoshte: Putini ne fillim iu sul Gjeorgjisë, por ne heshtëm sepse nuk ishim gjeorgjian, mandej Ukrainës, por ne heshtëm sepse nuk ishim ukrainas, mandej kundër qytetarëve liridashës të Sirisë, por ne heshtëm sepse nuk ishim sirian!!!

Derisa është kjo logjikë, ky opurtunizëm i skajshëm, të kota do të jenë thirrjet e fëmijëve, vajzave, grave e pleqve sirian drejtuar botës me mijëra ditë me radhë. Bota që heshtë dhe bënë sehir kur për 5 vite me radhë vriten, masakrohen, dhunohen, vriten, pushkatohen dhe dëbohen dhunshëm me mijëra e miliona fëmijë, vajza, gra e pleq, është botë në të cilën humanizmi është në shtratin e vdekjes.

Është botë e sunduar nga pragmatizmi i mbështjell me maskën e humanizmit. Siria dhe Halepi janë vendet që po na tregojnë më së miri që humanizmi po struket e pragmatizmi po lëshon shtat! Heshtja ndaj thirrjeve të vazhdueshme për ndihmë të sirianëve që po numërojnë ditët dhe orët e fundit të  jetës po tregon më së miri se vendet e fuqishme, NATO-ja, OKB-ja bëjnë humanizmin vetëm kur kanë dobi dhe interesa të caktuara ideologjike, ekonomike, fetare apo gjeostrategjike! Nuk ka se si mos të vije në mendje sot romani “Për kë bien kombanat” Të kota janë lutjet dhe thirrjet për ndihmë humanitare në një botë të udhëhequr nga pragmatizmi! Ata që sundojnë botën të prirë nga pragmatizmi nuk kanë vesh për të dëgjuar thirrjet për humanizëm! Athua do të bënte OKB-ja, NATO-ja, BE-ja, shurdhmemecen ndaj thirrjeve të Sirianëve liridashës po të jetonin ata në Libi, Kuvajt, Emiratet e Bashkuara Arabe apo në ndonjë vend të pasur me ari të zi!?

Është dëshpëruese kur bindesh se po jeton në një botë kur çdo ditë poshtërohet qenia njerëzore. Kur njeriu vret njeriun, dy herë poshtërohet qenia njerëzore. Njëherë duke e paraqitur atë si qenie që vret, dhunon dhe shkatërron dhe njëkohësisht si qenie që nuk ia vlen të jetoi dhe që duhet vrarë, dhunuar dhe zhdukur nga faqja e dheut. Kjo është duke ndodhur që 5 vite me radhë në Siri, para syve të gjithë botës.

Lufta në Siri dhe qytetin e saj Halep ia çjerri maskën edhe institucioneve tona, Presidencës, Qeverisë, Kuvendit, Bashkësisë Islame të Kosovës e institucioneve tjera. Jo se këta mund të bëjnë diç por të paktën të ngrehnin zërin e protestës. Nga të gjitha këto institucione, më së shumti është për t’u habitur me Bashkësinë Islame të Kosovës. A do të heshtnin kështu sikur vrasjet të ndodhnin në Amerikë, Gjermani, Francë, Angli, Itali, Arabi apo Turqi!? Kjo mbase tregon më së miri për gatishmërinë e tyre për të reaguar kundër vrasjeve në vende të pasura dhe për ta bërë shurdhmemecin ndaj vrasjeve pakrahasimisht më të mëdha në vendet e varfra dhe të pafuqishme, sikur është Siria!

Shyqyr që drejtuesit e vendeve demokratike gjatë luftës çlirimtare në vendin tonë nuk ishin sikur drejtuesit e institucioneve tona më të larta, Presidencës, Qeverisë, Kuvendit, Bashkësisë Islame të Kosovës dhe institucioneve tjera sepse krimet e ushtrisë dhe policisë së Serbisë kundër fëmijëve, vajzave, grave e pleqve shqiptar do të vazhdonin edhe sot!!!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …