Pirro Prifti

Pirro Prifti: Kush janë engjëjt dhe kush janë djajtë në politikën shqiptare?

Në vitin e largët 1997, politikani dhe kancelari austriak Franc Vranickij u habit dhe u nervozua kur pasi mbërriti në Shqipëri kur vuri re se sa e vështirë ishte të gjeje fajtorin dhe përgjegjësit e asaj katrahure që ndodhi në ato vite  ku Shqipëria ra në anarki  të plotë për shkak të keq qeverisjes dhe papërgjegjshmërisë- gjatë bisedimeve me politikanët shqiptarë.

Kjo dilemë vazhdon edhe sot pas 20 vitesh kur sheh se si Ambasadori amerikan Lu dhe ambasadorja e BE Tania Fayon apo Flekenstein, gjenden në pozita shumë të vështira kur dëgjojnë palën që humbi pushtetin të flasë  per luftë kundër korrupsionit dhe reformë në drejtësi (?!), dhe kur shohin palën që fitoi zgjedhjet- të baltosur nga llumi i shpifjeve, të pamundur të sqarojë se cfarë po ndodh, dhe se si mund të zgjidhet!

Vështirë të kuptohet nga diplomatët perëndimorë frazeologjinë bizantino-osmane të hipokrizisë dhe të alibisë për veprimet që kanë kryer, nëse ata nuk shohin përgjegjësit e vërtetë të korrupsionit, të pandëshkueshmërisë, të keqqeverisjes për shkak se ajo nuk drejtohet nga teknokratët dhe meritokratët, kur shohin se të pasurit e vërtetë janë politikanët dhe jo biznesmenët, kur shohin se  njerëzit këtu duan punë në shtet dhe nuk preferojnë nisjativën privatë, kur shohin se një pjesë e emigrantëve ikin sepse nuk ka stabilitet politik por edhe sepse kanë bërë krime apo janë të korruptuar.

Pra problemet në Shqipëri janë komplekse, të bartura, dhe ku klasa politike e djeshme është përgjegjëse, ku klasa politike e sotme duhet ndihmuar, dhe ku të pandëshkueshmit hiqen si viktima, dhe  ku viktimat akuzohen për shkelje ligji.

Vërtet ambasadori Lu duhet të ndihet i përkëdhelur kur sheh një politikan të ri të bukur opozitar por me zemër shejtani, dhe nga ana tjetër ambasadorja Tania Fayon sheh përkrah saj një udhëheqës maxhorance eksentrik  që punon e përpiqet por nuk i hiqen nga mëndja sharjet e opozitarit me zemër shejtani; dhe të dy ambasadorëve kryesorë miq të shqiptarëve dhe të Shqipërisë u lind e njëjta dilemë që kishte në `97 edhe Franc Wranicki: kush nga këta është engjëjt dhe kush janë shejtanët?

Politika shqiptare rreshtuar pas Lu-se dhe Tania Fayon, për të penguar Reformën duke bërtitur pro-reformës por duke ja hedhur fajin njëri tjetrit për dështimin.

Këtu të dy ambasadorët duhen të shohin se kush e kërkoi reformën, që të gjejë fillin e lëmshit të gatuar me lesh arapi shqiptar.

Interesant është fakti se si po rreshtohet politika shqiptare për të kërkuar alibitë përkatëse për t`ia hedhur fajet e dështimit të reformës në drejtësi njëri tjetrit.

E vërteta qëndron se reformat qoftë ato në drejtësi, qoftë në fushat tjera të ekonomisë shqiptare u ndërmorën nga Maxhoraca qeverisëse, për  të rregulluar difektet qeverisëse të qeverisjes së kaluar, për të ulur korrupsionin galopant dhe për të plotësuar detyrat e shtëpisë të vendosura nga BE.

Pa pritur Maxhornca u gjënd përpara një fronti të padukshëm i cili jo vetëm kundërshtoi reformat por njlloi si ato bakteriet saprofite apo kameleoni  pasi mori goditjen dhe pasi kuptoi lëvizjet se ku do të kalonte reforma u hodh dhe filloi ti përgjigjej sulmit me sulm me po të njëjtat gjëra.

Gjendja mbeti dhe vazhdon të mbetet e paqartë për popullin dhe elektoratit, përkatëse për shkak se opozita përdori dhe po përdor manovrat e përdorimit të propagandës sipas Goebels për të dëmtuar dhe fëlliqur pjesët përkatëse të reformave nëpërmjet dy elementëve kryesore të mësua mirë dhe që përdoren sot rëndom nga ata që duhet të mbajnë përgjegjësi:

-shpifjen duke përdorur sulmin si mjet mbrojtës më i mirë

-dezinformimin duke pretenduar se janë ata të parët për reformat dhe jo ata të Maxhorancës të cilët  në fakt patën idenë e reformave nëpërmjet Rilindjes.

Përplasja e madhe nëpërmjet punës së Maxhorncës dhe Disinformimit të Opozitës preku dhe dy aleatët më të mëdhenj të Shqipërisë BE dhe SHBA të cilët janë të detyruar të pozicionohen por duke mos përmendur emra dhe profile të caktuara  dhe duke u mbështetuar vetëm tek parimet dhe luftën kundër korrupsionit, Reformën në Drejtësi, zbatimin e ligjit të dekriminalizimit.

Përfshirja e Komisionit të Venecias për të bërë një Projekt Ligj që do të reformojë Drejtësinë dhe do ndryshojë në disa pika Kushtetutën e Shqipërisë,  miratimi i ligjit për aspak bindës të dekriminalizimit (sepse shkel të drejtat dhe liritë e njeriut në disa pika), vetëm se ashpërsoi në vend që të paqëtojë dy krahët e politikës shqiptare aq sa për ta bërë më të besueshëm variantin përkatës,  opozita përdor tashti alibinë se ambasadori Lu përkrah ata, kurse Maxhoranca përdor lidhjet normale me BE duke  u përpjekur të zbatojë dhe të realizojë detyrat e shtëpisë të lëna nga BE dhe të rifreskuara periodikisht sigurisht të kujtuara nga Tania Fayon.

Kështu të para nga populli shqiptar, duket sikur të dy kampet janë rreshtuar kundër njera tjetrës duke nxjerrë favoritët përkrahës: Lu për Opozitën, dhe Tania Fayon për Maxhorancën.

Dihet që punët nuk qëndrojnë aspak kështu, por filosofia Goebels vepron vazhdimisht në favor të Opozitës e cila ja ka arritur të errësojë sukseset e Maxhorancës me shpifjet dhe fjalorin aspak etik dhe nganjëherë të ashpër  të rrugës për të përbaltur Maxhorancën, duke harruar se humbja e dyfishtë në 2013 dhe 2014, ishte pikërisht  për shkak të keqqeverisjes së tyre, keqqeverisje e cila nuk është dënuar dhe askush nuk ka mbajtur përgjegjësi.

Keq qeverisja, pandëshkueshmëria, korrupsioni, të cilat janë rënduar e përkeqësuar nga dita në ditë për 25 vite rresht, kanë bërë që BE dhe SHBA të gjënden përballë dilemës së Vranickit: kush janë ëngjejt dhe kush janë djajtë në politikën shqiptare?

Sot ka një shpresë për të gjetur të vërtetën e  Djajve të veshur me lëkurë qingji që por blegërijnë me zë ujku, dhe të ëngjëjve të veshur me costume europiane por që u mungonë krahët:.

Shpresa qëndron tek rasti i Panama Papers; zbulimi i 11.5 milion dokumentave të fshehur në parajsën fiskale Panama nga një burim anonim derguar tek Konsorciumi i gazetarëve ndërkombëtare investigative tek zyrat e `Suddojçe Zeitung`, mund të na japë një panoramë më të qartë të djajve të vërtetë shqiptarë të veshur me pushtet ose që kanë qënë veshur me pushtet, sepse nëpërmjet fjalëve, debateve, deklaratave, gjuhës së mprehtë që `kocka s`ka por kocka thyen`,  as ambasadori Lu dhe as ambasadorja Fayon nuk mund të gjejë përgjegjësit e katrahurës korruptive dhe të pasurive të paligjëshme këtu në Shqipëri.

Pa i hyrë hollësirave, se prse në këto 11.5 milion dokumenta nuk gjëndet asnjë kompani amerikanë, pa i hyrë nëse kjo goditje mund të ketë qënë ose jo e drejtuar kundër Putin dhe vëndeve të korruptuara të Europës lindore dhe disa armiqve të SHBA, në shpresojmë që Panama papers të na hapë portën e vërtetë të vënies para përgjegjësive të fajtorëve të vërtetë të korrupsionit dhe të pasurive të paligjëshme në Shqipëri, duke lejuar politikën shqiptare të mbërthyer në sharje dhe konflikte të egra që përpiqen të destabilizojnë vendin,- të qartësohet dhe populli dhe shteti shqiptar të marrin frymë lirisht duke shpëtuar nga politikanët e korruptuar duke na mundësuar të integrohemi me në fund në BE.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …