Në historinë e lavdishme të luftës për lirinë e Kosovës, emra të shumtë janë skalitur përgjithmonë në kujtesën kolektive të popullit. Njëri ndër ta është edhe dëshmori Baki Salih Pacolli, një figurë që mishëron përkushtimin, sakrificën dhe idealin e lirisë. Jeta dhe veprimtaria e tij përbëjnë një dëshmi të fortë të qëndresës shqiptare ndër dekada, duke u bërë frymëzim për brezat që vijnë.
Baki Salih Pacolli lindi më 6 janar të vitit 1955, në një familje me tradita të theksuara patriotike. Ai u rrit në një ambient ku dashuria për atdheun dhe ndjenja e përgjegjësisë ndaj lirisë ishin pjesë e përditshmërisë. Babai i tij, Salihu, ishte bashkëluftëtar me Shyt Marefcin, duke u angazhuar aktivisht në rezistencën kundër pushtuesit. Edhe familjarë të tjerë, përfshirë vëllain Halilin, përjetuan burgosje dhe përndjekje nga forcat serbe, duke dëshmuar se sakrifica për liri ishte një trashëgimi e gjallë në familjen Pacolli.
Arsimin e mesëm Bakiu e përfundoi në shkollën e bujqësisë në Prishtinë, ndërsa jetën profesionale e lidhi me punën në Minierën e Kishnicës, ku punonte në kushte të vështira, në shpërthime të thella nëntokësore. Kjo punë e rëndë formësoi karakterin e tij të fortë, të qëndrueshëm dhe të disiplinuar. Ai ishte një punëtor i përkushtuar dhe një njeri që nuk i shmangej sfidave, duke reflektuar seriozitet dhe profesionalizëm në çdo detyrë që merrte përsipër.
Veprimtaria e tij patriotike nisi herët dhe u intensifikua me kalimin e viteve. Bakiu mori pjesë në protestat e vitit 1997, duke shprehur hapur kundërshtimin ndaj regjimit shtypës. Për shkak të aktivitetit të tij, ai u përndoq dhe u dënua me gjashtë muaj burg për armë nga forcat serbe. Gjatë bastisjeve dhe arrestimeve, ai u rrah dhe u maltretua në stacionin policor në Graçanicë, por asnjëherë nuk u dorëzua. Qëndrimi i tij ishte i palëkundur, duke dëshmuar një forcë të jashtëzakonshme shpirtërore dhe besim të thellë në idealin e lirisë.
Në dhjetor të vitit 1998, Baki Salih Pacolli iu bashkua radhëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, duke u bërë pjesë e luftës së armatosur për çlirimin e vendit. Ai ishte ushtar i rregullt dhe i disiplinuar, duke kontribuar në mënyrë aktive deri në momentin e rënies së tij. Fillimisht u angazhua në Pikën e Njësitit në Gërbesh, ku kishte për detyrë furnizimin e ushtrisë me armë dhe uniforma një rol jetik për funksionimin e strukturave luftarake. Përveç kësaj, ai mori pjesë edhe në stërvitje ushtarake në Zllash dhe ishte pjesë e Brigadës 153.
Në vijën e frontit, Bakiu shquhej për guximin dhe përkushtimin e tij. Ai mbante detyrën e vëzhguesit, një rol i ndjeshëm dhe me përgjegjësi të lartë, që kërkonte vigjilencë të vazhdueshme dhe sakrificë të madhe personale. Bashkëluftëtari i tij i afërt ishte Shaip Pacolli, me të cilin ndau sfidat dhe rreziqet e luftës deri në momentet më të vështira.
Më 19 prill të vitit 1999, në betejën e Marecit, në kodrat e Gërbeshit, Baki Salih Pacolli ra heroikisht në krye të detyrës. Ai nuk u plagos, por ra duke qëndruar me vendosmëri në pozicionin e tij, duke mbrojtur idealin për të cilin kishte luftuar gjatë gjithë jetës. Rënia e tij ishte një humbje e madhe për familjen, bashkëluftëtarët dhe gjithë kombin, por njëkohësisht një akt i madh heroizmi që e përjetësoi emrin e tij në historinë e Kosovës.
Pas rënies, ai u rivarros në vendlindje, në Marec, ku kujtimi i tij nderohet çdo vit më 19 prill. Bakiu la pas bashkëshorten Sofie dhe shtatë fëmijë katër vajza dhe tre djem të cilët trashëgojnë me krenari emrin dhe veprën e tij.
Përveç angazhimit të tij në luftë dhe punë, Bakiu ishte një njeri me virtyte të larta njerëzore. Ai njihej si i sjellshëm, bujar dhe i afërt me të gjithë. Pasioni i tij për futbollin dhe përkushtimi në punë dëshmonin për një shpirt energjik dhe të dashur për jetën. Edhe pse shumë nga kujtimet materiale u shkatërruan gjatë luftës, figura e tij mbetet e gjallë në kujtesën e atyre që e njohën dhe në historinë e shkruar.
Në nderim të veprës së tij, janë ngritur tri përmendore në Marec, Novobërdë dhe Kishnicë, ndërsa emri i tij është përfshirë në libra dhe dokumente historike, duke u ruajtur si pjesë e pandashme e historisë sonë kombëtare.
Sot, kur përkujtojmë dëshmorin Baki Salih Pacolli, përkujtojmë një jetë të tërë të vënë në shërbim të lirisë. Ai mbetet simbol i qëndresës, guximit dhe sakrificës. Kujtimi për të dhe për të gjithë dëshmorët e Kosovës është obligim moral dhe kombëtar.
Lavdi dhe nderim përjetë dëshmorit Baki Salih Pacolli dhe të gjithë dëshmorëve të Kosovës! Dheu u qoftë i lehtë dhe kujtimi i tyre mos u shua kurrë.
Radio Kosova e Lirë Radio-Kosova e Lirë, Radio e luftës çlirimtare, paqes dhe bashkimit kombëtar, Zëri i lirisë, besnikja e pavarësisë dhe e bashkimit të shqiptarëve.
