Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
Tema të tjera...
Nga premtimi për standard të lartë ndërkombëtar, te një proces që po prodhon më shumë dyshime se qartësi
Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë u prezantuan si kulmi i drejtësisë moderne ndërkombëtare: të ftohta, të sakta, të pandikuara nga emocioni politik dhe të afta për të ndarë përfundimisht të vërtetën nga narrativa.
Por që në nisje, ky institucion nuk hyri në histori si një gjykatë e zakonshme. Ai u lind mbi një terren të rënduar politik, ku hija e raportit të Dick Marty u shndërrua në pikënisje të një procesi që do të zgjaste për vite dhe do të mbetej i kontestuar në perceptimin publik.
Që aty filloi edhe problemi i parë: drejtësia nuk u perceptua vetëm si drejtësi. U perceptua si betejë narrative.
Një proces që premton qartësi, por prodhoi zgjatje
Në teori, gjykata ndërkombëtare nuk garon me kohën. Ajo garon me saktësinë. Por kur koha shtrihet pafundësisht, saktësia fillon të mos mjaftojë më si shpjegim.
Shtyrjet e shpalljes së aktgjykimeve janë justifikuar me arsye procedurale: volum të madh provash; dëshmi të mbrojtura; kompleksitet të lartë juridik.
Por në hapësirën publike, këto arsye nuk mbeten neutrale. Ato kthehen në një ndjesi të vazhdueshme zvarritjeje. Dhe zvarritja, në raste të tilla, nuk lexohet më si kujdes, por si mungesë përfundimi.
Drejtësia që nuk përfundon, fillon të perceptohet si drejtësi që nuk arrin dot të mbyllë vetveten.
Transparenca e pjesshme dhe e vërteta e pjesshme e perceptuar
Një nga problemet më të ndjeshme të këtij procesi është struktura e tij e mbyllur pjesërisht. Dëshmitarë të mbrojtur, materiale konfidenciale dhe redaktime të shumta krijojnë një realitet ku publiku nuk ka akses të plotë në tërësinë e provave.
Kjo nuk është domosdoshmërisht shkelje e standardit juridik. Por është problem i madh perceptimi.
Sepse kur publiku sheh vetëm fragmente, ai nuk ndërton kuptim të plotë, ai ndërton dyshim.
Dhe në mungesë të transparencës së plotë, dyshimi bëhet narrativa dominante.
Shtyrjet që nuk janë më thjeshtë procedura
Në një gjykatë të zakonshme, shtyrjet janë rutinë. Në një gjykatë me peshë historike dhe politike, ato shndërrohen në ngjarje politike më vete.
Çdo shtyrje e re e shpalljes së aktgjykimeve interpretohet jo vetëm si vendim teknik, por si:
sinjal i pasigurisë; reflektim i kompleksitetit të procesit ose shenjë e një drejtësie që nuk po arrin të finalizohet me ritmin që publiku e pret.
Kështu, gjykata largohet nga neutraliteti i saj procedural dhe hyn në territorin e interpretimit publik të vazhdueshëm.
Një Gjykatë që po gjykohet para se të gjykojë
Në një kthesë ironike, kjo gjykatë është bërë subjekt gjykimi publik edhe vetë.
Jo përmes vendimeve të saj, por përmes: kohëzgjatjes së procesit; mungesës së qartësisë së plotë për publikun; dhe pritjes së zgjatur për përfundime që ende nuk vijnë.
Kështu krijohet një paradoks: institucioni që duhet të prodhojë besim, po jeton në një mjedis ku besimi është në provë të vazhdueshme.
Mes dy narrativave që nuk takohen
Debati rreth kësaj gjykate është ndarë qartë në dy drejtime.
Për një pjesë të opinionit, ajo përfaqëson standardin më të lartë të drejtësisë ndërkombëtare në trajtimin e krimeve të rënda. Për një pjesë tjetër, ajo mbetet një proces i lindur nga rrethana politike dhe i zhvilluar nën një barrë të vazhdueshme dyshimesh për selektivitet dhe ndikim.
E vërteta juridike do të dalë nga aktgjykimet përfundimtare. Por e vërteta e perceptimit publik tashmë ka marrë formë, dhe ajo nuk pret më vendime për të ekzistuar.
Në vend të përfundimit: drejtësia matet edhe me besimin që lë pas
Në fund, çështja nuk është vetëm nëse drejtësia do të jepet, por nëse ajo do të pranohet si e tillë.
Sepse drejtësia ndërkombëtare nuk matet vetëm me aktgjykimin final. Ajo matet me rrugën që bën deri aty, dhe me mënyrën se si ajo rrugë lexohet nga ata në emër të të cilëve ajo ekziston.
Dhe kur rruga zgjatet shumë, pa një fund të qartë në perceptimin publik, edhe drejtësia më e kujdesshme rrezikon të duket si drejtësi që po humb drejtimin e saj.
