GJON BRUÇI: MJERIMI POLITIK, DIPLOMATIK DHE ATDHETAR I POLITIKANO – PUSHTETARËVE TANË!

                Historia ka treguar se në të gjitha rastet e konflikteve midis vendeve e shteteve, ballanca e paqtimit, që kanë përdorur e përdorin Institucionet madhore ndërkombëtare (OKB, SHBA, BE, NATO, OSBE, etj.), ka anuar gjithnjë në favor të të madhit, të të fuqishmit, dhe asnjëherë në favor, ose të paktën në drejtësi për të voglin, të pafuqishmin. Pasqyrë e saktë e këtij konkluzioni, janë bisedimet dhjetëvjeçare midis Serbisë dhe Kosovës për paqtimin e konfliktit gati dy shekullor.

                Të fuqishmit e Botës, SHBA dhe BE, e dinë shumë mirë se gjenocidi serb mbi krahinën shqiptare të Kosovës, ka nisur qysh më 1878, për të mos u ndalur gjer në ditët e sotme. Ishte pikërisht ky gjenocid serbo-sllav, me pikë kulminante vitin 1999, i cili e detyroi SHBA, NATON-n dhe vetë Kontinentin plak, të ndërhynte ushtarakisht për çlirimin e shqiptarëve të krahinës martire nga egërsia gjenocidiste e pushtuesit serb. Mirëpo këtij çlirimi ndërkombëtar, nuk iu “pi kafja” e paqtimit, siç bëhet zakonisht në mbyllje të luftës. “Pleqtë” e Evropës, duket sikur u penduan që e bombarduan Serbinë, ndaj kurdisën bisedimet e pafund mes shqiptarëve dhe serbëve, duke përdorur të njëjtën “peshore” që kishin përdorur etërit e tyre në vitet 1912-1913. Drejtuesit e bisedimeve, e dinë fort mirë se mes Serbisë (Jugosllavisë) dhe shqiptarëve të Kosovës (më saktë, Dardanisë), prej gati dy shekujsh, ka rrjedhur një lumë gjaku i pandërprerë, shkaktuar gjithnjë nga serbosllavët. E megjithatë, gjatë bisedimeve dhjetëvjeçare, ndërsa serbëve u kanë zgjatur “karotën”, shqiptarëve u tregojnë “shkopin”. Futja në “lojë” e të dërguarit të posaçëm të Uashingtonit, ngjalli shpresat e shqiptarëve, me bindjen se miku i madh, ashtu siç bombardoi me bomba Milosheviçin në vitin 1999, do të “bombardonte” me ultimatume Vuçiçin, “gebelsin” e atij të parit. Por Deklaratat e  fundit të  zëvendës-ndihmës sekretarit të shtetit, Gabriel Escobar, e shndërruan shpresën në zhgënjim.

“Projekti  franko – gjerman”, për paqtimin Serbi-Kosovë, kishte mjaft kthesa e pikëpyetje, por  dalja në skenë si pikë e parë e “Asociacionit të komunave serbe”,  mbështetur edhe nga përfaqësuesi i SHBA, e bën projektin të rrezikshëm për të ardhmen e Republikës së Kosovës. Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, duke kundërshtuar “asociacionin” që është nënshkruar në vitin 2013 nga Thaçi e Daçiqi, paraqiti në parlamentin e Kosovës, një projekt me 6 pika për  “asociacionin e pashmangshëm”. Këto pika, janë jo vetëm në pajtim me Kushtetutën e Kosovës, por edhe konform çdo lloj asociacioni që është hartuar e zbatuar për pakicat kombëtare të vendeve të tjera. Mirëpo moderatorët e bisedimeve këmbëngulin për “asociacionin” e  vitit 2013, i cili, kërkon që komunat me shumicë serbe të kenë kompetenca kushtetuese, vertikale dhe ekzekutive. Në pikat e hartuara nga Kurti, thuhet se “Asociacioni” nuk mund të përmbajë atribute ekzekutive, por t’i shërbejë bashkëpunimit horizontal të komunave, sipas Kushtetutës dhe ligjeve të vetëqeverisjes vendore (kreu i 5 i Kushtetutës). Përkundër këtij qëndrimi të Kryeministrit të Kosovës në mbrojtje të Kushtetutës së vendit të tij, i dërguari i posaçëm i Washingtonit, Escobar, shprehet pa ekuivok se: “E pranon ose jo Albin Kurti, asociacioni do të nënshkruhet. . . !”

Pyetjes së gazetarëve për specifikën dhe urgjencën e “asociacionit”, Gabriel Escobar i përgjigjet se: “Asociacioni është specifik dhe urgjent për dy arsye: Së pari, sepse  gjatë një viti e gjysëm të fundit kemi parë një seri konfrontimesh në rritje midis Serbisë dhe Kosovës, të gjitha të përqendruara rreth trajtimit të serbëve në veri dhe mënyrës se si ata ndërveprojnë me qeverinë e Kosovës”!!!    “Faktori tjetër, – vijon Escobari, –  që e bën urgjente “asociacionin”, është lufta në Ukrainë. . . !!!”

Këto deklarata janë tepër të lexueshme edhe për më amatorin e politikës dhe diplomacisë ndërkombëtare. Fajin për konfrontimin me Serbinë na e paskan të dy palët, edhe serbët, edhe shqiptarët! Madje më shumë shqiptarët dhe qeveria e tyre, që nuk i paskan trajtuar si duhet qytetarët serbë!!! Nuk besoj se mund të ketë ndonjë njeri të besojë se shqiptarët apo qeveria e Kosovës, na paskan keqtrajtuar banorët serbë, përkundrazi ka ndodhur e po ndodh e kundërta. Sa i përket konfliktit dhe luftës në Ukrainë, shqiptarët dhe qeveria e tyre, nuk kanë asnjë rol. Nxitësit e luftës mes Ukrainës e Rusisë, janë bosët e kapitalizmit botëror, që ndërsa tundin flamurin e paqes, vënë në lëvizje makinën e luftës, duke e furnizuar me të gjitha mjetet që të mos ndalet. Shqiptarët e Kosovës, të Shqipërisë dhe të të gjithë trojeve ku banojnë ata, asnjëherë, të paktën në 2000 vjet e këndej, nuk kanë nisur e as nuk kanë nxitur luftëra kundër të tjerëve, por përkundrazi kanë përjetuar e kundërshtuar luftërat pushtuese të të tjerëve, midis të cilëve, serbosllavët kanë qenë agresorë permanent.

                E solla këtë tabllo të shkurtër të situatës, që po kalon populli i Kosovës dhe qeveria e Albin Kurtit, sepse, për fat të keq, përveç analistit Shaban Murati, nuk kam parë asnjë prononcim për këtë çështje, e cila lidhet me fatet e kombit tonë. Ndërsa bisedimet, projektet e planet thuren e shthuren mes qeverisë Serbe dhe simotrës sonë në Kosovë, politikanët, pushtetarët dhe intelektualët tanë, bëjnë gjumin e ariut, mbërthyer pas karriges së pushtetit, në mbrojtje, apo në rrëmbim të saj.

Në një shkrim të para do ditëve, botuar në gazetën “SOT”, pata theksuar se , Albin Kurti, është në pozita shumë të vështira. Ai gjendet midis “akrobacisë europiane dhe diplomacisë amerikane”. E para vepron siç ka vepruar gjithmonë, në dëm të shqiptarëve, ndërsa miku i madh amerikan, zbaton diplomacinë e tij të njohur tashmë, të “miqësisë së përkohshme dhe të interesave të përhershme”. Ndaj nuk duhet të habitemi nëse për hir të kësaj situate, e të këtyre interesave, të sakrifikohen disa nga interesat e vendeve të vegjël. Kështu është vepruar gjatë gjithë konflikteve që kanë ndodhur në botë. Këtyre situatave “mish për top”, u kanë shpëtuar ato vende e ata popuj, të cilët, në momentet kruciale, janë bërë njësh mes vetit, dhe i kanë detyruar të mëdhenjtë ta devijojnë shigjetën e “harkut” të tyre diplomatik.  Ne shqiptarët, për fat të keq, në shumicën e rasteve, nuk kemi arritur të flasim e të veprojmë në unison, ndaj dhe kemi përfunduar në “epruvetat” e eksperimenteve ndërkombëtare.

                Jo vetëm Albin Kurti, por edhe qeveritarët tanë këtu në Shqipëri, e dinë fort mirë se “asociacioni” që ofrojnë ndërkombëtarët për komunat me shumicë serbe në Kosovë, në një të ardhme jo të largët, do t’ia bënte varrin Republikës së Kosovës. Përkundër kësaj situate, heshtja e shtetarëve tanë, është e neveritshme. Vëllezërit tanë të Kosovës e quajnë Republikën e Shqipërisë “Shqipnia nanë”, dhe presin shumë nga ajo. Por aktualisht, kjo “nana” Shqipëri, në këto tri dekada, jo vetëm ka mbetur “e vejë”, por edhe filtron me “dollarin” dhe “euron”, duke i lënë “bijtë e saj” vetëm, përballë ujqërve modernë të lindjes e të perëndimit.

Ndërkohë që çështja e Republikës së Kosovës, është vënë në rrezik, dhe bashkë me të edhe çështja jonë kombëtare, liderët e pushtetit dhe të opozitës, kryesuar nga Rama, Berisha e Meta, përgatiten për “revolucione” e “kundërrevolucione”  të brendshme, në mbrojtje apo rrëmbim të karriges pushtetore, pa e vrarë mendjen se ç’bëhet matanë “kopshtit” të tyre personal.

                Ndaj unë me të drejtë shënova në titull të shkrimit: “Mjerim politik, diplomatik dhe atdhetar i politikano-pushtetarëve tanë!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …