VELI VELIU: AGRESORI I KOSOVËS S’ MUND TË SHPËRBLEHET PAS LUFTËS SË HUMBUR

Mua si shkrimtar me prejardhje nga Bujanoci, Kosova Lindore, që jetoj gjatë në Prishtinë, i preokupuar vetëm me tema të ndryshme të artit, më shqetëson fort situata jo e mirë politike në vend, sidomos qëndrimi jo i drejtë i bashkësisë ndërkombëtare ndaj shtetit të pavarur të Kosovës! Kohën e fundit gjithnjë e më haptas po përkrahen kërkesat ekstreme ( shkatërruese) të Serbisë për krijimin e bashkësisë së komunave (shumica janë fshatra) të pakicës serbe, me kompetenca ekzekutive për të formuar më vonë një minishtet brenda shtetit tonë, ngjashëm si në republikën e Bosnjës!

Pakica serbe me përqindje shumë të ulët, dikush nga analistët tanë ka dalë me të dhëna 1. 5, e dikush tjetër deri në 3 për qind, është pakica më e privilegjuar jo vetëm në rajon, por në tërë Evropën sotme! Çfarë shpirtgjerësie nga ana jonë: Njëzet vende të rezervuara vetëm për pakicat në Kuvendin Republikan të Kosovës!!! Për pakicën serbe 10 vende të rezervuara në Kuvend dhe mbrojtje e siguri të veçantë nga shteti ynë, ndërsa me lejimin e formimit të Listës Serbe u bë një lëshim i madh politik, ku përfaqësohen serbët më ekstrem që assesi nuk e duan bashkëjetesën me popullin shqiptar dhe udhëhiqen drejtpërdrejt nga kryetari i shtetit fqinj (agresor) Serbia! Ligji duhet të jetë i njëjtë për të gjithë qytetarët që jetojnë në shtetin e ri të Kosovës! Kjo pakicë nacionale me Listën serbe haptas e sulmon rendin kushtetues të Kosovës, me pa dëgjueshmëri qytetare, nuk paguajnë tatimet në pronë, rrymë, ujë, bërllok etj. Ndërsa kur është fjala te përfitimi i të mirave materiale, shpërblehen edhe pa punuar në institucione të ndryshme, (gjashtë vite kam marrë pagë në Komunën e Prishtinës, unë shihesha me serbë vetëm në ditën e nënshkrimit të pagës në fund të muajit), pastaj përveç pagave gëzojnë edhe privilegje të tjera nga buxheti i ( varfër) Republikës së Kosovës! Kjo ndodh kur pakicës shqiptare në Preshevë, Bujanoc e Medvegjë u shkelen haptas të drejtat  elementare dhe assesi ta gëzojnë as qeverisjen lokale ( drejtoritë janë në komunat tjera të Serbisë jugore, si për shembull në qytetin e Vrajës etj.)

Kjo është për t’ u habitur, shqiptarët si popullatë shumicë dhe autoktone në trojet e veta ndaj tyre bëhet pastrimi etnik në heshtje nga pushteti i egër shovinist i Serbisë! Shqiptarët e Luginës së Preshevës, kohë më parë, i vizitoi edhe  z. Kristofer Hill, ambasador Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe është njoftuar për gjendjen shumë të rëndë të shqiptarëve në trojet e veta, por ai është i preokupuar vetëm me pakicën serbe në Kosovë! Presidenti serb A. Vuçiq ishte i paskrupullt edhe me rastin e ndërrimeve të tabelave ilegale të automjeteve të lëshuara nga shteti fqinj Serbisë, të qarkullojnë pa problem në hapësirën e lirë të Kosovë! Ai e përkrahu haptas rebelimin e ekstremëve serbë, sepse ishte kundër zbatimit të ligjit në atë pjesë të Kosovës veriore! Vuçiqi me politikën e tij agresive  kundër Kosovës është nën ndikimin e ekstremistit Sheshel, si nxënës i dikurshëm i tij dhe është kundër vlerave demokratike të shteteve evropiane perëndimore dhe të Shteteve të Bashkuara të Amerikës! Ai me disa manovra që po bën me anime gjoja perëndimore se është për politikat demokratike, mirëpo herë pas here del rusofil i kulluar, sepse gjoja ka kundërshtarë që e rrezikojnë postin e tij udhëheqës! Ai po vepron si lider serb i pakontestueshëm duke e neutralizuar edhe opozitën, me përpjekjet që ta kthej Kosovën sërish nën robërinë serbe, ashtu siç është përcaktuar përpara si pjesë e saj me kushtetutë! Ndaj Beogradit nga ndërkombëtarët as një kërkesë, as presion serioz për ta njohur shtetin e ri të Kosovës, por as ta heq Kosovën nga kushtetuta e saj! Dëshirat dhe synimet e Serbisë janë me bindur bashkësinë ndërkombëtare se serbët nuk mund të jetojnë me një shtet me shqiptarët dhe nëse vazhdon kjo përkrahje nga perëndimi dhe SHBA- ja serbëve nuk ju mbetet tjetër, pos të shpërngulen në Serbi! E sipas tyre Kosova pa pakicën serbe gjoja nuk do të ekzistojë si shtet. Pra, ekzistenca e pakicës serbe qëllimisht po lidhet me fatin e Listës serbe e cila mendon të funksionojë në hapësirën demokratike të Kosovës me direktivat e A. Vuçiqit! Kjo është absurde sepse Lista serbe me bandën kriminale nuk mendojnë mirë për shtetin e Kosovës. Mënyra si ka vepruar deri tash Lista serbe, jo që është e dëmshme për Kosovën, por është e dëmshme edhe për pakicën serbe, sepse me veprimet e saja antikushtetuese janë stërngopur me probleme. Nuk mundet më Lista serbe të veprojë si fuqi rrënuese e rendit kushtetues në shtetin e Kosovës me direktivat e shtetit fqinj, Serbisë!

Me përmendoret e ngritura të princ Llazarit në qendër të Mitrovicës dhe të mbretit Milutin në qendër të Graqanicës nacionalistët serbë sikur deshën këto figura të urrejtura pas shumë kohe t’ i ngjallin nga vdekja! Kot e kanë nacionalistët serb, nuk mund të marshohet më kundër Republikës demokratike të Kosovës, e shpallur shtet sovran dhe i pavarur dhe e njohur nga shumicë e shteteve anëtare të Organizatës së Kombeve të Bashkuara! Polica Kosovës, sidomos Njësia e Policisë Speciale, ka aftësinë e vetëmbrojtjes në territorin e lirë të Kosovës. Beogradi, për fat të keq nuk po kthjellet dhe po gabon rëndë që po e blen kohën me synim që e ardhmja ndoshta do të jetë në favor të saj! Nga incidentet dhe konfliktet janë lodhur shqiptarët, por edhe pjesëtarët e pakicës serbe, e cila është e vetëdijshme se konflikti me shqiptarët nuk ju sjell asnjë të mirë! A. Vuçiq, kryetar i Serbisë, në Beograd e paraqiti në mënyrë jo reale numrin e shqiptarëve dhe kroatëve në vendet fqinje, ndërsa e rriti shumë numrin e serbeve në Serbi, në dëm të pakicave kombëtare! E vërteta është ndryshe, shqiptarët si popull janë kompakt në viset tona në Ballkan dhe me numër jemi më shumë se serbët! Ushtria serbe me kërcënimet e demokratit Vuçiq, e përqendruar rreth kufirit tonë, nuk guxon të ndërhyjë në Kosovë! Ata duhet ta dinë se lufta do të jetë e madhe dhe më s’ do të zhvillohet vetëm në territorin e Kosovës. Lufta do të marrë përmasa më të mëdha, sepse faktori ndërkombëtar nuk do të rrijë fare duarkryq! Beogradi, pas dy dekadave luftës që e humbi, duhet të kuptojë se liria dhe paqja është e mira më njerëzore në këtë hapësirë të përbashkët të Ballkanit problematik! 

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …