Analisti i Al-Xhazirës, Dragan Bursaç, kërcënohet sërish me vdekje për shkak të zvardhjes së krimeve të luftës

Dragan Bursaq: Porfirije Periq shpalli shkëputjen e Vojvodinës dhe të Sanxhakut?

Patriarku serb,  Porfirije Periq, thotë se gjatë historisë kufijtë e vendeve të popullit tonë kanë ndryshuar dhe se nuk është e sigurt se nuk do të ndryshojnë në të ardhmen, dhe kjo lloj deklarate  është një rrugë e sigurt drejt pavarësisë së Vojvodinës , Sanxhakut dhe njohja e plotë e Kosovës nga Serbia.

Hapja e punimeve në pjesën e autostradës ndërmjet Beogradit dhe Banja Lukës u përdor nga magnatët politikë serbë dhe personalitetet e Kishës së Serbisë si një terren trajnimi për propagandën klasike të Serbisë së Madhe. E merrni me mend, atje ishte e pranishme treshja Vuçiq-Dodik-Patriarku Porfirija Periq.

Sa shtete u mjaftojnë serbëve?

Natyrisht, Dodik tha se serbët kanë dy shtete, duke aluduar për Serbinë dhe entitetin Republika Srpska, ndërsa Vuçiq postulon se “asgjë nuk mund ta ndajë” të njëjtën Serbi dhe RS. Në përgjithësi, nëse shikojmë më sipërfaqësisht, kjo ishte një ngjarje që u përdor për qëllime klasike parazgjedhore për Milorad Dodikun, si dhe për ndërtimin e muskulaturës kombëtare të këtyre dy të fundit.

Por le t’i hedhim një sy fjalëve të Patriarkut të Kishës së Serbisë, Porfirij Periq, i cili ndër të tjera tha edhe këtë:

Të gjithë e dimë se gjatë historisë kanë ndryshuar kufijtë e shteteve dhe vendbanimeve të njerëzve tanë dhe nuk jemi të sigurt se në histori, ku gjithçka është relative, nuk do të ndryshojnë në të ardhmen”, tha ai.

Prandaj, Porfirije Periq nuk konteston se do të ndryshojnë kufijtë në Ballkan dhe se në këtë do të marrin pjesë serbët dhe Serbia. Jo se nuk debaton, por thirret në  historicizmin luftarak.

A nënkupton Porfirije njohjen eventuale të plotë të Kosovës nga Serbia, pra ky fjalim është vetëm një përgatitje dhe hyrje retoriko-ontologjike për atë që shoku i tij Vuçiq duhet të bëjë dhe t’ua komunikojë qytetarëve të po asaj Serbie?

Apo është e vetëdijshme edhe për  Porfirije Periqin  se si krahina autonome e Vojvodinës po mbytet nën zgjedhën e Beogradit dhe se si ajo ka nevojë për frymëmarrje që nuk është e lidhur në asnjë mënyrë me mushkëritë e Serbisë? A e ka të qartë Periqi  se ish-“hambari i Jugosllavisë” po shembet në mënyrë të paprecedentë, ndërkohë që të gjitha, por të gjitha, burimet e saj po shteren nga po ajo Serbi.

Apo, në fund të fundit, Patriarku i Kishës së Serbisë ndoshta po mendon për Sanxhakun, i cili duhet të shkëputet nga Serbia?

Çfarëdo që mendon Porfirije Perić, ai nxit luftën dhe këtë e bën më së miri. Dhe jo, sigurisht që ai nuk po mendon për këto tri situata, të cilat janë më të mundshme se këto të fundit, por ai po imagjinon rivizatimin e kufijve në stilin e krijimit të një lloj Serbie të re të Madhe ose të paktën të botës serbe.

Dhe ai flet nga pozita e priftit parësor të organizatës kryesore fetare te serbët ortodoksë. Vetëm se ky organizim fetar ka të bëjë me të vërtetën, shpresën, dashurinë dhe virtytet e tjera, sa Porfiri me moderimin dhe mendjen e shëndoshë.

Dhe harabelat në degë e dinë se Kisha e Serbisë ka kohë që është kthyer në një sekt klerikal të Shën Savës, i cili pothuajse nuk ka të bëjë fare me krishterimin si i tillë dhe as me postulatet themelore fetare. Në vend të kësaj, ajo është një organizatë paraushtarake, struktura e së cilës është më e ngjashme me atë ushtarake.

Kisha e Serbisë është një lloj shteti brenda shtetit, më saktë shtet në disa shtete, kështu që si e tillë ngre rebelime në Mal të Zi, nxitje në Bosnje dhe Hercegovinë, dhe pastaj kthehet në Beograd ku zhvillon çështje gjyqësore, pastaj karakterizon kriminelin Sheshelj, pastaj hedh anatemime mbi popullatën LGBTQ, e kështu me radhë, ndërkohë sulmon Perëndimin dhe çdo njeri normal, herë përmes Porfirio-s, herë përmes fisnikëve të tjerë të udhëhequr nga mitropoliti malazez, Ioaniki.

Dhe pastaj deklarata për ndryshimin e kufijve në vendet ku jetojnë serbët është në fakt një dialektikë e domosdoshme e kësaj organizate, e cila bekoi njësoj tanket e ish-RSFJ-së në Vukovar, kasapët në të gjithë Kroacinë dhe monstrat si “Scorpion” në Bosnje dhe Hercegovinë në vitet e nëntëdhjeta. Kjo organizatë është në fund të fundit dega më e fortë shpirtërore dhe logjistike e Rusisë dhe hegjemonisë së saj përtej Federatës Ruse.

 

Më shumë Serbi, më pak Serbi

Por a nuk e pret i njëjti fat i njëjtë me Kishën e Serbisë siç i priste magnatët kriminelë serbë në vitet nëntëdhjetë në BeH dhe pjesërisht në Serbi?

Sepse kur Milorad Dodik thotë, duke i mirëpritur Porfirij Periqin dhe Vuçiqin, “sot serbët kanë dy shtete – Republika Srpska dhe Serbia – dhe ne do të vazhdojmë të luftojmë për unitetin tonë”, a nuk është ai aspak i vetëdijshëm që hungarezët mund të thonë të njëjtën gjë,  për Hungarinë dhe Vojvodinën apo shqiptarët për Shqipërinë, Kosovën dhe Maqedoninë?

Dhe a nuk janë të vetëdijshëm ata ekzekutues të punës për Ballkanin e Hapur se deklaratat e tyre dhe se në terrenin e Bosnjës dhe Hercegovinës së pavarur dhe të pandashme, do t’u kushtojë ekzistencën e Serbisë brenda kufijve të sotëm, siç tha në mënyrë paradoksale Porfirije.

Dhe deklarata e Vuçiqit në Bijeljina se “asgjë nuk mund ta ndajë Serbinë dhe Republikën Srpska” është në fakt luftarak klasik. Sepse, Vuçiq harron se Bijeljina, sado të përpiqen baballarët e tij ideologjikë si Arkani dhe kriminelët e tjerë, është ende në Bosnje dhe Hercegovinë, ashtu si Brçko, si çdo pëllëmbë e këtij vendi.

Ai harron ose shtiret si naiv se Bosnja dhe Hercegovina, me sa e sa  të meta, është në fakt një oaze e demokracisë në krahasim me Serbinë e sotme. Në Serbinë e sotme, besimtarët e kishës hedhin fetva dhe anatema ndaj kujtdo që guxon të ngrejë zërin.

Në Serbinë e sotme, Kisha e Serbisë po propozon ndryshime rrënjësore në tekstet shkollore së bashku me fshirjen e përmbajtjeve që nuk u pëlqejnë,  kështu që lind pyetja, për çfarë shërbejnë tekstet shkollore?

Në Serbinë e sotme, politikanët që do të nisnin mesjetën janë bërë rrjedha kryesore, ndërsa ata lundrojnë në rrugët e Beogradit me flamuj ruso-serbë gjysmë kilometër të gjatë, duke thirrur Putinin dhe grabitqarët e tij dhe duke përcaktuar se kush mund dhe kush nuk mund të mblidhet.

Epo, kjo është karta e identitetit dhe fotografia e gjakut të Serbisë sot, dhe kjo është e ardhmja që mund të shihet nëse Ballkani i Hapur merr jetë dhe aq më tepër nëse Kisha e Serbisë me Porfirin në krye shpërbëhet plotësisht.

Natyrisht historia na ka mësuar, nëse na ka mësuar diçka, se si çdo ëndërr e Serbisë së madhe dhe botës serbe përfundon me një Serbi gjithnjë e më të vogël dhe me zhdukjen e botës serbe.

Pra, kur Porfirije Periq thotë: “të gjithë e dimë se gjatë historisë kanë ndryshuar kufijtë e shteteve të popullit tonë dhe nuk jemi të sigurt se nuk do të ndryshojnë në të ardhmen”, ai mund të mendojë çfarë të dojë për Serbinë e madhe,  por deklaratat luftarake si kjo janë rruga e sigurt për shkëputjen e Vojvodinës, Sanxhakut dhe njohjen e plotë të Kosovës nga e njëjta, nga Serbia.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …