Nebih Rexhepi

Nebih Rexhepi: Çmenduritë e popave serbo-grekë

Kisha ortodokse greke ka një influencë jashtëzakonisht të lartë në këtë shtet. Pas rënies së komunizmit edhe kisha ortodokse serbe po bëhet gjithnjë e më aktive. Që të dyja duke prirë me nacionalizëm kundër Shqiptarëve.

Diku në fillim të viteve 80-ta popi kryesor i Greqisë së asaj kohe Serafim kishte organizuara një udhëtim nacionalist antishqiptar  te kisha ortodokse serbe, me ç’rast Shqipëria pat reaguar në mënyrë të ashpër. Por për fat në atë kohë të komunizmit në Serbi influenca e kishës ortodokse thuaja se ishte pa ndikim, dhe kjo vizitë e këtij popi grekë thuaja nuk pati ndonjë rrezikshmëri. Por edhe shteti Shqiptarë i kishte marrë të gjitha masat e duhura politike. Mirëpo pas ardhjes së Millosheviqit në pushtet kisha ortodokse serbe i tregoi  dhëmbët e ndryshkur kundër Shqiptarëve. Fillimisht krye popi serb Pavlli i cili ishte i njohur për shqiptarët e Drenicës ku në kishën e Deviqit afër Skenderajt kishte mbytur mizorisht shumë njerëz. Të gjithë popat në Serbi,në vend se të merren me lutjet fetare dhe ta ndjekin rrugën e Jezu Krishtit,  ata devijuan nga rruga e Zotit.

Mirëpo pas luftës në Kosovë, popat serbë e sidomos Artemije i pat kërkuar falje popullit të Kosovës për krimet e bëra. Kjo ishte vetëm një farsë, se nuk e kishte bërë me të vërtetë, vetëm sa për të thënë. Për të vazhduar më pas me retorikat e tyre tanimë të njohura nacionaliste serbe anë e këndë Kosovës, pastaj duke ngritur përmendore, shtatore duke përvetësuar toka të pa qena në Deçan e çka jo tjetër, me provokime më primitive të mes-jetës. Këso ndërtimesh kishtare nuk i ke as në Serbi.

Popat greko-serbë për fat të keq po janë aktivë edhe në Shqipëri sidomos ai grekë Janullatos, i cili nuk lejon të funksionojë Kishën autoqefale ortodokse Shqiptare, e cila në të kaluarën ishte udhëhequr me mjaftë sukses nga Fan Noli. Dhe për veç kësaj, Janullatos  po zhvillon një aktivitet tejet të rrezikshëm në Himarë dhe rrethinë,gjërat sa vijnë dhe po përkeqësohën…

Mirëpo absurdi më i madh ishte kur para disa ditëve në Vrrakë të Shkodrës ku jeton një grup i vogël minoritarësh Serb. Duke lexuar gazetën Dita  vërejta një shkrim të autorit Senad Nikshiq, lidhur me vizitën të një popi nga Mali i Zi Amfillohije dhe me pjesëmarrjen e ambasadorit serb në Tiranë. Autori në mënyrë të mirë i përshkruan provokimet e këtij popi serb. Ai në prani të atyre besimtarëve dhe ambasadorit të Serbisë në Beograd e përshkruante në mënyrën më të poshtër se si Shkodra  është e lidhur me kishën ortodokse. Pastaj lidhur me humbjen e mbi 8 mijë ushtarëve serbë, sikur gjoja ata paskan ardhur për ta “çliruar” Shkodrën.

Duhet shtuar se popi Amfillofije Radoviç është në krye të kishës ortodokse serbe në Mal të Zi e cila nuk e njeh kishën ortodokse të Malit të Zi. Mirëpo as kisha ortodokse e Malit të Zi nuk e njeh kishën ortodokse serbe në Mal të Zi dhe ka themeluar kishën e pa varur ortodokse në krye Mihailin i cili është mjaft pragmatik. Më ka impresionuar me disa paraqitje të tij shumë pozitive. Në Mal të Zi kemi dualizëm Kishash ortodokse.

Sa i përket trillimeve të popit serb në Mal të Zi Amfillofije Radoviç se gjoja ushtria serbe ka dashur ta çlirojë Malin e Zi,Shqipërinë dhe sipas tij gati tërë Ballkanin. Njeriu normal këto trillime nuk mundë ti përballojë.

Në vitin 1878 në kongresin e Berlinit Perandoria Osmane firmosi  kapitullimin nga Ballkani. Që nga kjo firmosje ushtria serbe bashkë me popat ndërmarrin një ofensivë për pushtimin e tokave Shqiptare fillimisht nga Nishi e tërë Toplica për të vazhduar me pushtimin e Sanxhakut Shqiptar të Jeni Pazarit, për të vazhduar pushtimin  Mojkovcit dhe për të përfunduar me pushtimin e Tivarit Shqiptar. Dhe kur e pushtojnë Tivarin fillojnë pushtimin e Shkodrës. Mirëpo këtu Shkodra me Malësi treguan pa as një dyshim Heroizmin më të madh kundër vënës të shqiptarëve. Trimërinë e tyre e treguan në krye me gjeneralin Hasan  Riza Pasha. Në luftimet për ta pushtuar Shkodrën ishin vrarë rreth 10.000 ushtarë serbë e malazez. Popat e Beogradi dhe disa të Malit të Zi kanë kërkuar  që ushtarëve serbë e malazezë t iu ngrihen përmendoret e tyre në Shkodër ashtu sikur janë ngritur përmendoret e ushtarëve grekë të vrarë në Shqipëri gjatë Luftës së Dytë Botërore.

 

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …