Labinot Dervishaj: Profesor Ahmet Qeriqi, monument i pavdekshëm i fjalës dhe lirisë

Shumë të nderuar familjarë të profesor Ahmet Qeriqit, kolegë, miq, bashkëpunëtorë, dashamirë dhe të gjithë ju që sot jeni mbledhur këtu për ta nderuar kujtimin e një njeriu të madh, një personaliteti që me jetën dhe veprën e tij u bë dritë udhërrëfyese për kombin tonë, një shtyllë e pathyeshme e fjalës së lirë dhe e idealit të lirisë.

Sot bëhet një vit nga dita kur profesori Ahmet Qeriqi u nda fizikisht nga ne. Një vit është vetëm një shenjë kalendari, por jo një matje e zemrës. Sepse mungesa e njerëzve të mëdhenj nuk zbehet me kohën, ajo thellohet me vetëdijen se sa shumë na kanë dhënë, sa shumë kanë sakrifikuar dhe sa shumë kanë lënë pas si trashëgimi të pavdekshme.

Unë e pata fatin, nderin dhe privilegjin ta kem udhërrëfyes në ditët e para të punës sime si njeri e si gazetar. Për pesë vite pune në Radio Kosova e Lirë, nën drejtimin e tij, mësova se arti i gazetarisë nuk është thjesht profesion, por mision. Se fjala nuk është vetëm mjet komunikimi, por përgjegjësi morale dhe kombëtare. Se e vërteta nuk negociohet, nuk blihet e nuk shitet.

Ai e drejtoi radion Kosova e Lirë në kohët më të vështira, në ditët më dinamike dhe vendimtare të luftës, nga 4 janari i vitit 1999 e deri në përfundimin e saj, që për epilog pati çlirimin e Kosovës. Në një kohë kur fjala mund të kushtonte jetën, ai zgjodhi të flasë. Në një kohë kur frika mund të përkulte çdokënd, ai qëndroi drejt, vertikalisht, si një shtyllë e pathyeshme e lirisë. Por edhe në liri nuk u servilua kurrë para asnjë fryme apo ideologjie politike, nuk kërkoi përfitim, nuk ndërroi qëndrim sipas rrymave. Qëndroi si gur i fortë, si flamur i lirisë, si zë i ndërgjegjes kombëtare.

I kalitur që nga rinia, i formuar nëpër sprova dhe vite të burgut të rëndë, profesori Ahmet Qeriqi ishte shembull i dinjitetit njerëzor. Ai zgjodhi të mbijetojë me nder, por kurrë të mos nënshtrohet. Dhe kjo është një nga mësimet më të mëdha që na la: se nderi është më i rëndësishëm se jeta vetë, se liria është më e çmuar se çdo pasuri, dhe se e vërteta është trashëgimia më e madhe që mund t’i lëmë brezave.

Pas çlirimit të vendit, kur shumëkush kërkonte pushim e akomdim, ai vazhdoi misionin e tij pa u lodhur në ndriçimin dhe dokumentimin e historisë më të ndritur të kombit. Pa kursyer as shëndetin, as veten, shkroi dhe përpiloi me përkushtim mijëra e mijëra monografi për dëshmorët e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës, Ushtrisë Çlirimtare për Preshevë, Medvegjë dhe Bujanoc dhe Ushtrisë Çlirimtare Kombëtare. Çdo fjalë, çdo varg dhe çdo faqe e shkruar prej tij ishte akt përgjegjësie historike dhe kombëtare. Çdo fakt i verifikuar ishte respekt ndaj së vërtetës dhe vetëm të vërtetës.

Urtësia, objektiviteti, korrektësia, paanshmëria dhe saktësia ishin themel i karakterit të tij unitar e unik prej njeriu fisnik. Ai ishte vizionar, mjeshtër i fjalës, i analizës dhe i kritikës konstruktive. Nuk kritikonte për të rrëzuar, por për të ngritur dhe promovuar idealen dhe racionalen. Nuk fliste për të pëlqyer, por për të zgjuar ndërgjegje. Fjala e tij kishte peshë, sepse vinte nga një jetë e tërë e jetuar me sakrificë dhe ideal kombëtar.

Njerëz të tillë lindin rrallë. Dhe kur largohen, lënë pas jo vetëm dhimbje, por një trashëgimi që nuk shuhet. Ai që shkroi e foli për etapën më të ndritur të atdheut, vet do të mbetet pjesë e historisë më të lavdishme të kombit.

Ndarja e tij nga jeta më 7 Mars, në Ditën e Mësuesit, mbart një simbolikë të veçantë. Ai u nda në ditën që i kushtohet arsimit, dijes dhe mësuesit. Sikur vetë data të dëshmonte se misioni i tij ishte pikërisht ndriçimi i mendjes dhe edukimi i brezave. Po ashtu, kjo datë përkon me kujtesën e Epopesë së lavdishme të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe me rënien heroike të komandantit legjendar Adem Jashari, ditë që shënuan kthesë historike për kombin tonë. Kjo përkimësi kohore flet për një jetë të lidhur ngushtë me fatin e vendit dhe me idealin e lirisë.

Sot, një vit pas largimit të tij, ne nuk kujtojmë vetëm një profesor. Kujtojmë një institucion. Kujtojmë një njeri që jetoi denjësisht, që punoi pa u lodhur dhe që la gjurmë të pashlyeshme në historinë e fjalës së lirë dhe të kujtesës sonë kombëtare.

Ashtu siç thoshte Fishta në Lahutë: “Guri i ashpër mbi varr e lëndina e dheu i butë.” Profesori Ahmet Qeriqi mbetet gur i fortë në themelet e ndërgjegjes sonë kombëtare, një monument i pavdekshëm i fjalës dhe i lirisë.

Lavdi jetës, veprës dhe kujtimit të tij të përjetshëm!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …