KMDLNJ

KMDLNj: Proceset private në gjykatën e privatizuar speciale, në Hagë

Prokurori i Gjykatën Speciale në Hagë, që nga fillimi i gjykimit të Salih Mustafës, presidentit Thaçi, kryetarëve të Kuvendit të Kosovës, Jakup Krasniqi dhe Kadri Veseli si dhe shefit të GP-së të LV-së, Rexhep Selimi si dhe të Pjetër Shalës ka këmbëngulur që procesi i gjykimit të jetë krejtësisht i mbyllur apo proces privat në emër të mbrojtjes të dëshmitarëve sikur edhe të viktimave në kohën kur shkelë rëndë të drejtat e atyre që po gjykohen (disa edhe janë dënuar me dënime drakonike) nga kjo gjykatë jotransparente dhe me mungesë kronike të llogaridhënies. Vetëm në rastin e gjykimit ndaj Hysni Gucatit dhe Nasim Haradinajt, gjykimi ishte kryesisht publik ndonëse me redaktuara të shumta. Pas reagimit të vazhdueshëm të mbrojtjes dhe të opinionit, kryetari i trupit gjykues deklaroi se seancat private janë bërë të tepërta duke rekomanduar Prokurorin e Specializuar që të kërkojë seanca të mbyllura vetëm në raste kur atë janë të domosdoshme dhe të pashmangshme. Gjykata Speciale në Hagë edhe deri më tani nuk ka qenë e shquar për transparencë dhe llogaridhënie duke u hapur për publikun vetëm në raste kur ka dashur ta arsyetojë dhe afirmojë (mos) punën e saj.

Ndonëse deklarativisht llogaritet si pjesë e sistemit të drejtësisë kosovare (Kuvendi i Kosovës është themelues i saj), së paku, deri më tani me asgjë nuk e ka dëshmuar këtë, përkundrazi, ka qenë hermetikisht e mbyllur për institucionet e Kosovës. Vizitat e pjesëtarëve të institucioneve të Kosovës, bartës të posteve më të larta, kur vizitojnë të arrestuarit që po mbahen peng në këtë gjykatë dhe po gjykohen sipas Kodit të Hamurabit në Shtratin (Gjykatën) e Prokrustit (të Hagës), ndonëse këto vizita i bëjnë kryesisht për përfitime politike të zhveshur nga çdo ndjenjë e solidaritetit dhe përgjegjësisë institucionale, futen si vizita familjare sikur që ishte vizita e Avokatit të Popullit të Kosovës dhe të tjerë. Gjykata Speciale i raporton rregullisht UNMIK-ut por asnjëherë Kuvendit të Kosovës që paraqet nonsens për një shtet që e ka themeluar (në rrethana të terrorizimit të deputetëve, shantazhit dhe mashtrimeve) aq më parë që të gjithë të të arrestuarit, ata që po gjykohen dhe ata që janë dënuar janë shtetas të Kosovës dhe të gjithë janë shqiptarë.

Deputetët e Kuvendit të Kosovës, si themelues të kësaj Gjykate Speciale kanë dështuar që të kërkojnë transparencë dhe llogaridhënie nga kjo Gjykatë sikur që edhe të sigurojnë një monitorim të pavarur për trajtimin e të privuarve nga liria si dhe monitorim të procesit gjyqësor. Të gjithë këto që KMDLNj po i rithekson për të satën herë nuk përbëjnë ndërhyrje në punën e kësaj gjykate dhe me asgjë nuk e cenon pavarësinë e kësaj gjykate por se deputetët po tregohen të pavullnetshëm në përmbushje të mandatit që e kanë, sidomos komisionet përkatëse parlamentare; ai për Legjislacion dhe për të Drejtat e Njeriut.

Përveç që kjo gjykatë po tregon mungesë të madhe të transparencës dhe llogaridhënies, metodat që po i përdorë në përpunimin e dëshmitarëve dhe sigurimin e provave, metodologjia e punës nuk dallon me asgjë nga atë që më parë ka përdorur UDB-ja serbe dhe KOS-i (shërbimi informativ i ushtrisë). Kjo Gjykatë po angazhohet maksimalisht në korruptimin profesional të mediave që raportojnë duke trajnuar (në mënyrë selektive) media të caktuara sikur që në emër të ndjekjes së atyre që po e pengojnë drejtësinë, maksimalisht po keqpërdorin dëshmitë e dëshmitarëve, postimet në media dhe deklarimet (edhe të porositura dhe me qëllim të përfitimit) të personave të caktuar. Mjafton që akëcili dëshmitarë ta përmend emrin në seanca private të kësaj Gjykate të privatizuar dhe hetuesit e paidentifikuar (asnjëri vendas) të të bastisin dhe t’iu mbajnë peng për një kohë të gjatë. Kështu më parë kishin vepruar autoritetet reperesive serbe dhe jugosllave gjatë zbatimit të nenit të famshëm 133 (propaganda armiqësore) që ishte mundësi të keq-përdorej në përputhje me nevojat e organeve represive, deri në çastin kur u suprimua. Të njëjtin efekt dhe mundësi për keqpërdorim e ka Gjykata Speciale me nenin që sanksionon frikësimin e dëshmitarëve (kryesisht të pa – mbrojtur) ndonëse iu kanë siguruar strehim (azil) në vendet tjera dhe ua kanë ndryshuar identitetin, për pengim të drejtësisë!

Dhe, midis shumë shkeljeve të të drejtave të njeriut të personave të privuar nga liria që po mbahen peng në Hagë e që nuk garantojnë as gjykim të drejtë, as të pavarur dhe as të pandikuar politikisht, seancat e mbyllura për publikun apo seancat private shkelin rëndë parimin e publicitetit që e përjashton publikun, qoftë për të siguruar informata reale për ecurinë e procesit, qoftë për monitorim të procesit. E tëra kjo bëhet për të mbrojtur interesat e dëshmitarëve të mbrojtur dhe viktimave që edhe për KMDLNj-në në raste të caktuara edhe është e domosdoshme mirëpo, gjithashtu është e domosdoshme të mbrohen edhe interesat e të akuzuarve përmes një procesi të drejtë gjyqësor gjithnjë duke respektuar parimin e publicitetit e që në rastin konkret, jo që nuk po respektohet por skajshmërisht po dhunohet!

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …