Gjokë Dabaj: Perëndimi nuk do të duhej ta harronte fundin e Mehmet Ali Pashë Maxharit

U bënë 2 herë që shqiptarët hedhin gaz lotsjellës në Kuvendin e Kosovës. Diplomacia perendimore, mendjesqullur, me sa duket, nuk po nxjerr asnjë mësim nga kjo ndodhi jo e zakontë. Ajo po shmorritet duke na dhënë, ne shqiptarëvet, leksione në formë blegërimash: Është apo s’është e drejtë të hedhësh gaz lotsjellës në një parlament!?!

Duke qenë mendjesqullur, por edhe dhelparake, se ashtu e ka krijuar Zoti, diplomacia evropiane (kuptohet, edhe ajo e SHBA-së), nuk po do, nuk po ka qejf ta pyesë veten: A është apo s’është e drejtë, tani, kur sipas Papa Françeskut, ka filluar Lufta e Tretë Botërore, të krijosh enklava të huaja, enklava KOLONISTËSH, në Republikën e Kosovës, me mbi 95% shqiptarë?!

Diplomacia europerendimore dhe ajo e SHBA-së, nuk po tregohen aspak HUMANE (Ku ta gjejnë humanizmin?!) dhe nuk po pyesin: Ç’e shtyn një vajzë apo një grua të hedhë gaz lotsjellës në parlamentin e vet?! Mos ka kjo grua apo vajzë ndonjë hall të madh?! A mos po i përfytyrohen, kësaj gruaje apo vajze, 20 apo 30 mijë vajzat e nuset shqiptare, të përdhunuara në vitet 1998-1999, dhe nuk po do, nuk po dëshiron dhe nuk po pranon, që episode të tillë të përsëriten edhe njëherë?! Diplomatët qorra të Perendimit po kanë merak se mos po i qorrohen sytë Isa Mustafës! Nuk po kanë merak se mos një ditë po ia beh me avionë e me tanke në aeroportin e Prishtinës pasardhësi i Jelcinit!

Diplomatët e Perendimit, qorra për vete, po punojnë, me ç’t’u vijë për mbarë, që krejt kombi shqiptar të jetë i verbër. Vetëm Isait dhe Hashimit t’u mbetet nga një gjysmë syri.

Revista “Fiamuri i Arbërit”, një revistë evropiane e gjysmës së dytë të shekullit XIX, më 20 qershor 1883, e lajmëronte Evropën mbi një ngjarje që kish ndodhur këtu në Shqipëri. Nuk do të ishte keq të lexohej njëherë ai njoftim.

(Citimet po i marr nga libri “Fiamuri i Arbërit”, përgatitur nga Ahmet Kondoja, botuar në Tiranë më 1967. Gj.D.)

 

Jeronim De Rada, editor i asaj reviste, shkruan kështu: “Duam të bëjmë fjalë për shkakun e vrasjes së Mehmet Alipashës, sepse në këtë ngjarje duket qartë qëllimi i fatkeqëvet tanë. Nga ky fakt edhe zotërinjtë e Evropës na u zemëruan dhe luajtën mbi fatin e Shqipërisë, të këtij populli të lashtë që, me zemër të djegur nga dashuria për atdheun, tërhoqi admirimin për luftën e drejtë që ka bërë dhe bën nga kohët më të lashta e deri në ditët tona.” (F.67) (A nuk duket sikur De Rada i ka shkruar këto fjalë pas vitit 2000? Gj.D.)

Jeronim De Radën e njofton mbi ngjarjen e Gjakovës një pjesëmarrës i atyre ngjarjeve. Ja ç’i shkruan ai De Radës: “Ishte ditë e mërkurë. Qeveritari dhe krerët e Gjakovës, muslimanë e të krishterë, dolën… për të pritur Mehmet Alipashën, i cili kishte telegrafuar… se vinte për të ndarë njërën pjesë të Shqipërisë dhe për t’ia dhënë Malit të Zi, ashtu si deshën zotërinjtë e Fuqivet të Mëdha të Evropës. Dhe kështu vinte një armik i dërguar nga armiqtë.“ (F.67) (A nuk u ngjan kjo, ardhjeshkuarjevet dhe shkuarjeardhjevet të turli UNMIK-ësh, EULEKS-ësh, emisarësh e ambasadorësh, për t’u hedhur hi, syvet të shqiptarëvet?! Gj.D.)

 

„Marshalli Mehmet Alipasha u tha këtyre se kishte ardhur i dërguar nga Stambolli për të bindur popullin me të mirë, që të mos kundërshtojë për dorëzimin e Plavës e të Gucisë. Kadiu Ahmet Koronica, një hoxhë i penës dhe i gishtit, që kurdoherë me një dorë mbante pushkën dhe me tjetrën xhyben, i përgjigjet marshallit: ‚Pasha hazretleri, jo ti po sikur sulltani vetë me ardhë këtu na nuk jemi tue i dorëzue tokat që na i kanë lanë amanet stërgjyshnit tanë.‘ Mehmet Alipasha iu kërcënua duke thënë se, po të bënte shumë fjalë, do ta dërgonte në Stamboll me duar lidhur. Kadiu trim ia priti burrërisht: ‚Pashë, pashë, kqyr se mos të dërgojmë na ty!‘“ (F.68-69)

(A nuk i përngjan Albin Kurti i ynë i sotëm këtij Ahmet Koronicës?! Gj.D.)

“Doli Abdullahpashë Dreni dhe u tha: ‘Ç’është kështu gjithë kjo bërtitje?’ Ata i thanë: ‘Duam atë njeriun që ka ardhur, duam të dimë përse ka ardhur këtu!’ Abdullahpasha u përgjigj: ‘Deri sa jam gjallë, njeriun nuk e jap. Si kujtoni? S’më njihni mirë se kush jam?’ (F.69)

(Isa Mustafa i ynë, ndonëse nuk i arrin as te kërçiku (se, midis dhjetëra broçkullash të tjera, s’ka turp as të deklarojë që asociacioni sërb na qenka i mbështetur në ligje, prapë ka diçka të afërt me Abdullahpashë Drenin. Gj.D.)

“Në orën 11, ata, që përjashta hynë brenda, hapën zjarr dhe vranë Abdullahpashë Drenin, i dogjën gjithë sarajet, mbeti vetëm një kullë trekatëshe, në të cilën ishte Mehmet Alipasha.” (F.71)

(Djemtë e Vertëvendosjes ishin shumë të zemëruar. As ata kuqezinjtë e kombëtares gjithshqiptare nuk dalin kot rrugëve e shesheve. Por, a ka veshë e sy Evropa? Gj.D.)

“Në mesditë kulla filloi të digjej krejt dhe… u vranë… Shaqiraga e Hoshi i Nurës. Vetëm të birin e Abdullahpashës e morën në besë dhe e falën (se ishte i mitur, Gj.D.). Mehmet Aliut i prenë kokën brenda dhe ia vunë në një hu në Fushën e Bajrampashës, ndërsa kufomën e hodhën që nga dritarja në rrugë.” (F.72)

 

***

 

Perendimi duhet t’i merrte shumë seriozisht këto që po thuhen këtu. Mos e harroni Mehmet Hungarezin! Ne nuk duam të vrasim, por as ju mos na vrisni! Mos e vrisni dinjitetin tonë! Mos e copëtoni, edhe më shumë, tokën tonë! Mos ua falni tokat tona kumbarëvet tuaj! Atyre kumbarëve që dalëngadalë, si dikur hunët dhe avarët, po ju hipin edhe ju përsipër!

 

Ta kishit trajtuar Kosovën në vitet 1990, siç trajtuat Slloveninë, sot nuk do të kish arsye ta përmendnim Mehmet Alipashën, të ngulur në hu. Një grua që linte shtëpinë e dilte bashkë me burrin për t’u gdhirë e për t’u errur nëpër pyjet e Çiçavicës, e kish një hall të madh, që Evropa duhej ta kish kuptuar, qysh para se t’ia jepte përsëdyti Kosovën kumbarës së vet. Një grua që hedh gaz lotsjellës midis bashkëkombësvet të vet qurravecë, e ka edhe kjo një hall të madh.

 

E pra, halli ynë më i madhi është, që Evropa ka sy e veshë, edhe hundë, për pordhët e fendët e Sërbisë, por nuk ka sy e nuk ka veshë për t’i parë e për t’i dëgjuar KËRKESAT MË NJERËZORE TË SHQIPTARËVET.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …