RKL

RKL: Vazhdojnë të degradohen disa nga “dekoratat” e kryetarit, Hashim Thaçi

Dekoratat, mirënjohjet, medaljet që ka ndarë kryetari i Kosovës, Hashim Thaçi me rastin e 10-vjetorit të Pavarësisë së Kosovës kanë filluar  të degradohen në masë, si asnjëherë deri tani, me rastin e ndarjeve të mirënjohjeve të tilla. Deri tani këto dekorata e mirënjohje i kanë refuzuar: Jakup Krasniqi, Rexhep Selimi, Rexhep Qosja, Veton Surroi, Hydajet Hyseni, Bilall Sherifi, Fatmir Limaj, Radio-Kosova e Lirë, Koha Ditore,  etj. Lista e atyre që nuk po i pranojnë dekoratat që kryetari  i vendit, Hashim Thaçi vendosi t’i ndajë për nder të 10-vjetorit të Pavarësisë duket se nuk ka të ndalur.

Ky rast është i paprecedent, jo vetëm në Kosovë, kur dihet se njerëzit vështirë heqin dorë nga joshjet me  “mirënjohje e dekorata”, të cilat i ndajnë institucionet, por ato do të duhej të ishin ndarë me kritere të caktuara profesionale, duke peshuar punën, aktivitetin e veprimtarinë e më meritorëve të kombit e atdheut.

Në rastin tonë, jo vetëm në Kosovë por edhe në Shqipëri, edhe ky segment i mirënjohjes dhe i qytetarisë ka degjeneruar sepse nuk përfill kritere, por në radhë të parë pëlqime individuale të atyre që i ndajnë mirënjohjet, me anime të hapura politike, ideologjike e klanore, trashëgimi kjo nga e kaluara komuniste.

Të sjellim shembullin e  një çmendurie të tillë, donkishoteske. Mbase dy vite më parë, ish kryetari i Shqipërisë, Bujar Nishani kishte ndarë 700 dekorata, për të gjithë dhunuesit që kishin ndodhur në shesh,  ditën  kur u rrënua shtatorja e Enver Hoxhës. Një precedent i tillë, nuk është shënuar ndonjëherë në historinë e qytetërimit. Po ky ish-kryetar u ndau “nishane” të tilla edhe  krerëve kolaboracionistë të fashizmit e të nazizmit, të cilëve nuk u ka ndarë Italia as Gjermania. Nuk është fjala këtu për mirënjohjet që ua ka ndarë luftëtarëve popullorë të Ballit Kombëtar, shumica e të cilëve më në fund iu bashkuan Luftës Nacional-Çlirimtare, por politikanëve më të komprometuar të kohës.

Rasti i ndarjes së dekoratave, mirënjohjeve e nderimeve nga kryetari, Hashim Thaçi, me rastin e 10-vjetorit të shpalljes së Pavarësisë së Kosovës, po shihet se ka dështuar për dy apo ndoshta për më shumë arsye.

Në radhë të parë, dekoratat po refuzohen për shkak se nuk pati një përzgjedhje meritore, në mungesë të profesionalizmit të anëtarëve të Komisionit,  të cilët e kanë bërë këtë përzgjedhje, (nëse atyre nuk ua ka prezantuar listat për nënshkrim ndonjë skrib-zëdhënës i Qeverisë) dhe në radhë të dytë, dhe që është për të ardhur keq, për shkak se ato i ka nënshkruar kryetari aktual i Kosovës,  Hashim Thaçi, i cili sado që pretendon të paraqitet  kryetar i unitetit, po shihet fare mirë se  nuk është i tillë dhe për më keq nuk e ka besimin e atyre, që do të duhej ta kishte, pavarësisht bindjeve politike.

Ajo që i ka munguar më së tepërmi këtyre listave, nuk është vetëm mungesa e kriterit, por edhe një anim i papranueshëm në baza politike e ideologjik i tre anëtarëve  të Komisionit. Në këtë listë me qindra njerëz, disa nga ata janë  autoritete e personalitete me peshë dhe rëndësi, por në anë tjetër,  ka edhe bashkëpunëtorë të Stanishiqit, gazetarë e kameramanë që kishin leje qarkullimi në zonat e luftës dhe kalonin pa asnjë vështirësi nëpër postblloqet serbe, kundërshtarë të hapur të luftës së UÇK-së, e të tjerë.

Dhe animi që bie në sy më së tepërmi është përjashtimi  i të gjitha autoriteteve të larta të Lëvizjes Vetëvendosje, i të burgosurve politikë, ndër më meritoret që kanë qenë edhe pjesë e luftës së UÇK-së e mbi të gjitha pothuajse i të gjithë gazetarëve, reporterëve dhe kameramanëve të luftës së UÇK-së, madje edhe i atyre që nuk kanë qenë vetëm gazetarë të Radios-Kosova e Lirë apo të Agjencisë Kosovapress. Këto institucione informative të luftës, Thaçi i ka dekoruar sa për sy e faqe, sepse dihet fare mirë se çfarë qëndrimi ka mbajtur ai  gjatë dha pas luftës, sidomos kundër gazetarëve të Radios-Kosova e Lirë.

Në mesin e të dekoruarve nuk është reporterja e luftës, heroina, Hyrë Emini, pjesëmarrëse në tri luftërat çlirimtare. Nuk është reporteri i luftës i Radio dhe Agjencisë, dëshmori i kombit, Xhavit Bajraktari. Mungojnë emrat e më meritorëve të informimit të luftës së UÇK-së, gjatë luftës si:  Nezir Myrtaj, Martin Çuni, Nusret Pllana, Habib Zogaj, Valdet Hoti, Ismet Sopi, Skënder Krasniqi, Murat Musliu, Xhemë Binaku, Sabahajdin Cena, Ali Geci, Salih Lajçi, Nexhmi Lajçi, Zeqir Bekolli, Fetnete Ramosaj, Skënder Gashi, Muharrem Mahmuti, Shefqet Cakiqi, Ruzhdi Jashari, Ali Uka, Remzie Zeqiri, Ismet Sylejmani, Shemsi Syla  e shumë të tjerë. Nuk është në atë mes as Familja e Asllan Berishës, ku kanë emetuar program, Radio-Kosova e Lirë dhe Agjencia Kosovapress gjatë luftës.

Mungon “Epoka e Re”  e kohës së luftës, gazeta “Çlirimi”, organ i LKÇK-së, LPK-ja,  organizata më meritore kombëtare para dhe gjatë luftës së UÇK-së. Është normale që në një rast si ky, qoftë edhe i një 10-vjetori jubilar,  nuk mund të përfshihen të gjithë meritorët, por në çdo përzgjedhje numerike qoftë me 10, 50 apo 100 personalitete mund dhe është dashur të identifikohen më meritorët.

Me asnjë mirënjohje nuk janë përfshirë oficerët nga Shqipëria që luftuan në frontet e luftës çlirimtare, duke qenë edhe kuadro e udhëheqës të lartë të asaj lufte si kolonelët: Dilaver Goxhaj, Adem Shehu, Bardhyl Tahiri, pastaj luftëtarët internacionalistë si dëshmorët e UÇK-së: Françesko Bider, Pjer Arno Pajar, Murad Muhamed Ali, dhe luftëtarë të tjerë shumë të njohur si Roland Bartecko,  anglezi Xhonson, gjermani  Hanc e  e shumë të tjerë.

Duke parë këto anime, mungesën e përzgjedhjes reale me kritere e metodologji të njohur për raste të tilla, “mirënjohjet, dekoratat, lëvdatat” e kryetarit  dhe stafit të tij kanë marrë goditjen e parë serioze dhe kanë vënë në dyshim tërë procesin e përcaktimit dhe ndarjes në mirënjohjeve e dekoratave. Ka ndodhur edhe në raste të veçanta kur  mirënjohjet janë refuzuar, nga individë dhe autoritete të caktuara, por refuzimi nga disa autoritete meritore të kombit si: Rexhep Qosja, Jakup Krasniqi, Fatmir Limaj, Rexhep Selimi, Hydajet Hyseni, e të tjerë, nuk janë refuzime kapricioze, por refuzime që duhen marrë me shumë seriozitet, sepse po shihet mirëfilli dhe duhet të kuptohet njëherë e përgjithmonë se  nuk ndërtohet Shteti me parulla e deklarata kontraverse, para dite “lepe peqe”, pas dite, ja kthejmë ndryshe.

Këtë refuzim të dekoratave, nuk duhet kuptuar si fushatë kundër atyre që i kanë pranuar dhe do t’i pranojnë ato, sepse secili vendos për veten e vetë, por refuzimi që iu ka bërë dhe do t’ iu bëhet në vazhdim këtyre dekoratave, qoftë  edhe heshtas nga shumë të dekoruar, të cilët nuk begenisin të dalin hapur, por e injorojnë  ato duke mos i tërhequr, tërë kjo lë një shije të hidhur të mungesës së seriozitetit institucional, gati njëzet vjet pas çlirimit të Kosovës nga pushtimi serb dhe 10-vjet pas shpalljes së pavarësisë së vendit.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …