Labinot Dervishaj: Për dështimin në PISA, përjashtimin nga EQAR dhe gjithë regresin në arsim fajtor është politika

Labinot Dervishaj: Për dështimin në PISA, përjashtimin nga EQAR dhe gjithë regresin në arsim fajtor është politika

Në kohë fushatash zgjedhore qoftë për nivelin qendror apo atë lokal, arsimi është proklamuar si njëri ndër prioritet kryesore, është premtuar për depolitizim të tij, për ngritje të cilësisë, për arsim gjithëpërfshirës dhe integrimin e të gjithë fëmijëve me nevoja të veçanta arsimore në sistemin e edukimit, për zbatimin e plotë të ligjeve dhe udhëzimeve administrative për këtë sferë. Jo që nuk ka pasur progres apo lëvizje pozitive në këtë drejtim po për fatkeqësisht ka pasur vetëm regres. Në fund të vitit 2016 Republika e Kosovës për herë të parë ka marrë pjesë në testin e organizuar nga Programi për Vlerësimin Ndërkombëtar të Nxënësve (PISA). Por nga ky test kemi dalë si shteti me rezultatin me të dobët të renditur fare të fundit më performancën e shfaqur. Ndonëse këto rezultate janë alarmuese nuk kanë qenë edhe krejt të papritura për faktin se sistemi i arsimit që nga paslufta e këtej vazhdimisht ka kaluar nëpër shumë reforma që më shumë kanë qenë eksperimentale, sesa që kanë treguar produktivitet.

Dështimi në PISA është arsyetuar se nxënësit tanë nuk dinë t’u japin zgjidhje detyrave dhe pyetjeve logjike. E kush më shumë se psikologët shkollor mund ta promovojnë të mësuarit, të arsyetuarit logjik? Por ky profesion po injorohet shumë nga shteti ani pse në ligjin për arsimin parauniversitar është e paraparë që për 1000 nxënës të jetë një psikolog. Së fundi një çasje e tillë kundër këtyre resurseve humane është parë gjatë votimit të amendamenteve të projektligjit për buxhetin për vitin 2018, ku deputetët e Kuvendit të Kosovës votuan kundër një amendamenti që do t’i hapte rrugë punësimit të 150 psikologëve në shkolla për ti ndihmuar mbi 1600 fëmijë më nevoja të veçanta arsimore. Ky është një shembull qyqar i paparë në praktikat e shteteve të tjera kur të zgjedhurit e popullit janë kundër kësaj kategorie të ndjeshme të shoqërisë.

Por jo vetëm kaq, problemet në arsimin janë akoma më të rënda sidomos ato paraqiten në nivelin lokal, aty punësohen njerëz pa i plotësuar kriteret ligjore për realizimin e lëndës përkatëse. Por ata zakonisht janë militantë  partiak apo farë e fis i drejtorëve që më shumë shquhen me praktikën e  “rehatimit” të afërmëve të tyre sesa për aftësi menaxhuese. Në anën tjetër Inspektorati i Arsimit që funksionon në shtatë rajonet e Kosovës, më shumë ngjason të jetë paralele e ndarë e ndonjë drejtorie komunale të arsimit të ndonjërës nga komunat me influencë në atë rajon sesa institucion që merret më zgjedhjen e lëndëve dhe ankesave të ndryshme të qytetarëve apo punëtorëve të arsimit që i deponojnë pranë këtij institucioni.

Pastaj komuniteti serb në Kosovë funksionon krejtësisht në kundërshtim me çdo vendim, udhëzim dhe ligj të MASHT-it. Nuk e respektojnë plan-programin e kësaj ministrie. Madje as ditët e pushimit për festat zyrtare në Kosovë. Kurse për çdo festë serbe e ortodokse për hir të këtij komuniteti MASHT-i e ka të deklaruar në kalendarin e tij si ditë pushimi. Por një gjë e tillë nuk vlen për festën e shumëfishtë të shqiptareve 28 Nëntorin. Ky institucion ka qenë dhe është i gatshëm vazhdimisht që për teke të kujt do qoftë për të ndryshuar terminologji e shprehje të caktuara të teksteve mësimore me theks të veçantë të historisë. Por megjithatë nuk mund ta fajësojmë vetëm MASHT-in si institucioni i parë i referencës për të gjitha këto dështime, ngecje, qasje indiferente, pafuqisë për të treguar rezultate pozitive. Fajtorë është e gjithë skena politike, ajo me gjithë fuqinë e saj është duke e shkatërruar arsimin. Ky sektor më shumë është parë si mundësi për avancimin e njerëzve politikë, për të akomoduar njerëz partiakë dhe aspak kompetentë në pozitat kyçe të këtij institucioni që në fakt do të duhej të punonte me zell e seriozitet për përmirësimin e gjendjes.

Në kohën e kërkimit të votave hapen universitete të reja ndërsa me ndërrimin e pushtetit kërkohet që ato të mbyllen, të transformohen, të tjetërsohen. Orë e çast ndryshohen rektorët e prorektorët e universiteteve vetëm pse dikujt nuk i pëlqen. Pjesa më e madhe e profesorëve universitarë janë aktivë në politikë dhe i kanë më shumë së tri-katër punë të tjera pos angazhimit të tyre në universitet e që natyrshëm e zbeh cilësinë e ligjërimit dhe të qenit objektiv. Studentët nuk kanë mjaftueshëm salla të leximit dhe të mbajtjes së ligjëratave edhe pse miliona janë harxhuar për ndërtimin e fakulteteve dhe zgjerimin e hapësirave universitare.

Me një fjalë me sistemin e arsimit po luhet si me top të pingpongut. Deklarimet se ai është prioritet nacional janë vetëm fjalë goje e politikës ditore por realiteti është krejt ndryshe dhe lë shumë për të dëshiruar. Ky sistem po përbuzet, po abuzohet, po keqpërdoret skajshmërisht nga politika e gjithë kjo katrahurë është në kurriz të popullit dhe më ndikim të drejtpërdrejt negativ të fëmijët tanë të rinia e jonë, ardhmëria e këtij vendi. Tashmë më diplomat e lëshuara nga universitet tona nuk janë të vlefshme përtej pikave kufitare të Kosovës. E fundit është vendimi i përjashtimit të Agjencionit Kosovar të Akreditimit nga Regjistri Evropian për Sigurimin e Cilësisë  në Arsimin e Lartë (EQAR). E ata që e kanë shkaktuar këtë gjë apelojnë për heshtje më kërcënimin së e rrëzojnë qeverinë po u diskutua kjo punë. Ku me gjetë pastaj motiv nxënësit për të mësuar, ku më gjet motiv studentët për të studiuar?!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …