Kuvendi i Kosoves

Si ndodhi që Kuvendi i Kosovës ia mori “bukën” Teatrit Kombëtar dhe disa TV-serive amorfe të humorit?

Duket paksa paradoksale, por skenat e përditshme që i shohin qytetarët e Kosovës gjatë seancave të Kuvendit, janë përplot me skeçe banale e arrogante, dhe, për nga gjuha e ndragur, nuk i gjen dot as në fjalorin e serive humoristike të tri televizioneve të Kosovës, ku aktorët,  në mungesë të talentit dhe dijes për humor, në mungesë të asaj që është esenciale, si tema dhe përmbajtja, ata efektet e përmbajtjet e tilla i mbulojnë ke gjeste kur  zgërdhihen, shtrembërojnë buzët, hapin sytë, lakuriqohen, zhvishen, ekspozojnë pjesët intime, shkapurisin flokët, bëjnë grimasa, flasin banalitete të pista,  shfaqin skena amorale, me qëllim për të qenë sa më bindës para shikuesve. Vetëm me efekte  të tilla ata shikohen nga prototipat, nga ata që argëtohen me banalitete ditore, të cilat i mbllaçitin si çamçakëzin.

Duke qenë se TV-të e Kosovës nuk kanë seri të mirëfilltë humoristike, sepse ato i kopjojnë nga televizionet e Serbisë, shumë syresh edhe duke i përkthyer, si nga seria “Kursistet”, “Familja jonë”, “Kafeneja jonë” e shumë të tjera,  Kuvendi i Kosovës e plotëson për mrekulli humorin, satirën, sharjen publike, sulmet live dhe  jo të improvizuara sikur bëjnë aktorët, duke i ilustruar mendimet me  fjalorin më të pistë të qymezeve të honeve publike.

Skenat banale në Kuvend janë shumë më të pranueshme për shikuesit, sepse ato janë të drejtpërdrejta dhe nuk kanë nevojë për aktorë të talentuar, qofshin ata edhe të nivelit të ndonjë aktori të njohur të Kosovës, nga të cilët njoh disa  dhe nuk dua t’ iu përmend emrat, por e them me skepsë se Kosova nuk ka aktor  që mund të mishërohet, ashtu si duhet,  me rolin e një deputeti të përdalë të kuvendit të Kosovës, që nuk lë fjalë të ndytë e të pistë pa e deklamuar qoftë drejtpërdrejt kundër kolegut, kundër kryekuvendarit, ministrit, por jo edhe kundër kryeministrit dhe ndonjë dinjitari të ish-UÇK-së, që nuk i duron “të dalat” dala nga goja e akëcilit deputet.

Me kot ankohen regjisorë të njohur të Teatrit se, as edhe në një premierë të një shfaqjeje, që kërkon një vit përgatitje, nuk mbushet salla me shikues. Madje ka ndodhur, që një pjesë teatrale për të cilën Ministria e Kulturës ka dhënë 25.000 euro, nuk është shfaqur premiera, sepse nuk ka pasur fare publik. Dhe, mjerisht,  kjo nuk ka ndodhur vetëm njëherë.

Këtë fenomen të humbjes për të mos thënë të mungesës së interesimit gati total të publikut për Teatrin, analistët, sociologët dhe hulumtuesit e opinionit publik, me siguri se do ta gjejnë edhe në këtë temë, të cilën po mundohem ta  trajtoj me fakte dhe realizëm.

Nuk ka teatër në Kosovë, as në Shqipëri që mund të ngrihet në nivelin e skenave banale teatrale, si ato  që opinioni i sheh për ditë në Kuvendin e Shqipërisë dhe të Kosovës. I vetmi program që ushqehet nga Kuvendi dhe nga prapësitë e turpet e qeverisjeve dhe që di të bëjë humor mbi humor, në kurriz të mostrave të përdala publike, është “Portokallia”, e cila në vitet e fundit edhe ka filluar të degjenerohet, pikërisht duke u ndikuar  për së tepërmi nga teatri i gjallë, politik dhe i përditshëm shqiptar.

Teatri live, i quajtur Kuvendi i Kosovës, është arenë gladiatorësh, që bërlyken si qetë në lamë, të shumtën e herëve me fjalë e batuta ndër më bajatet, ndonjëherë edhe me grushte, me shishe plastike, me tym helmues, shpeshherë duke hapur gjokset e duke u bërlykur si demat, sidomos ata që natyra i ka pajisur me muskuj e virulencë egërsie, arrogancë e banditizëm, në mungesë të edukatës familjare e shkollore dhe në mungesë të ligjit, i cili do të duhej të sanksiononte poshtërsinë njerëzore, të shprehur në publik, para syve të  atij  populli të mjerë që zgjedh këso përfaqësues të degjeneruar e të komprometuar.

Natyrisht se jo të gjithë deputetët janë të tillë, por kur ata të tjerët me gjuhë më të përmbajtur  pajtohen me gjuhën dhe sjelljet e veprimet e kolegëve, kjo ulë edhe autoritetin e tyre, sepse nuk kërkojnë sjellje të kulturuar, por rrinë urtë e butë, nganjëherë i zë gjumi gjatë seancave, nganjëherë për një mandat katërvjeçar nuk nxjerrin asnjë fjalë nga goja. Shkojnë për të marrë pagat e majme dhe kurrë nuk mungojnë, në seanca  sepse Zot e kanë paranë, sa për hallin e qytetarëve, që i kanë votuar, nuk di sesi mendojnë, le të mendojnë ata që i kanë votuar.

Edhe këta me sjelljet e tyre indiferente bëhen pjesë e Kuvendit-Teatër. Të paktën këta janë shikues, pa të cilët nuk do të kishte kuptim Teatri i tillë i përhershëm. Po kështu, ne, taksapaguesit e pagave të deputetëve të Kosovës, kemi qelepir ta përcjellim shfaqjen pa paguar  një biletë shtesë, edhe pse  bileta për të parë një pjesë teatrale nuk kushton më shumë se “pesë para” të dikurshme.

Andaj ky “teatër” ka edhe një kuptim,  sepse për një shtresë inteligjente të popullsisë, është një arenë nga ku mësohet, në mos më shumë mësohet se deri ku degjeneron njeriu që nuk ka edukatë, nuk ka frikë, nuk ka moral, të mos flasim për njerëzi e nder, kur një mostër  e tillë shprehet me fjalët  ndër më të pistat e pis-hanës, kundër një kolegeje femër, sepse një deputeti, mashkull, kurrë  nuk do të kishte guxim t ia drejtonte fjalën e tillë, kuptohet me ndonjë përjashtim. Por kjo nuk do të thotë se në Kuvendin e Kosovës nuk ka edhe femra me gjuhë të përdalë. Ka madje edhe nga ato që bëjnë garë në përdorim të fjalorit sa më të përçudnuar. Por megjithatë janë pak në krahasim me deputetët mujsharë të gjinisë së meshkujve.

Meshkujt e Kuvendit të Kosovës, disa syresh janë trima, sidomos kur duan t ia nxjerrin sytë njëri tjetrit, janë të kreshpëruar kur duan me çdo kush ta imponojnë mendimin  e tyre, gjithnjë me fjalë në “mbrojtje” të interesit të vendit, por nën maskën e partisë, sepse është partia ajo, e cila lufton për ta marrë pushtetin dhe kur e merr, lufton për të mos e lëshuar më. Aq shumë e duan popullin këta, sa krejt kjo  më kujton atë fjalinë  cinike, që serbët i kanë veshur në  gojë, Nikolla Pashiqit, i cili thuhet se ka thënë:  “O populli im, kafsha ime e zgjebosur”….

A thua e ka një mashkull deputet nga këta me gojën e ndragur, që ka lexuar Mishel Montenjin apo Erazmo Roterdamin, Volterin apo Didëronë.   I pari prej këtyre të katërve ka konstatuar se: “Sundimtarët janë të bindur se Zoti e ka krijuar tokën e njerëzimin, vetëm që ata ta qeverisin dhe askush tjetër”.   Ndërsa kur romakët kishin kapur për fyti Neronin dhe po e dërgonin për t’ ia prerë kokën, ai kishte shprehur një pikëllim të jashtëzakonshëm, jo për kokën që do ta humbiste, por për brengën e madhe se nuk do të gjendej  më njeri, në Romë, që do t’ i argëtonte romakët, në arenë, sikur i kishte argëtuar ai.

Për fund një anekdotë.

Një shtegtar  troket në dyer të një shtëpie dhe i del para një grua e moshuar.

Shtegtari i drejtohet me fjalët:

– A ke ndonjë burrë në shtëpi, oj hallë?

Gruaja, pak si me mëdyshje  i përgjigjet:

-Pasha hallën, nëse pyet për burrat, ja, atje janë, te ato muranat, i thotë duke bërë me dorë nga varrezat, e nëse po pyet  për meshkuj, ata janë në shtëpi dhe tash dalin.

Ahmet Qeriqi

1.11.2018

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …