Sadik Halitjaha

Sadik Halitjaha: NDRYSHIMET GLOBALE DHE GJENDJA E SHQIPËTARVE!

BOTA PO NDRYSHON VRULLSHËM NË EKONOMI, POLITIK, SIGURI DHE GEO-STRATEGJI!

Guxojmë të mendojmë, konstatojmë e ta themi lirshëm atë që ndjejmë!

Ta themi të vërtetën për këto ndryshime dhe qëndrime aktuale që kanë impakt në të ardhmen e afërt dhe atë afatgjatë në botë dhe te ne.
Jemi pro evropian më shumë se sa popujt e shteteve të tjera në Evropën qendrore, po ashtu edhe vendi ynë gjeografikisht është në Evropë, përpjekjet dhe pretendimet i kemi me hyrë në Bashkimin Evropian.
Gjithsesi duhet ta konstatojmë në ç ‘gjendje e kemi dhe si e kemi Evropën? Evropa me dekada ka bërë përpjekje dhe ka arritur ta bëjë Bashkimin Evropian si bashkësi e shumë shteteve.
Strategjia, rruga dhe mënyra e ndërtimit dhe e bashkimit Evropian u bënë me qëllimin e bashkimit të kapitalit dhe koncentrimin e këtij kapitali në shtetet e fuqishme, që kanë ekonomi të zhvilluar dhe korporata të mëdha!
Evropa parimet kryesore që quhen parime të Mastrihtit i ka: qarkullimi i lirë i njerëzve, qarkullimi i mallrave, hapja e tregjeve pa asnjë pengesë, si dhe rregullimi i ligjeve për sigurimin e kapitalit dhe të investimeve!

Përfaqësimi në vendimmarrje, rregullimet normative, statuti dhe vendimmarrja janë që nga fillimi të gabueshme.

Çështja e sigurisë shumë pak e menduar, pak është bërë përpjekje ta bëjnë sigurinë e vet evropiane nga agresorët e mundshëm, siç po ndodhin çdo ditë nga Rusia. Po ashtu nuk është menduar ta zhvillojnë ekonominë e pavarur nga të tjerët.
Që ta mbrojnë ekonominë nga varësia ruse dhe e të tjerëve, shtrohet pyetja sot: sa është Evropa e sigurt dhe e bazuar në pavarësinë ekonomike të saj, zhvillimi i pa u varur nga ekonomia dhe nga të tjerët?

Evropa bëri gabime, gaboi kur e ka deleguar apo u bazuar në sigurinë nga SHBA-të.
Apo SHBA-ja i mori këto kompetenca që nga Lufta e Dytë Botërore që ta mbikëqyrë Evropën!
Evropa nuk bëri përpjekje apo shumë pak përgatitje që të mundet ta mbrojë vetveten.
Evropa e ka orientuar ekonominë kah Rusia dhe e varur shumë nga ajo!

Tani në këto rrethana, kur Amerika tenton ta anashkalojë Evropën, ta bëjë lidhjen pa Evropën me Rusinë, hapur ju thotë evropianeve: nuk ju mbroj, ju mbroni veten se do të zhduki si evropian nga emigracioni i madh me ngjyrë, ju s’jeni të aftë të udhëhiqni. Kjo tingëllon jo shumë miqësore sepse ju thuhet në një çast (prerë) pa ju paralajmëruar vite më parë!

Nëse rikthehemi në një dekadë më parë, Evropa ka tentuar ta bëjë një ushtri të përbashkët, një forcë evropiane, aviacionin dhe pilotët e përbashkët, në një qendër të aviacionit në Lukë të Francës, si dhe një ushtri elite evropiane!
Amerika ashpër pati reaguar dhe ju tha: Jo, ju nuk bën të krijoni forcën e veçantë pasi që është NATO e cila mbron të gjithë anëtarët e saj!

Po ashtu Gjermania nga Lufta e Dytë Botërore nuk ka pasur të drejta ta zhvillojë industrinë ushtarake dhe atë atomike!
Ushtarët gjermanë nuk kanë pasur të drejtë të marrin pjesë në procese paqeje nëpër botë! Edhe në Gjermani ishin të kufizuar në numër ushtarët!

Tani, në një moment bëhet President Trampi, lufta kishte kohë që kishte filluar në Ukrainë, mungesa e vullnetit të Amerikës për ta mbrojtur, si dhe duke mos qenë të gatshëm NATO të përballët me Rusinë.

Pasi që edhe lufta ishte në kontinentin evropian, Tramp përzgjodhi sipas logjikës së interesave ekonomike që t’i rikthejë investimet amerikane të dhëna për Ukrainën dhe ta favorizojë Rusinë në kurriz të Ukrainës.
Amerika do të lidhë aleancë ekonomike me Rusinë, për t’u përballë ndaj dominimit ekonomik të Kinës, e cila çdo ditë e më tej po e merr monopolin ekonomik në botë!

Llogaritë e Presidentit Tramp vetëm në raporte ekonomike e tregtare, pa strategji të sigurisë e gjeo-strategji afatgjatë, si dhe koncepti i korporatave dhe i tregtisë për pushtimin e tregjeve dhe në garë tregtare, pa e llogaritur që kostoja e prodhimit më të lirë dhe me kualitet e kuantitet të prodhimeve, determinon dominimin e tregjeve, Tramp vuri taksa ndaj mallrave që hyjnë në Amerikë për shumë shtete, edhe disave ju bëri sanksione duke ju vënë taksa të larta!

Trampi duket i paparaparë në vendimet e tij, si dhe jo parimor, pasi i ndërron qëndrimet e veta brenda dite!
Bazuar në konceptin se kush është i fortë ka edhe të drejtë, po e shantazhon edhe Ukrainën dhe Evropën!

Pastaj mosrespektimi i traditave dhe parimeve ndërkombëtare të vendosura me norma dhe ligje tradicionale si ato të OKB, OSHB, GJND e tjera.
Janë thyer parimet dhe qëndrimet mbi këto instanca të vendimmarrjes për të drejtat ndërkombëtare të popujve dhe shteteve sovrane!
Përpjekjet për t’u ri dizajnuar një rindarje gjeo-strategjike dhe ri përcaktimet me harta të reja gjeografike të vendeve e popujve, bazuar në ekonomi e tregti, kjo ide e përzier me sigurinë gjithnjë i bën shtetet dhe botën më të pasigurt, pasi që shtetet individuale duhet të vetëmbrohen, duke mos qenë të garantuara e të ndihmuara nga mbrojtja e aleatëve, si dhe duke qenë të frikësuar se aleatët bëjnë aleanca në kurriz të të vegjëlve!
Vrapi i Amerikës përkrah bllokut tjetër në garë drejt shteteve të Lindjes së Afërt dhe atyre arabe e afrikane deri në Indi, bën trazimin e tregjeve dhe të sigurisë botërore në rindarje të re, pasi që në këtë garë janë edhe blloku tjetër Kina–Rusia, i kanë vërshuar këto vende dhe janë futur edhe në Amerikën Latine e të Karaibeve!

Bota u bë shumë e pasigurt dhe e paparashikueshme!
Siç është Evropa në pasiguri dhe e papërgatitur vet, ashtu edhe ne shqiptarët jemi të papërgatitur!

Evropa për herë të parë ndodhet në këto relacione me Amerikën, ndërsa ne nga Evropa kështu e kemi pasur tanë historinë, për shkak se Evropa në aleancë me Rusinë e Serbinë na sakrifikoi përherë neve dhe tokat tona!

Përherë kemi ditur me i analizuar situatat dhe ndryshimet e rrethanave dhe me nxjerrë përfundime për një të ardhme të afërt dhe të largët!
Tani kur nuk respektohen dhe janë prishur rregullat tradicionale, parimet dhe normat ndërkombëtare, kur i forti ka të drejtë përherë, si dhe ndërrohen qëndrimet brenda dite, është e pamundur me konstatuar dhe me e ditë se çka na sjell e ardhmja!

Më drejt dhe më së miri të përgatitemi e të bazohemi në forcat tona ekonomike dhe të sigurisë, ta subvencionojmë prodhimin vendor dhe ta fuqizojmë sigurinë mbrojtëse.

Normalisht ne nuk jemi kundër aleatëve, por nuk e dimë se sa ata e kanë me sinqeritet dhe interes me qenë në krahun tonë, me na ndihmuar në situata të vështira kur na kërcënohet ekzistenca si shtet e si popull nga sulmet e agresorëve.

Qëndrimi nga kongresistët amerikanë dhe nga Komiteti i Përfaqësuesve për politikat e jashtme e përgatitën një normë ligjore: Kosova me u mbrojtë në mënyrë të veçantë nga Amerika. Ky është një sihariq i madh dhe i dobishëm për sigurinë tonë. Ky ligj pret vetëm nënshkrimin, apo dekretimin e Presidentit Tramp!

Presidenti Tramp, akoma pa e nënshkruar, tha se Kosovën duhet me e anëtarësu në NATO për të qenë e sigurt, njëkohësisht duhet me i rregulluar raportet Kosovë–Serbi.

Në të njëjtën kohë deklaroi se edhe Serbia duhet me hyrë në NATO me një procedurë të përshpejtuar!
Gëzim për rajonin dhe tanë Ballkanin, se konfliktet nën ombrellën e NATO-s do të shuheshin!
Duhet të shqetësohemi se kufijtë ndër fqinjësor me Serbinë mund t’i vendosë vet Trampi me një fjalë goje; kemi përvojë të hidhur nga Europa se tokat tona janë tkurrur ndër shekuj, mos vallë mund të ketë tkurrje akoma!
Lojërat globaliste nuk janë fer fare, ato zhvillohen bazuar në fuqinë e sigurisë, të ekonomisë dhe të interesave tjera!

Ne na duhet më shumë se kurrë bashkimi kombëtar, së paku në këtë kohë Kosova me iu bashkuar Shqipërisë!
Sa i përket viseve të Kosovës, janë të tradhtuara me nënshkrimin e kufijve me Maqedoninë dhe Malin e Zi!

Ri dimensionimi dhe hedhja e këtyre marrëveshjeve tash për tash nuk mund të bëhet!

Duhet ta bëjmë të mundurën sa më parë!

Rroftë populli shqiptar i bashkuar në Shqipërinë e ribashkuar.

12 dhjetor 2025
Sadik Halitjaha

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …