Në moshën 79 vjeçare ndërroi jetë drejtori i Radios-Kosova e Lirë, profesor, Ahmet Qeriqi

A.Q. Koalicioni i ri qeverisës: Vetëvendosje-LDK, do të jetë i “pastruar” nga komandantët UÇK-së

Prej Qeverisë së Përkohshme të Kosovës në vitet 1999-2000, (e cila me  marrëveshjen e Rambujesë ishte pranuar si  Qeveri kalimtare, por të cilën nuk e kishte pranuar LDK-ja e Ibrahim Rugovës) e deri tani, nga “krahu i luftës” kanë qeverisur Kosovën: Hashim Thaçi, Bajram Rexhepi, Ramush Haradinaj, Bajram Kosumi, Agim Çeku dhe për së dyti, Hashim Thaçi e Ramush Haradinaj. LDK-ja ka pasur kryeministër  Isa Mustafën, ndërsa  Adem Salihajn vetëm  20 ditë qeverisje.

Mandatin më të gjatë të kryeministrit e ka mbajtur Hashim Thaçi, një mandat e gjysmë, pa llogaritur edhe gati një vit në Qeverinë e Përkohshme. Asnjë prej kryeministrave të tjerë nuk ka arritur ta ketë një mandat të plotë në qeverisjen e pas luftës.

Në Kuvendin e Kosovës mandatin më të gjatë e ka pasur, Jakup Krasniqi.

Po kështu, në periudhën 20-vjeçare të pas luftës, shumica e zyrtarëve të lartë të shtetit kanë qenë me prejardhje nga i ashtuquajturi krah i luftës së UÇK-së.

 

PDK-ja e cila identifikohet si parti e luftës, ka fituar zgjedhjet më shumë herë se të gjitha partitë e tjera. Kjo ka bërë që “qeverisja” e komandantëve, (sikur thuhet me cinizëm, shpërtligësi, urrejtje e përbuzje nga klasa pacifiste me prejardhje nga Lidhja Komuniste e Jugosllavisë dhe nga disa drejtues të jugo-medieve në Kosovë) të ketë pasur jetën më të gjatë në pushtet dhe në qeverisje nga të gjitha partitë e tjera.

Mbase edhe pikërisht për këtë, kësaj radhe i ka takuar krahut të luftës të jetë në opozitë, për t’ ua  dhënë shansin kundërshtarëve politikë,  me qëllim që “populli votues” ta provojë një qeverisje ndryshe dhe të bindet përfundimisht se a ka mundësi të qeverisjes më të mirë në sistemin e demokracisë pluraliste, kapitaliste, apo është vetëm një rotacion i radhës i cikluar dhe i ricikluar brenda një projekti politik, që nuk mund ta ndryshojë esencën e qeverisjes, sepse nuk mund ta ndryshojë sistemin.

Askush në Kosovë e më gjerë nuk mund të presë që Albin Kurti e Isa Mustafa ta vënë në jetë programin politik ekomomik, komunist të Kinës, as kthimin në programet e tejkaluara të komunizmit shtetëror totalitar.

Të ndodhur në këtë ndeshtrashë, një parti e majtë, ndoshta më e mirëfillta ndër shqiptarë përgjithësisht, sikur është Vetëvendosja dhe një parti e djathë, me prejardhje nga Lidhja komuniste, revizioniste, jugosllave, sikur është Lidhja Demokratike e Kosovës, konceptet programore qeverisëse janë  tejet kontradiktore, por i bën të mundshme  etja për pushtet, e cila kalon mbi çdo program, moral e politik, sepse lufta për pushtet ka qenë është dhe do të jetë “luftë e klasave”, sado që ky formulim marksist-leninist  duke se tani ua vret veshin edhe vetë atyre liderëve të dikurshëm të kësaj logjike të filozofisë marksiste.

Ky eklekticizëm ( në politikë)  duket  i paqëndrueshëm në parim dhe në jetësimin e kësaj praktike, por është fare i mundshëm, madje edhe i preferuar, për ta manipuluar elektoratin, gjithmonë të manipulueshëm,  duke e veshur me ngjyra të patriotizmit, sepse kjo po u bëka  për hir të çështjes dhe të zhvillimit të vendit, duke mos e fshehur inatin madje edhe kërcënimin për hakmarrje, drejtuar kundërshtarëve, në stilin, – Erdhi dita jonë, kah do t ia mbani tani?.

Ky mish-mash ideologjik, as mish as peshk është vënë në jetë për herë të parë nga Ilir Meta në Shqipëri, dhe tani po shihen pasojat e rrezikshme për vendin dhe kombin, sepse  është një përzierje e tillë e principeve dhe parimeve që i kundërshton natyra e zhvillimit të raporteve  politike e shoqërore, meqë ky lloj eklekticizmi “nuk i përmbahet ndonjë paradigme të supozimeve ose përfundimeve të përcaktuara”.

Shikuar realisht, një “shortim” i tillë te shqiptarët, ka një traditë të gjatë dhe ka ardhur përmes fenomenit të “laramanisë fetare”, që ka mbijetuar si një format autentik i mbijetesës në kushte dhe rrethana të caktuara historike. Ky fenomen ishte dënuar në Kuvendin e Arbrit të vitit 1703, por kishte mbijetuar në kulturën e tolerancës fetare të shqiptarëve me tri fe monotesite, por një komb, gjuhë e traditë, një rast unik i kuptimit të eklektizimit burimor, grek. Fjala greke (ἐκλέγειν),  do të thotë “të zgjedhësh më të mirën”.

Më vonë në filozofinë marksiste kuptimi i kësaj fjale mori drejtimin e pamundësisë së pajtimit të  kundërtave. Në praktikën e socializmit burimor, të cilin e  pretendonte Enver Hoxha, këtë fenomen e ka  stigmatizuar si revizionizëm, si një “blasfemi” njëlloj sikur të kërkosh nga prifti të hip në minare dhe të thërrasë ezanin. (Don me shti n’ minare frat)

Papajtueshmëria e koncepteve dhe programeve të majta dhe të djathta dhe lufta që bën secila, për ta arsyetuar programin e vet ideologjik, politik, ekonomik e zhvillimor nuk lë vend për pajtimin e tyre, madje as në parim, sepse nga baza filozofike nga ku nisën janë të kundërta, të papajtueshme, por koha po tregon se janë të mundshme sidomos në uzurpimin e pushtetit, apo sikur thuhet në “kapjen” e tij.

Një mision tjetër  “i pamundshëm”

Ish-koalicioni PDK-LDK kishte të përbashkët bazën improvizuese ideologjike, dy parti të prejardhura nga sistemi komunist, të dyja të deklaruar të djathta, si të tilla  ato kanë qeverisur, duke i hedhur hi syve votuesve  se të dyja i bashkon ideologjia. Madje  PDK-ja e po thuajse të gjitha partitë e tjera, në Kosovë, parti “mëmë kanë pasur LDK-në. Mbi këtë bazë, bashkëqeverisja PDK-LDK ka funksionuar dhe do të mund të funksiononte po të mos e kishte prishur ujdinë, kryetari i PDK-së, Kadri  Veseli, i cili prishi koalicionin me LDK-së,  njëanshëm, duke pretenduar që me fitoren e tri partive të luftës e me Listën Serbe do ta krijonte mundësinë për ta marrë fillimisht postin e kryekuvendarit, të cilin edhe e mori,  pastaj atë të kryetarit të Shtetit, për të cilin tashmë mund vetëm të shohë ndonjë ëndërr.

Mirëpo koalicioni Vetëvendosje-LDK ka një mal me kundërshtime e mospajtime, prej atyre ideologjike e programore dhe shumë çështje të tjera, për të cilat kurrë nuk mund të afrohen, sepse periudha 15-vjeçare e ngritjes së Vetëvendosjes ka fituar simpati qytetare pikërisht duke atakuar keqqeverisjen dhe korrupsionin e LDK-së, madje duke e sulmuar atë jo vetëm politikisht e ideologjikisht, por edhe fizikisht. Vetëvendosja ka fituar simpati dhe votues me një “luftë” të gjatë të kundërvënies parimore që i ka bërë koalicionit PDK-LDK, e veçmas LDK-së, e cila ka qenë dhe ende po mbetet parti viktimë, sepse vetëm duke luajtur rolin e viktimës, ajo ka fituar dhe po fiton mbështetjet te një pjesë jo e vegël e elektoratit. Është e tepërt të evidentohen të gjitha sulmet, jo vetëm verbale të aktivistëve të Vetëvendosjes kundër zyrtarëve të kësaj partie e veçmas kundër kryetarit të saj. Nëse në jetën e partive politike në Kosovë ka pasur jo vetëm konfrontime e kundërshtime, të cilat edhe ndodhin kudo brenda forcave politike, pozitë opozitë, qëndrimi i Vetëvendosjes kundër LDK-së ka pasur edhe elemente të një armiqësie gjithnjë në rritje dhe shpeshherë edhe shpërthimit të saj agresiv dhe të pakontrolluar.

Si ndihet tani elektorati i përfituar mbi këtë luftë?

Nëse nuk është hipokrit e dyfytyrësh, natyrisht se ndihet i tradhtuar dhe është i tradhtuar, ose ndihet si vegël e përdorur dhe e shpërdorur për qëllime që tanimë i ka arritur dikush dhe tashmë kanë dalë sheshit.

E njëjta ndodh edhe me aktivistët  dhe LDK-së përgjithësisht. Duke qenë të atakuar, të sulmuar, të gjuajtur me vezë, të nxjerrë me dhunë nga automjetet, të tërhequr zvarrë, të sharë, të fyer e të poshtëruar, ata nuk mund të gëlltisin të gjitha ato ndodhi, por ja që fitimet që i sjellë veshja me pushtet janë shumë më të leverdishme, sesa inati për atë çka ka ndodhur dje e në kohën e shkuar.

Tekefundit, një parti pacifiste, durimtare, ka duruar edhe goditje më të rënda dhe i ka kaluar,  sikur janë ato  goditjet e pretenduara nga elementë brenda PDK-së, kështu që do ta kalojë edhe këtë realitet të padëshirueshëm, por të domosdoshëm për të mbijetuar politikisht. Nuk thuhet rastësisht se “bjen në punë e të dua për dhunë”.

Por vrazhdësia e disa emrave të Vetëvendosjes, krekosja, arroganca, miopia politike, thellojnë ndasitë duke i prekur ato në plagë dhe jo duke bërë përpjekje për t i shëruar. Përfitimet e shumanshme që sjellë bashkëqeverisja, kanë qenë dhe mbesin primare për të gjitha partitë. Edhe në këtë rast do të gëlltiten të gjitha këto sipas mendësisë së lindorit historik shqiptar: “haja qenit, pija qenit tash i bimë karadyzenit”.  Ky është ai karadyzeni i çakërdisur shqiptar  që përzien drithë  e miell dhe që historikisht ka bërë të jetojmë me zorrë nëpër këmbë.

Koalicioni eklektik, Vetëvendosje-LDK, nëse do të funksionojë do të shënohet vetëm me një fitore shumë kohë të ëndërruar  në  dërgimin e PDK-së, AAK-së e Nismës në opozitë. Dhe duke qenë se këto tri parti deri dje bashkë, por sot të ndara e të armiqësuara, duke bërë fajtorë për humbje njëra tjetrën dhe asnjëra vetveten, opozita nuk do të arrijë më të konsolidohet, por do të dekompozohet dhe do të stërkeqet.

Tani ka ardhur dita e atyre që aq gjatë e kanë pritur, sikur është Vetëvendosja  por edhe  që edhe kanë punuar më shumë se gjithë të tjerët, ndërsa LDK-së i ka ardhur në pjatë, por me një pjatë as mish as peshk.

Të presim çka do të sjellë e nesërmja.

Nëse fiton Kosova, nëse fiton Shqipëria, do të falen të gjitha. Por nëse thellohet rrëmuja, korrupsioni që është alfa dhe omega e çdo shteti kapitalist, riciklimi dhe uzurpimi i pushtetit, atë herë do gjallojmë  në rezignatën tonë tragjike e komike, që na ka përcjellë më shumë se një shekull, të ndarë, të përçarë, të degdisur nëpër botë, gjithnjë me një pa parashikueshmëri profane e absurde.

Edhe pse jemi të vonura ne presim, pavarësisht se  jeta është sikur treni i shpejtë, që nuk ndalet në asnjë stacion dhe nuk kthehet kurrë prapa.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …