Rrahman Hyseni: Në 22-vjetorin e rënies, u përkujtua dëshmori i Kosovës Lindore, Florim Rushiti, i rënë në Pashtrik

Rrahman Hyseni: Në 22-vjetorin e rënies, u përkujtua dëshmori i Kosovës Lindore, Florim Rushiti, i rënë në Pashtrik

Të mërkurën në varrezat e dëshmorëve në Landovicë, është përkujtuar dëshmori Florim Rushiti- nga fshati Kapit i Medvegjës, i cili ra heroikisht në altarin e lirisë më 26 mars të vitit 1999 gjatë luftimeve në Pashtrik. Familjarë, bashkëluftëtarë dhe përfaqësues të organizatave dhe institucioneve të ndryshme, kanë përkujtuar dëshmorin, Flurim Rushiti, i rënë heroikisht gjatë operacionit “Shigjeta” njësiti diverzato- vëzhguese TF-0 me komandant Fadil Zenullahu, në majen e Pashtrikut.

Medvegja është simbol i qëndresës së pamposhtur në të gjitha rrebeshet e historisë sonë kombëtare. Me frymën atdhetare në këto troje ishte rritur dhe Florim Rushiti, i njohur me nofkën “Kingji”, luftëtar i UÇK-së dhe dëshmor i kombit. Kujtimet e tij i ruajnë familjarët dhe të gjithë ata që e njihnin. Kujtimet e tij i ruajnë familjarët dhe të gjithë ata që e njihnin. Nëna, Aza Rushiti, është ajo që e di më së miri se kush është Florimi, ngase ajo i ruan kujtimet për të dhe tregon gjithçka që nga lindja e tij. Thotë se ardhja në këtë jetë për djalin saj ishte gëzim i madh, por ai gëzim u shndërrua në dhimbje dhe krenari. Thonë se pas familjes në radhë të dytë është shkolla, ajo që të udhërrëfen për të ardhmen. Kujtime për Florimin kishte dhe kujdestari i klasës Abdyl Aliu, i cili na tregon për të që, përveç se i bukur, ishte edhe nxënës i zellshëm dhe me shumë ambicie për jetën, ndërsa shoqja e klasës, Drita Uka, përveç shoqërimit me Florimin tregon dhe për orën e mësimit në lëndën e historisë, meqë, teksa rrëfeheshin ngjarjet për historinë e vendit, Florimin e rëndonin shumë.

Vëllai më i madh i Florimit, Lulzimi, na rrëfen për shkuarjen në Gjermani së bashku me të vëllanë. Me shkuarjen në Gjermani, Florimi ishte takuar me Ganimet Oruçin, e sipas Ganimetit kishin krijuar shoqëri të ngushtë. Hakif Bajrami e përshkruan takimin e tij me Florimin në një simpozium shkencor. Në atë rast, Florimi ia kishte rrëfyer hallin e tij në mospranimin në radhët e ushtrisë.

Mirëpo, Hakifi i kishte thënë se atdheun mund ta ndihmosh në çdo mënyrë, jo vetëm duke qenë i pari në front. Por, siç na tha ai, çkado që i thoshe Florimit, në sytë e tij vërehej që shkuarja në front ishte e vetmja zgjidhje që do t’ia qetësonte shpirtin.

Hamdi Maloku na rrëfen për takimin e parë me Florimin. Thoshte se ai nuk kishte besim tek ai t’i rrëfente që kishte shkuar herën e parë në Kosovë, dhe për mospranimin e radhët e ushtrisë derisa e kishte kuptuar që të dy e kishin të njëjtën rrugë. Duke vazhduar rrëfimin, Hamdiu tregon që Florimi ishte takuar me Fehmi Lladrovcin dhe familjen e tij e që e kishin pritur shumë mirë. Më vonë, Florimit i kishte ardhur lajmi për rënien e Fehmi Lladrovcit. Rënia e Fehmi Lladrovcit në altar, atë nuk e linte të qetë. Tani donte ta merrte hakun për Fehmiun, në të njëjtën kohë. Tani më për Florimin nuk kishte kthim prapa.

Para se të shkonte në luftë, vendi i parë që u ndal Florimi ishte Kumanova, ku u mirëprit nga familja Sadiku, e sipas Muhamet Sadikut, Florimi ishte një djalosh shumë i pashëm, i mençur,trim e i sinqertë. Në një anë vuajtja e tij dhe në anën tjetër vendosmëria për në luftë shiheshin qartë në sytë e “Kingji”.

Florimi së bashku me shokun e tij Hamdi Malokun kishin vazhduar rrugën për në Burrel. Aty e kishin takuar një bashkëluftëtar tjetër, Behxhet Kuçin, i cili tregon për formimin e njësitit nga ushtarët më të shkathët e më të fortë, e në mesin e tyre ishte edhe Florimi.

Një ndjesi tjetër e tregon gjenerali Kudusi Lama, i cili rrëfen shumëçka për Florimin. Pika e fundit ku u ndal ai me ushtarët ishte ajo e mobilizimit në Cahan, ku këtë e rrëfejnë edhe banorët e atyshëm, Avni Koleci, Qamil Cahmani, Agron Cahani dhe për nisjen e tyre në vijën e parë të zjarrit rrëfen bashkëluftëtari Remzi Selimi. Nga kjo nisje, sipas tyre, kishin arritur në malet e Pashtrikut. Për rrjedhat e ngjarjeve në malet e Pashtrikut tregojnë ish-luftëtarët e UÇK-së, Nexhmedin Berisha, Muhamet Bajrami dhe të tjerë. Ata rrëfenin se Florimi i tërhiqte shokët e plagosur, nuk i linte, dhe çdoherë futej sa më brenda pozicionit serb. Në një rast të tillë ai u qëllua me snajper, kurse shokët nuk arrinin të depërtonin ta bënin tërheqjen e tij.

Ish-ushtari i UÇK-së, Sami Hajzeraj, tregon për tërheqjen e kufomave dhe në mesin e tyre ishte dhe Florim Rushiti, të cilin e kishin dërguar në varrezat e Radovicës. Së fundi, familjarët e tij tregojnë për dhembjen në një anë dhe krenarinë në anën tjetër që e kishin një djalë të tillë. Për Florimin nuk ndien dhimbje dhe krenari vetëm familja, por e gjithë shqiptaria.

Florim Rr. Rushiti-Kingji, lindi në vitin 1979 në fshatin Kapit të Medvegjës, i cili me kufizimin e lirisë, përuljen si shtresë, këto dhe shumë primesa të tjera, u detyrua që shumë i ri ta marrë rrugën e kurbetit e të shkojë në Gjermani për të qenë ndihmës i familjes…Edhe pse jetonte shumë larg, me zemër gjithmonë ishte afër atdheut, rriste dhe kultivonte brenda vetes ndjenjat patriotike dhe atdhetare, si dhe urrejtjen shpirtërore kundër armikut… Zëri i atdheut sikur e thërriste gjithmonë Florimin në ëndërr e në zgjim, gjersa një ditë vendosi t’i përgjigjej atij zëri, duke marrë rrugën për në Burrel të Shqipërisë, ku e priste detyra e parashtruar vetvetes të stërvitej dhe të hynte në radhë… “Kingji” ishte nofka e Florimit nga një epror shqiptar i Akademisë Ushtarake Shqiptare “Skënderbej”, ngase ai vërtet ishte i tillë, shumë i dëgjueshëm…

Pas përfundimit të detyrës së stërvitjes, Florimin e priste detyra e radhës, e parashtruar ndaj tij. Ai e dinte që kjo detyrë ishte jo e sigurt dhe se ishte çështje jetike, mirëpo zërit të atdheut i ishte përgjigjur me betimin “O VDEKJE ,O LIRI !”.

U nis për në malet e Pashtrikut së bashku më trima të tjerë. Më 26 Maj 1999 u ndeshen ballë për ballë me armikun. Në atë vend armiku pësoi humbje të mëdha, e në këtë front të rrezikshëm plagoset rëndë bashkëluftëtari i “Kingjit”- Muhamet Bajrami, ndërsa Florimi hidhet pa hezitim në ndihmë që ta tërheqë nga ajo pozitë, mirëpo më kot, ngase plumbat e rrëmbejnë edhe atë, duke rënë aty dëshmor për lirinë e atdheut të vet, për Kosovën, por edhe për Medvegjën, Preshevën e Bujanocin e tij. Ai ra heroikisht për të mos vdekur kurrë…

Vëllai i tij Lulëzimi, me të dëgjuar që Florimi kishte rënë në altar, e merr armën në dorë dhe u bashkëngjitet radhëve me synimin për liri. E babai i tyre, Rrahmani, përveç dhembjes, ndiente edhe krenari që kishte rritur bij të tillë që do t’i dilnin zot vatanit. Motrat e Florimit, Lumnija e Miradija, sa ishin tronditur, aq ishin krenare me të vëllanë dëshmor, ndërsa nënë Aza nuk pajtohej me faktin se i biri ishte vrarë, duke thënë se nuk kishte vdekur, por vetëm po pushonte pas betejave për lirinë e fituar.

Florimi ndodhej në maje të Pashtrikut,1986 metra mbi nivelin e detit, prej nga sodiset Rrafshi i Dukagjinit, përkatësisht qyteti historik i Lidhjes së Prizrenit. Florimi këtu në mëngjesin e 26 majit u zgjua rreth orës 4 dhe u nis në këtë aksion së bashku me bashkëluftëtarët e tij në këtë teren të lartë e krejtësisht të zhveshur dhe të vështirë për ta gjetur ndonjë guvë për t’u pozicioniar. Ato ditë të përflakura të Luftës Çlirimtare,sikur në tërë Kosovën,ashtu edhe Koshare e Pashtrik, po jehonin rafalet e pushkëve të ushtarëve të UÇK-së kundër ushtrisë serbe.

Edhe në kufirin shqiptaro-shqiptar ,bijat dhe bijtë më të denjë të kombit, me çdo çmim kishin vendosur ta hiqnin kufirin e imponuar duke shkulur edhe piramidat kufitare. Florim Rushiti,si gjithmonë edhe kësaj radhe, ishte në vijën e parë të sulmit. Ai u ngrit në këmbë duke qëlluar trupat e armikut, sepse në ato çaste tejet të rrezikshme, e këndelli zëri i shokut që tashmë ishte i plagosur dhe po kërkonte ndihmë. Florim Rushiti-Kingji, gjithnjë në nivel të detyrës me guxim të pashoq hyri brenda pozicioneve të armikut, pa e menduar fatin e vet ngase liria e atdheut ishte më e shtrenjtë se vetë jeta e tij. Kështu e kishte edukuar familja, Medvegja e tij dhe Kapiti që e lindi dhe e rriti.

Në atë vend ku e kapi plumbi Florimin mbin lulëkuqe lirie dhe në atë vend, pas 19 vjetësh, bashkëluftëtarët, familja dhe miqtë, me krenari i ngritën Pllakë Përkujtimore për të mos e harruar kurrë.

Këtë pavdekësi e dëshmojnë poetët, këngëtarët dhe shkrimtarët tanë nga të gjitha trojet tona etnike me përkushtimet e tyre poetike. Horizonti mbi të cilin thuren vargjet, dhe Lavdia tregon indivi- dualitetin poetik, duke arritur në përmbledhje poetike me vargje të zgjedhura, brenda së cilës shprehen të bëmat heroike të të rënit në malet e Pashtrikut, ku dhe sot ndihet aroma e gjakut të dëshmorit. Në to ndihet gjithashtu edhe mallkimi për plumbin e kobshëm që e ndaloi atë në gjysmën e këngës së luftëtarëve, këngë që sot vazhdon të këndohet në liri.

Në vargje shprehet edhe ndjenja e nënës, e cila i flet me shumë dashuri të birit “Fli, bir i nënës”, me dhimbjen e shpirtit të saj, duke e bërë atë stoike për të birin e lartësuar në qiellin hyjnor.

Ne u jemi mirënjohës dëshmorëve për jetë për kontributin e tyre në realizimin e lirisë sonë kombëtare, e njëri ndër ta ishte edhe Florim Rushiti “Kingji”

FLI, BIR I NËNËS

(Florim Rushiti) “KINGJI”

Në shtratin e shtruar

si mbulesë ilirio-dardane

në këtë kullë të trashëguar

fli me ninullat e nënëlokes shqiptare

bir i nënës, fli!

Kur dielli në Medvegjë të perëndojë

e të çmallesh me harkun e hënës

dhe ylli në atë kaltërsi të ndriçojë,

fli i qetë, o bir i nënës!

Bir i nënës, fli!

Ëndërroje Preshevën, Medvegjën e Bujanocin

 ëndërroje dhe Kosovën të bashkuar me to në liri

ëndërroji të gjitha në një nënë-Shqipëri.

Bir i nënës, fli!

kur gjinkallat ta prishin gjumin

s’e bezdis ti nënën kurrë

vjen prapë nëna e të vë në gjumë.

Bir i nënës, fli!

fli në prehrin e nënëlokes

mos më ik si pëllumb nga dora

gjakatarët ta ndërruan shtratin

në mes të rrugës ta ndalën hapin.

Bir i nënës, fli!

fli atje në malet e Pashtrikut

në mes lulëkuqeve të Kosovës

fli i qetë, biri i nënës!

atje ku ta ndiejmë ende aromën e gjakut.

Bir i nënës, fli!

në Prizrenin e lashtësisë

nga Medvegja ke të fala

një kurorë mbi shtratin e përjetësisë

një pikë loti nga të gjitha trojet e shqiptarisë.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …