Ylli Mece

Ylli Meçe: Turpi më i madh do t’ i ngelej këtij shekulli, nëse shqiptarët nuk do të bashkoheshin

Një ndër principet e çdo populli të botës është jo vetëm vazhdimësia, qëndrueshmëria dhe ekzistenca e vetë-etnike, që tregojnë njëkohësisht dhe identitetin e vet kombëtar, por dhe të qenët të lirë e të pavarur, pavarësisht regjimit politik që ky apo ai popull ka përjetuar e përjeton në etapa të caktuara historike të zhvillimit. Unë mendoj se sot për sot, në Evropën moderne e cila po tregohet aq shumë reaksionare, nuk mund te gjesh një popull të ndarë në dy pjesë shekullore,sikurse është Kombi shqiptar. Kur shprehem për Kombin, kam parasysh parimin e territorit të tij të shtrirë në një hapsirë territoriale të caktuar, që e lidh një gjuhë dhe një kulturë në vazhdimësi historike dhe që dallohet nga të tjerët në elementë të veçantë të cilët përcaktojnë indetitetin e tij. Sikurse nuk mund të gjendet popull tjetër sikurse është populli shqiptar i përgjysmuar nëpërmjet kolonializmit serb, i cili e shtriu sundimin e tij me masat më drastike me vrasje djegie perdhunime shfarosje e deri në shpërngulje me anë të dhunës së ushtruar në mënyrë të pandalshme. Sulmi me furi çfarosës,ndaj shqiptarëve dardanë, nga kolonializimi që i bëri Serbia shoviniste, tragjeditë dhe dramat që pësoi ky popull, kanë qenë aq të mëdha sa vështirë të gjesh popull në Evropë që t’i ketë përjetuar.

Këto sulme kanë qenë të shoqëruara mbi bazën e një mentaliteti dhe doktrine të caktuar. Me qindra e qindra tonelata letër janë harxhuar nga shovenët serbë, për të organizuar aktive, konferenca , kumtesa shkencore duke mobilizuar profesore, akademike, shkrimtare, artistë, historianë politikanë, priftërinj me veladonet e zinj e më të zinj se shpirti i tyre që luteshin dhe mallkonin shqiptaret e deri te dreqi sëbashku me të birin për të “vertetuar” ”shkencërisht” se”Nashu Kosovu” është e Serbisë së vjetër. Bazë teorike dhe platformë e shfarosjes sidomos në shek. XX-të ka qenë mendimi i V.Çubrilioviçit, një prej antishqiptareve më të mëdhenj që Titua e kishte në udheheqien e vet gjatë socializmit të tij specifik e që sundonte mbi kurrizin e disa popujve të Ballkanit.

Por e gjithë historia e përbotshme ka treguar e na tregon se dy rrugë ka për popujt: Ata o do e pranojnë pushtimin dhe shtypjen nacionale, shtypje kjo e cila i con drejt asimilimit …. ose do të luftojnë për liri e pavarsipër të siguruar ekzistencën e vet si popull e si Komb. Por në situata të tilla edhe fuqitë e mëdha të cilat janë në prapaskenë kanë rolin e tyre. Ato herë fërkojnë duart nga gëzimi kur bëhen pjestarë në kopenë e ujqërve për të xhvatur ndonje pjesë dhe herë bëjnë sikur zemërohen dhe kërkojnë të bëjnë pazare mbi kurrizin e popujve.Kjo luhatje e tyre nuk është aspak një lajthitje e rastit, por shprehije e interesave të caktuara të cilët shkojnë deri në atë pikë, sa që këto fuqi ,janë të gatshëme që në prapaskenë dhe mbas shpinës së popujve që kanë luftuar e luftojnë të thurin intriga të reja të karakterit konjektural me qëllim që të kënaqin orekset e shovinistëve, në rastin konkret të Serbisë ultranacionaliste dhe shoviniste.

Në luftën për çlirim që bëri populli i Kosovës dhe UÇK-ja; Evropa në etapën e parë së bashku me disa lidera “pacifistë” të Kosoves (I.Rugova) dhe agjentë të UDB-se (S.Berisha) etj, dolën kundra kësaj lufte, madje i akuzonin luftëtarët e UÇK-se se ishin komunistë dhe te indoktrinuar nga ideologjia enveriane. Aq shumë i trembte ideologjia e Enverit këta sahanlëpirësa të çorbës serbe, saqë ishin të gatshëm të sakrifikonin dhe Kosovën. Është e kuptueshme sepse kjo bëhej jo pa qellim. Synimi ishte ulja e valës revolucionar dhe tulatja e shpirtit luftarak për të fituar lirinë dhe Pavarësinë dhe në këtë mënyrë do të na “ruhej paqja në Ballkan” teksa zjarri qëndronte përherë mbi kurriz të popullsisë shqiptare të Dardanisë. Ja dhe lufta përfundimisht u fitua nga bijë e popullit çlirimtar !Ushtaret e forcave shumë kombshe rendën me shpejtësi dhe në vend të shkonin e të mbanin nën kontroll makinën e luftës serbe, u ulën këmbë kryq në Kosovë Po pse kjo si eshte e mundur? Kush duhej bërë zap okupatorët apo çlirimtarët?! Dhe Evropa e gjeti zgjidhjen. Ajo u vendos për paqe në nje truall i cili nuk kërcënonte me luftë, por që donte paqen, lirinë dhe pavarësinë e vet. Po pse këto trupa, nuk u vendosën në Serbi (ashtu sikurse bënë aleatët e mëdhenj që u vendosën në Gjermaninë e Hitlerit ne maj te vitit 1945)? Sepse mbas Serbisë qëndron Rusia, aleatja më e madhe imperialiste e saj pra e Serbisë, e cila i rri në shpinë gjithë Evropës. Dhe Evropa e ka frikë Rusinë.Ajo e ka këshilluar Serbinë të mos të futet në NATO, mbase as dhe ne BE, sepse Rusia nëpërmjet Serbisë do që të sigurojë influencën e vet në gjithë Ballkanin.

 Fantazitë e një nate vere të Ramës “për Ballkanin e hapur” i’a u mbylli Merkeli sikurse dhe Krijimin e një tregu të përbashkët ballkanik. Si nuk e kupton se propozimi i Vucicit dhe që Rama tashmë është në një mëndje me të, pra me mikun e tij që do t’i mësonte dhe basketbollin, ngjan si dy pika uji me unifikimin që kërkonin të bënin ekonomistet Jugosllavë të “vetadministrimit”me ekonominë shqiptare në vitin 1945-46 ? Po a mund te unifikohet ekonomia e një vendi që ka nje nivel të caktuar me ekonomine e nje vendi tjeter ?Kur shprehem kështu e kam fjalën për citimin e Vucic-it i cili tha se…se popujt tanë janë shumë të vegjël e për këtë na duhet bashkëpunimi ekonomik”…e teksa më tej ai foli për një treg unik që do të vijë përmes njehsimit të sistemeve në Shqipëri, Maqedoni e Serbi për të thithur investitorët.”…. Të mos e kuptojë Rama kaq gjë se në këtë rast, fiton Serbia dhe se ajo do të jetë diktuesja e tregut te perbashket ballkanik? Por nëse realizohet kjo a nuk qendron mbas saj Rusia? Ja përse Evropa nuk eshte d’acord, ajo nuk e do as direkt por as dhe indirekt praninë ruse, sepse Evropa eshte si puna e qenit që atje ku ngre këmbën e përmjerr, do të thotë se deri këtu janë sarajet e mia.

Merkel këshilloi Ramën dhe jo Vuciçin sepse ajo e di mirë se e kanë privilegjuar Serbinë duke mos e bashkuar atë me Shqipërinë. Në këtë rast nuk është dhe aq shumë faji i Evropës, sepse kurvëlleqet e saj mbi kurrizin e shqiptareve ,janë njohur me kohe që nga Kongresi I Berlinit, ai i Londres, ai i Parisit dhe më vonë i fundit në Rambuje, pa folur këtu për marrëzitë e saj që i merr komandantët çlirimtare shqiptaret e Dardanisë në gjyqin e “Hagëalesë”. Por faji është dhe vet i Shqiptareve i politikës tonë servile që shesin dhe nderin e dinjitetin e tyre e që nuk kanë jo vetëm trimëri por as dhe kurajo dhe dinjitet kombetar. Cili popull pyet dhe i merr leje të huajve apo dhe vet armiqeve se a mundet ta fillojnë luftën për clirim? Kur ne nuk marrim leje për luftën qe shkojmë dhe e dijmë se do na bien per atdhe bijtë tanë, përse u dashka marrë leje për tu bashkuar me njeri tjetrinvëlla me vëlla? Cila eshte aresyeja që e tremb zuskën plakë që komb shqiptar të mos jetë i bashkuar? A e shikon ti Evropa qorre se dhe nëpërmjet “reciprotetit” Serbia dhe Vucici i cili do të mësojë të luaj basket nga Rama, qan me bujë e me kujë, dhe bën fëmijën e përkedhelur ?! Dhe ajo ka hak që bën ashtu, sepse jini ju evropianë bashkë me bythëpërdredhurit e politikës tonë që e kokolisni , që i luteni të mos qajë, që e kini xhan e shpirt, madje dhe i premtoni të pushojë, se Kosovën me Shqipërinë nuk do e bashkojnë. E çna u dashkan ne më fjalimet patetike nëpër Kuvendet e Shqipërisë dhe Kosovës, e çna u dashka të bashkohemi me Evropën kur ne si komb nuk jemi të bashkuar,e çna u dashkan libra mbi rendesine e çeshtjes kombetaree të mbushur plotë dhe me qarje e ankesa…kur dhe brenda për brenda nuk gjen një organizëm, një shoqatë apo cfarëdo emri le të marrë…që të vihet në ballë të nje referendumi mbare popullor pse jo dhe një lëvizje të gjerë e masive për tu bashkuar paqesisht?

Evropa dhe zuzarët e saj madje dhe vet Amerika le ta marrin vesh se ne… duan apo sduan ata, bashkimi është nje e drejtë jo vetem e popujve, e drejtë kjo qe e kanë hartuar vulosur dhe firmosur vetë, por dhe nje detyrë e popujve kur shprehin dëshirën e tyre për unifikim. Turpi më i madh do ti ngelej këtij shekulli nëse shqiptaret nuk do të bashkoheshin ! Po kush duhet ta bëjë? Mos vallë presin firmën e Serbisë? Apo do i qahemi perjetesisht Evropes dhe Amerikes?!…Në djall të dya nëse janë ato që na pengojnë në djall dhe tanët nëse lëpinë prapanicën evropiane për këtë çështje kaq madhore dhe dinjitoze për një komb !!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …