Duke qenë e injoruar nga Amerika e BE-ja, Turqia po lidhet me Rusinë dhe Iranin

Duke qenë e injoruar nga Amerika e BE-ja, Turqia po lidhet me Rusinë dhe Iranin

Përpjekjet e një segmenti të ushtrisë turke për grusht-shtet kundër Qeverisë, më 15 korrik 2016, duket se kanë qenë vendimtare për ndërrimin e kursit politik të Ankarasë zyrtare. Pak kush në botë mund ta ketë pritur një reagim aq dyshues e  të mefshtë të botës në Perëndim, me rastin e përpjekjeve për grusht shtet në Turqi, që doli të ishte projektuar në bashkëveprim me forcat brenda dhe jashtë Shtetit. Mungesa e reagimit diplomatik, kundër ndërrimit të pushtetit me dhunë, që është alfa e të ashtuquajturës demokraci perëndimore, u mbulua gjoja me dhunën dhe represionin që ndërmori Qeveria e Turqisë kundër kundërshtarëve politikë, sidomos nga radhët e ushtrisë,  të cilët ekzekutuan me armë zjarri popullatën, që po protestonte kundër përpjekjeve për të vendosur një regjim ushtarak, i cili bombardoi  edhe Parlamentin e Turqisë. Ky qëndrim nuk ishte  hiç më pak se një hipokrizi e tejdukshme, sidomos për diplomacinë qoftë edhe të deklamuar qoftë edhe verbalist.

Përpjekjet për grusht shtet i dënuan njëzëri të gjitha forcat politike në Turqi madje edhe ato  opozitare, që kanë qenë  ndër më të zëshmet kundër Erdoganit. Edhe ky fakt nuk e bindi perëndimin se e drejta për ta ruajtur rendin demokratik nuk duhet  të jetë selektive, sepse nëse do të ishte e tillë, ajo nuk kishte të bënte asgjë me demokracinë e proklamuar. E ndodhur përballë injorimit që i bëri Amerika dhe shtetet e BE-së, është krejt e natyrshme që një shtet si është Turqia, aktualisht ndër më të fuqishmit në botë, të gjejë rrugën e vetë me qëllim të mbijetesës dhe ruajtjes së rendit demokratik.

Nga injorimi që i bënë Turqisë me rastin e grusht-shtetit, Amerika dhe BE-ja, Ankaraja zyrtare duket se tani, një muaj pas grusht shtetit të pasuksesshëm, po e ndërron kursin politik duke u mbështetur në dy fqinjët rivalë, edhe pse kundërshtarë dhe “armiq historikë”. Pikërisht për këtë qëllim, kryetari i Turqisë, Rexhep Tajip Ergodan ka vizituar Kremlinin dhe është pritur “miqësisht” nga kryetari i Rusisë, Vladimir Putin. Edhe Irani ka treguar mirëkuptim për Qeverinë e Turqisë dhe është ndër shtetet e para që ka dënuar përpjekjen për grusht-shtet, më 15 korrik 2016. Me qëllim për të treguar mirëkuptim e ndihmë, pritet ta vizitojë Ankaranë, ministri i Punëve të Jashtme të Iranit, Muhamed Xhavad Zarif, i cili do të takohet dhe do të bisedojë me ministrin e Jashtëm turk, Mevlut Çavushoglu e më pastaj edhe me kryetarin, Erdogan. Kjo llogaritet si njëra ndër vizitat më të rëndësishme në rajon me qëllim të shtensionimit të situatës në mes dyja shteteve, sidomos sa i përket Sirisë.  Bashkimi eventual i politikave të tri shteteve më të fuqishme të rajonit sikur janë: Rusia, Turqia dhe Irani do të ndërronte kahen historike në botën e sotme të rivaliteteve, Perëndim-Lindje, kur dihet se Irani dhe Turqia janë dy shtete lidere të botës arabe dhe islame përgjithësisht, ndërsa Rusia shteti më i fortë në botë pas Amerikës. Kjo formulë, në dukje të parë shihet si e paqëndrueshme, por kur janë në pyetje aleancat me interes reciprok,  historia e së kaluarës na bën me dije se ato kanë ndodhur edhe atje ku janë dukur krejtësisht të pabesueshme, sikur ka qenë aleanca e Stalinit me Hitlerin.

Turqia, me këtë rast është gjendur në pozitë shumë të vështirë, për shkak se nuk kishte pritur reagimin dyshues dhe injorues të perëndimit, për të cilin kishte dhënë aq shumë kontribut, sidomos me praninë e saj tejet të fuqishme në NATO, por edhe në partneritet që është konsideruar i shkëlqyeshëm me Amerikën, Anglinë e Gjermaninë.

Turqia për hir të partneritetit besnik me Amerikën, ka lejuar, thënë ndryshe ka qenë e detyruar të lejojë, që oficerët amerikanë t’i stërvisin dhe t’i mbështesin ushtarakisht forcat separatiste kurde, të cilat Ankaraja zyrtare i cilëson forca terroriste dhe i lufton ato.

Lidhjet reja të mirëbesimit, të mbështetura në radhë të parë në interesin reciprok të Turqisë me Rusinë dhe Irakun, hapin një kapitull të ri në marrëdhëniet e këtyre vendeve në rirreshtimin e forcave politike e ushtarake të botës. Një pakt i mundshëm mes këtyre tri shteteve, sado të duket i panatyrshëm dhe i paqëndrueshëm do ta ndante edhe më keq botën në Lindje dhe në Perëndim dhe padyshim se  tërë kjo  do shprehej edhe me një ndikim të paparashikueshëm në vendet e Ballkanit Perëndimor, që kanë qenë dhe po mbesin një tampon zonë mes Lindjes e Perëndimit, nga shekulli në shekull.

Aleanca e mundshme, Rusi-Iran-Turqi, në shtetet e Ballkanit do të reflektohet  me dominimin  rus, meqë popujt e krishterë në këtë zonë, numerikisht janë në favor të Kremlinit dhe botës sllave e ortodokse greke.  Politikanët shqiptarë të përcaktuar dhe të përbetuar për ditë për BE-në dhe perëndimin, një ditë mund të mbesin krejtësisht të vetmuar e të zhgënjyer, ashtu sikur kishte mbetur Shqipëria e Enver Hoxhës e zhgënjyer në Kremlinin dhe Pekinin, dikur qendra të botës marksiste, të cilave u kishte besuar aq fort.  Në cilindo rirreshtim të ri të forcave kundërshtare botërore në Ballkan, pozita e pazgjidhur e shqiptarëve do të mbetet pre e  orekseve hegjemoniste të Serbisë dhe Greqisë për uzurpimin e  trojeve tona.

Përkrahja e hapur që Amerika dhe BE-ja po i bëjnë shtrirjes së Malit të Zi mbi tokat shqiptare, duke i marrë Kosovës edhe 8.000 hektarë tokë, pastaj krijimin e një Republike serbe në Veri të vendit tonë, na kthen në kujtesë, Paqen e Shën Stefanit të vitit 1877, Kongresin e Berlinit të vitit 1878, Konferencën e Ambasadorëve në Londër më 1913, Konferencën e Versajës, më 1918 dhe të gjitha konferencat e tjera, të cilat kanë marrë vendime të njëpasnjëshme  në dëm të popullit shqiptar dhe trojeve etnike e historike të tij. Fati i popujve të vegjël e të copëtuar, sikur jemi ne në vendet dhe shtetet e Ballkanit, nuk varet nga vullneti dhe e drejta jonë historike e etnike, ai para së gjithash varet nga parashikimi realist i aleancave të fuqishme botërore dhe krijimi i forcës kombëtare, sikur në kohën e Skënderbeut, të Isamil Qemalit dhe Adem Jasharit.  (A.Q.)

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …