Mona Agrigoroaiei

Mona Agrigoroaiei: Veprimtaria kombëtare, detyrë madhore për çdo shqiptar

(“Dëshiron  të dish se cili je, vepro!” Thomas Jefferson)

Jemi njerëz të dobishëm shoqërisë nëse nuk qëndrojmë kot, pasivë para sfidave të shoqërisë dhe veprojmë për përmirësimin e boshllëqeve brenda saj. Ne mund të njihemi veten gjithashtu vetëm nëse veprojmë konkretisht për një çështje të caktuar. Filozofia e së vepruarit është ajo që na dallon nga kafshët, sepse kafshët ndjekin instinktet, kurse vetëm njerëzit vënë në përdorim logjikën dhe ndërgjegjen për të arritur objektivat. Njerëzit duhet të veprojnë për arritjen e qëllimeve të tyre dhe kështu do të arritën gjatë jetës të çelikosen, të bëhen më të fortë dhe të palëkundshëm.

Ka edhe lloje të ndryshme të së vepruarit, rrugë të mira dhe rrugë të shtrembëra. Dikush punon, po dikush vjedh dhe bëhet hajdut.

Por kryesorja është që në këtë debat të dalim jashtë kornizave të jetës së rëndomtë. Thirrja për veprim të Thomas Jeffersonit është gjithnjë më aktuale në kushtet e sundimit dhe të copëtimit të trojeve tona shqiptare. “Vepro” është ky apeli që duhet ta ndjekim, në sensin në të cilin duhet të mobilizohemi në këtë rrugë të shenjtë për çlirimin dhe ribashkimin e Shqipërisë. “Vepro”, sepse veprimtaria kombëtare është detyrën madhore për cdo shqiptar. E para dhe mbi të gjitha sepse vetëm dëshmorët e kombit e kanë kryer betimin e tyre ndaj atdheut dhe kombit dhe ky betim ishte dhe mbetet për ribashkim kombëtar. Ne që jemi të gjallë nuk e kemi kryer këtë betim dhe duhet patjetër të vazhdojmë të veprojmë. Këtu nuk është fjala vetëm për ata që janë të ndërgjegjshëm se duhet të vazhdojnë këtë rrugë, por edhe për të rinjtë e të rejat, gjeneratat që po rrisin vit pas viti dhe që duhet të ndërgjegjësohen vazhdimisht.

Armiqtë të kombit tonë e kanë dashur, bashkë me kolaboracionistët dhe nëpermjet tyre në shumicën e rasteve, të vrasin, të asgjësojnë nga mendja e shqiptarëve idealin e ribashkimit kombëtar dhe e gjithë përpjekja e tyre ka qenë e përqendruar (dhe ende është) në këtë drejtim me cdo mjet dhe instrument. Prandaj lufta me penë është shumë e rëndësishme për ndërgjegjësimin e popullit, po aq më e rëndësishme sa lufta me pushkë. Lufta me penë duhet të zhvillohet në vazhdimësi. Edhe kur pushka hesht, pena nuk guxon të mos shkruajë. Dhe, në momentin kur lufta me pushkë mund të imponohet në rrethana të caktuara, pena – që nënkupton jo vetëm propagandë sqaruese dhe kthjellëse për masat e gjëra popullore, por edhe politika udhëheqëse të luftës çlirimtare dhe edhe diplomacia aktive kombëtare për lobimin e saj – duhet oathetër të shoqërojë pushkën. Kjo ia ka munguar luftës çlirimtare edhe në Kosovë, edhe në Iliridë, edhe në Kosovë lindore, me pasoja të tmerrshme. Dikush brenda udhëheqjes së ushtrive popullore kishin filozofinë e gabuar se propaganda më e mire është lufta çlirimtare. Ata gabuan sepse nuk punuan me masat e gjera popullore, as nuk përgatitën një front të gjerë politik udhëheqës, dhe në momentin e bisedimeve ndërkombëtare “të paqes”, u pranuan “te drejtat” në letër për shqiptarët dhe çmilitarizimin e ushtrive çlirimtare, pa arritur qëllimin përfundimtar të ribashkimit kombëtar. Është turp se vetëm 2% të popullit iu përgjigj thirrjes për kushtrim dhe në fund u dorëzuan armët vetëm pas premtimeve serbo-sllave. Nga kjo kuptohet se nuk duhet vepruar kuturu, pa një strategji të caktuar politiko-diplomatike.

Por veprimtaria kombëtare mbetet një domosdoshmëri dhe apeli im është: Shqiptarë, punoni dhe veproni për ribashkimin e Shqipërisë!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …