Albert Z. ZHOLI: Atdheu dhe familja janë të shenjta

Ka njerëz që jetën e tyre e ndërtojnë mbi suksesin personal, ka të tjerë mbi profesionin, mbi pasurinë apo lavdinë. Por ka edhe njerëz që jetojnë duke mbajtur si busull dy shtylla të palëkundura: atdheun dhe familjen. Pikërisht kësaj bote shpirtërore i përket Mustafa Koçerri, njeriu që në këtë libër monografik sjell jo vetëm historinë e jetës së tij, por edhe një copëz të historisë së Shqipërisë së dekadave të fundit. Libri “Atdheu dhe familja janë të shenjta” nuk është thjesht një rrëfim autobiografik. Ai është një dëshmi kohe, një kujtesë njerëzore dhe morale për sakrificat, përkushtimin dhe dashurinë ndaj vendit, familjes dhe njerëzve. Në faqet e tij ndërthuren jeta personale, kujtimet familjare, profesioni i vështirë i oficerit dhe topografit, udhëtimet e panumërta në çdo skaj të Shqipërisë, si dhe pasioni për gazetarinë dhe reportazhin. Rrëfimi i jetës së Mustafait me bashkëshorten e tij, Violetën, është zemra emocionale e këtij libri.

Një histori dashurie e thjeshtë shqiptare, pa bujë e pa luks, por e ndërtuar mbi respektin, përkushtimin dhe sakrificën. Në kohë të vështira, kur puna e mbante larg familjes për muaj të tërë në terrenet më të largëta të vendit, Violeta mbajti mbi supe barrën e shtëpisë dhe të fëmijëve, duke u bërë shtylla e palëkundur e familjes. Bashkëjetesa e tyre është pasqyrë e asaj gjenerate shqiptare që ndërtoi jetën me mund, durim dhe dinjitet. Por kjo monografi shkon përtej jetës familjare. Ajo sjell para lexuesit edhe dimensionin atdhetar të autorit dhe të familjes së tij. Familja Koçerri ishte familje me ndjenja të forta patriotike dhe pjesë aktive e Luftës Nacionalçlirimtare. Fryma e dashurisë për vendin, e sakrificës dhe e respektit për Shqipërinë është trashëguar brez pas brezi dhe ndihet në çdo faqe të këtij libri. Si oficer dhe topograf ushtarak, Mustafa Koçerri ka njohur Shqipërinë jo nga zyrat, por nga terreni.

Ai ka jetuar me muaj të tërë në male, fusha, fshatra të largëta dhe qytete, duke parë nga afër jetën reale të njerëzve. Këto përvoja kanë lënë gjurmë të thella në kujtesën dhe shpirtin e tij, duke u kthyer më pas në reportazhe, shkrime dhe intervista të botuara ndër vite në gazetat Gazeta Telegraf dhe Gazeta Labëria. Në këto shkrime gjejmë jo vetëm kronika ngjarjesh, por edhe dashurinë për vendlindjen, respektin për njerëzit e thjeshtë, vlerësimin për historinë dhe shqetësimin për problemet sociale të kohës. Reportazhet e tij kanë aromën e Shqipërisë reale: të rrugëve malore, të fshatrave të harruar, të njerëzve punëtorë e fisnikë, të kujtesës historike dhe të krenarisë kombëtare. Familja, kujtesa dhe vendlindja janë tri fijet kryesore që përshkojnë gjithë këtë monografi dhe i japin asaj ngrohtësinë njerëzore që ndjehet në çdo faqe. Në librin “Atdheu dhe familja janë të shenjta”, Mustafa Koçerri nuk rrëfen vetëm jetën e tij personale apo rrugëtimin profesional, por ndërton një mozaik kujtimesh ku zënë vend njerëzit më të dashur të jetës së tij. Me shumë ndjenjë e respekt ai sjell kujtimet për babanë dhe nënën, dy figurat që formësuan karakterin, edukatën dhe botëkuptimin e tij.

Nga ata trashëgoi dashurinë për punën, ndershmërinë, sakrificën dhe frymën atdhetare që e shoqëroi gjatë gjithë jetës. Kujtimet për prindërit nuk janë thjesht kujtime familjare; ato janë një homazh për brezin e shqiptarëve të thjeshtë që jetuan me dinjitet në kohë të vështira dhe edukuan fëmijët me dashuri për vendin dhe njerëzit. Një vend të veçantë në libër zënë edhe djemtë e tij, për të cilët autori flet me krenari e përkushtim atëror. Nëpërmjet tyre ai sheh vazhdimësinë e familjes, të vlerave dhe të sakrificave të një jete të tërë. Por gëzimi më i madh i viteve të fundit janë nipërit, të cilët i kanë rikthyer buzëqeshjen, gjallërinë dhe emocionet më të bukura të moshës së tretë. Dashuria për ta është aq e madhe, sa Mustafai u ka kushtuar edhe poezi plot ndjenjë, ku shfaqet jo vetëm gjyshi i përkushtuar, por edhe shpirti i tij i ndjeshëm artistik. Në këtë libër ndihet fuqishëm edhe nostalgjia për vendlindjen – Vërmikun.

Edhe pse një fshat malor, me rrugë të vështira dhe kushte të kufizuara, ai mbetet për autorin burimi i parë i karakterit dhe identitetit të tij. Vërmiku nuk përshkruhet vetëm si një hapësirë gjeografike, por si një shkollë jete, ku u formuan ndjenjat patriotike, lidhja me tokën, respekti për traditën dhe krenaria për prejardhjen. Në kujtimet për Vërmikun ka mall, ka dhimbje për largimet dhe ndryshimet e kohës, por mbi të gjitha ka mirënjohje. Sepse pikërisht ai fshat i vogël malor i dha Mustafait frymën atdhetare, ndjenjën e përkatësisë dhe forcën për të përballuar vështirësitë e jetës.

Në rrëfimet e tij për njerëzit e Vërmikut, për mikpritjen, burrërinë, sakrificat dhe traditat, lexuesi gjen portretin e Shqipërisë së vërtetë, asaj që mbijetoi falë karakterit dhe shpirtit të njerëzve të saj. Kështu, kjo monografi bëhet më shumë se historia e një njeriu. Ajo shndërrohet në histori të familjes shqiptare, të kujtesës, të vendlindjes dhe të dashurisë së pashuar për atdheun. Kjo monografi është, në thelb, historia e një brezi. E një brezi që jetoi mes sakrificash, ndryshimesh të mëdha shoqërore e politike, por që nuk humbi besimin te puna, familja dhe atdheu. Është historia e një njeriu që nuk kërkoi kurrë të bëhej i madh nëpërmjet fjalëve, por nëpërmjet jetës së ndershme dhe përkushtimit. Duke lexuar këtë libër, lexuesi do të gjejë jo vetëm kujtime personale, por edhe vlera njerëzore që sot duhen më shumë se kurrë: mirënjohjen ndaj familjes, respektin për sakrificën, dashurinë për vendin dhe besimin se njeriu mbetet i pasur jo nga ajo që zotëron, por nga ajo që lë pas në zemrat e njerëzve. Dhe ndoshta ky është edhe mesazhi më i bukur i kësaj monografie: se në fund të jetës, mbi gjithçka tjetër, vërtet mbeten të shenjta vetëm dy gjëra: Atdheu dhe familja.