Ali Hertica

Mr. Ali Hertica: Pse po rriten përçarjet në Kosovë? Çdo temë po bëhet polarizuese

Polarizimi nënkupton që grupet po vendosen gjithnjë e më shumë kundër njëri-tjetrit në bazë të mendimeve ose botëkuptimeve të tyre. Në këtë proces theksohen dallimet, ndërsa qëndrimet bëhen gjithnjë e më të ngurta. Kjo mund të shkaktojë ndarje të mëdha, por njëkohësisht mund të nxjerrë në pah padrejtësitë ose, në raste të caktuara, të nxisë ndryshime pozitive.

Diskutimet dhe polarizimi mund të lindin rreth shumë temave. Si rezultat, krijohet përshtypja se duhet të kemi një mendim për gjithçka.

Megjithëse shpesh mendojmë se pikëpamjet tona po largohen gjithnjë e më shumë nga njëra-tjetra, hulumtimet tregojnë të kundërtën. Për sa i përket përmbajtjes, mendimet tona mbi vlerat dhe çështjet e rëndësishme nuk kanë ndryshuar ndjeshëm gjatë dekadave të fundit. Kjo vlen për tema si kujdesi shëndetësor, ekonomia, arsimi, siguria dhe barazia. Natyrisht, jo të gjithë mendojmë njësoj për këto çështje, por dallimet në qëndrimet tona nuk janë zgjeruar në mënyrë domethënëse.

Megjithatë, çdo ditë shohim debate të nxehta në emisione televizive, dëgjojmë për rritjen e dhunës ndërmjet grupeve dhe për protesta që zënë vend në lajme, ndërsa politikanët përdorin gjuhë të ashpër dhe sulme personale gjatë debateve. Si pasojë, krijohet përshtypja se polarizimi po rritet dhe se njerëzit po e kuptojnë gjithnjë e më pak njëri-tjetrin. Shumë qytetarë shprehin shqetësim për këtë fenomen.

Këto shqetësime lidhur me përçarjen shoqërore burojnë nga disa faktorë. Hulumtimet tregojnë se njerëzit kanë ndjesinë se po e trajtojnë njëri-tjetrin me më pak respekt dhe se debatet po përshkallëzohen më shpejt. Kjo krijon një atmosferë konflikti. Njerëzit dëgjojnë më pak njëri-tjetrin dhe bezdisen më lehtë nga mendimet që i perceptojnë si të ndryshme ose ekstreme. Edhe nëse dallimet reale në qëndrimet themelore nuk janë rritur, ne priremi t’i perceptojmë ato më shpejt si negative. Si rezultat, ndarja ndihet më e madhe sesa është në të vërtetë. Ky fenomen njihet si polarizim afektiv.

Sipas hulumtimeve, kjo ndodh pjesërisht sepse gjithnjë e më shumë shoqërohemi me njerëz që na ngjajnë. Për shembull, me persona që kanë nivel të ngjashëm arsimimi ose preferenca të ngjashme politike. Si rrjedhojë, rritet mundësia që ata të mendojnë afërsisht si ne. Kur përballemi me një mendim të ndryshëm, ai bie më shumë në sy dhe ne i kushtojmë vëmendje të veçantë. Kjo nuk është domosdoshmërisht diçka e re, por sot stereotipet krijohen shumë më shpejt për gjithçka që del jashtë “flluskës” sonë shoqërore. Për pasojë, një mendim tjetër etiketohet më lehtë si “i gabuar”, “budallallëk” ose “i keq”. Kjo mund të na bëjë ta shohim personin me mendim ndryshe si kundërshtar apo edhe armik, duke na shtyrë të qëndrojmë edhe më shumë brenda rrethit tonë të ngushtë.

Mediat sociale luajnë gjithashtu një rol të rëndësishëm. Ato ofrojnë një numër të madh opinionesh të ndryshme. Në pamje të parë duket se kjo krijon një pasqyrë të balancuar, por algoritmet funksionojnë ndryshe. Përmbajtjet që gjenerojnë reagime të forta dhe ndërveprim intensiv marrin më shumë vëmendje dhe shpërndahen më gjerësisht. Si rezultat, krijohet përshtypja se shumë njerëz mendojnë në të njëjtën mënyrë, ndërsa në realitet shpesh bëhet fjalë për grupe relativisht të vogla, por shumë aktive. Mendimet më të moderuara dëgjohen më rrallë, sepse njerëzit që i mbajnë ato zakonisht nuk shprehen aq shpesh. Kjo krijon iluzionin se shoqëria është shumë më e përçarë sesa është në të vërtetë.

Edhe lajmet kanë një efekt të ngjashëm. Ngjarjet e pazakonta ose ekstreme kanë më shumë vlerë mediatike sesa ato të zakonshmet. Për shembull, një protestë që zhvillohet paqësisht merr më pak vëmendje se një protestë që del jashtë kontrollit. Kjo ndikon në perceptimet tona dhe formëson mënyrën se si i shohim çështjet shoqërore. Si pasojë, njerëzit priren t’i mbajnë për vete qëndrimet e tyre më të moderuara dhe krijohet bindja se dallimet mes nesh po thellohen vazhdimisht.

Ky fenomen shfaqet edhe në politikë. Vëmendja përqendrohet te dallimet mes partive dhe te deklaratat më të forta. Si rezultat, votuesit krijojnë përshtypjen se partitë politike janë shumë më larg njëra-tjetrës sesa janë në të vërtetë për sa u përket politikave konkrete. Në media dhe në rrjetet sociale shohim kryesisht sulme personale, deklarata ekstreme dhe lojëra me emocionet. Politikanët shpesh e etiketojnë njëri-tjetrin si “rrezik për shoqërinë”, “toksik” ose “gënjeshtar”. Këto deklarata shpërndahen gjerësisht dhe ndikojnë në mënyrën se si qytetarët e perceptojnë politikën.

Ashpërsimi i debatit politik mund të bëjë që njerëzit ta shohin politikën gjithnjë e më negativisht dhe të humbasin besimin në institucionet demokratike.

Vetë termi “polarizim” përdoret vazhdimisht në media dhe në politikë. Ai shfaqet në programe partiake, analiza dhe lajme të ndryshme. Kur e dëgjojmë dhe e lexojmë vazhdimisht, forcohet përshtypja se ekziston një distancë gjithnjë e më e madhe ndërmjet grupeve shoqërore.

Prandaj, vëmendja përqendrohet kryesisht te dallimet ndërmjet grupeve dhe opinioneve. Në këtë kontekst, hendeku real mes njerëzve mund të mos jetë zgjeruar, por perceptimi për të bëhet gjithnjë e më i madh. Kjo krijon një efekt vetëpërforcues. Nëse besojmë se dallimet ndërmjet nesh dhe të tjerëve janë të pakapërcyeshme, kemi më pak gjasa të dialogojmë me njëri-tjetrin. Për më tepër, reagojmë më ashpër ndaj atyre që mendojnë ndryshe dhe fillojmë t’i shohim si kundërshtarë ose armiq, në vend që t’i konsiderojmë si bashkëqytetarë me mendime të ndryshme.

Kontrolloni gjithashtu

Xhevat Hasani: MAQEDONIA E VERIUT: NGA BALANCIMI TE MONETNICITETI

Shfuqizimi i mekanizmit të balancimit i ka hapur rrugë krijimit të ushtrisë, policisë dhe administratës …