Rilind Gërvalla: Po, hapur kundër Zajednicës

Në debatet e këtyre ditëve kemi parë të pozicionuar oponionistë që kryesisht kritikojnë Opozitën. Shumica e tyre relativizojnë me argumente të dobëta kur debatohet për marrëveshjen e Qeverisë së Kosovës dhe asaj te Serbisë për “Zajednicën”. Nuk kontestohet assesi dialogu me një Serbi që nuk ndryshon asnjëherë politikat antishqiptare, përkundrazi i forcon ato. Në anën tjetër këta opinionistë që janë kryesisht të angazhuar me pagesë kritikën e bëjnë në kor, e veçmas kundër Opozitës e cila sipas tyre është fajtore që kundërshton “Zajednicën” me kartën nacionaliste e kundër serbëve. Assesi të dëgjojme, shohim a lexojmë prej tyre një kritikë qytetarie ndaj Zajendicës si ide raciste e që vjen nga hegjemonia e shtetit serb.

 Serbia ka një Shef Zyre për Kosovën, të cilën e emërtojnë sipas kushtetues të Serbisë së Krajlave dhe Millosheviqit “Kosovë dhe Metohi”, Marko Gjuriçin. Pra Serbia ka në preambulën e Kushtetutës së saj emërtim të vecantë për Kosovën si pjesë të Serbisë.

 

 Deklarata publike kërcenuese për qenien e shqiptarëve vijnë cdo ditë, si nga Serbia, si nga serbët e përzgjedhur nga regjimi serb e që janë në Koalicion qeverisës me PDK-LDK-në. Kujtojmë deklaratën fashiste të ish-ministrit Aleksandar Jabllanovic ku shqiptarët i quante “njerëz të egër”. Këtë politikë shoveniste e që burim ka qeverinë në Serbi e përcolli edhe Gjuriç para disa ditëve ku tha se kaosi që po mbizotëron në Kosovë do ta fuqizojë popullin serb, pra theksoi që nëpërmes “Zajednicës”, e me ndihmën edhe të bashkësisë ndërkombëtare Serbia do të jetë më e fortë sesa ka qenë ndonjëherë në Kosovë. Për më shumë, ky shef zyre për Kosovë nën Serbi vazhdoi të qëndrojë tek “beteja për Kosovën” e cila sipas tij nuk do të përfundojë asnjëherë dhe se “koha e serbëve do të vijë përsëri”.

 

 Se cilën kohë kërkon Serbia të vijë për serbët, këtë e di secili shqiptar që reagon kundër “Zajednicës”. Secili shqiptar që e ka jetuar kërcënimin e Serbisë e që e jeton Kosovën dhe që nuk ia ka fare frikën ndonjë lufte të re me Serbinë. Reagimi i shqiptarit duhet të vijë si mbrojtje për të ardhmen popullit të vet ndaj pasojave që i sjell një ide e tillë sikurse është “Zajednica”.

 

 Nëse sovraniteti nënkupton pavarësinë dhe të drejtën e shtetit të qeverisë veten, “Zajednica” si marrëveshje e cënon direkt. Po nuk pati Kosova sovranitet, nuk mund te kete as proces demokratik, as liri te shprehjes, as barazi para ligjit. E kundërshtuesit e “Zajednicës” mu këtë po e kërkojnë, Republikën e Barazisë. Atë republikë për të cilën qytetarët po përpiqen e po sakrifikohen vazhdimisht.

 

 Të krahasosh se si flasin pushtetarët e si flasin kritikuesit e këtij pushteti ta jep përshtypjen sikur jetojmë në dy bota të ndryshmë. Pushteti flet për një Kosovë ahtisariane me “Zajednicë”, duke e kamufluar si dicka që nuk e duan por që iu imponohet nga të huajt, e në anën tjetër kundërshtuesit e “Zajednicës” po e jetojnë përditshmërinë në Kosovë dhe po kërkojnë çdo ditë më shumë të drejta kolektive dhe kundërshtojnë cenimin e këtyre të drejtave.

 

Pozicionimi “i paanshëm” i opinionistëve të cilëve nuk iu pëngojnë fare deklaratat e Jabllanoviçit, as i Gjuriçit, as themelimi i një Liste Serbe që kërkon kthimin e Serbisë në Kosovë, është qëndrim hipokrit. Duket sikur nuk e jetojnë përditshmërinë e qytetarëve të Kosovës që duan të jetojnë të pavarur nga Serbia e Vuçiçëve e Daçiçëve. Kush dhe kur i ka pyetur ndonjëherë edhe vetë militantët, antarët e partive që dilnin me traktorë e vetura, se a e përkrahin dialogun e pakusht me Serbinë? A e përkrahin Zajednicën? Asnjëherë! Po, i është thënë këtij populli përsëritshëm ” Mos lypni më shumë se ju e dini se si kemi qenë dikur”.

 

 Kjo porosi që vjen kryesisht nga pushteti, e që përcillet nga opinionistët që kanë ” uzurpuar” hapësirën mediatike e na thonë ” hiqni dorë nga kërkesa”. E për më keq, të jetuarit e shqiptarëve nën Millosheviçin ia bejnë krahasimin me të jetuarit e serbëve në Republikën e Kosovës se argument tjetër për përkrahje të kësaj marrëveshjeje kundër të ardhmes nuk ka ngelur.

 

 Nëse kthejmë kokën nga Bosnja, ku projekti i “Zajednicës” u shndërrua në shtet brenda shtetit, shohim se sot u zgjodh si nënkryetare e kuvendit vajza e kriminelit Karagjiç. Pra kriminelët, spastruesit, ndoshta e humbën luftën por po e fitojnë paqen. E njëjta po ndodh tashmë edhe në Kosovë, ku po i vendosen rrugëve emra kriminelësh, ku po ngrihen statuja simbolesh çetnike, e ku po kthehen për vizita zyrtare komandantët ushtarakë që kanë dhënë urdhra për spastrimet më gjakësore që ka përjetuar populli ynë në dekadat e fundit.

 

 Ky rehabilitim i krimeve dhe kriminelëve të Serbisë nuk mund të pranohet nga populli jonë. Reagimet popullore po shtypen me kërbaç policor, ashtu siç po shtypen edhe mendimet e lira me kërbaçin psikologjik që e përdorin opinionistët. Në këtë proces, për të gjitha ato që po ndodhin, përgjegjësia e opinionistëve është e barabartë me përgjegjësinë e policëve.

Kontrolloni gjithashtu

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, -Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. -Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. -Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. -Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Albert Z. ZHOLI Kam pasur fatin të zhvilloj shumë takime dhe intervista me aktorin e madh "Nderi i Kombit" Robert Ndrenika. Në jetën e përditshme ai është krejt ndryshe nga shpërthimi artistik që shohim në skenë apo në ekran. Një intelektual i qetë, i mençur, i kulturuar, me një finesë komunikimi që të bën menjëherë për vete. Në bisedë flet me maturi, me humor të hollë dhe me atë urtësi që vjen vetëm nga njerëzit që kanë jetuar shumë dhe kanë lexuar akoma më shumë. Ndërsa në skenë ai shndërrohet krejtësisht: shpërthen me energji, emocion dhe forcë interpretimi, duke e bërë publikun të qeshë, të mendojë apo të përlotet. Bisedat me të kanë qenë gjithmonë si orë mësimi. Nga çdo takim me Robert Ndrenikën merr diçka: kulturë, përvojë jetësore, filozofi të thjeshtë njerëzore dhe mbi të gjitha dashurinë për artin. Pikërisht ndaj, kur shoh reagimet e ashpra ndaj një deklarate të tij si qytetar, mendoj se duhet të dimë të ndajmë figurën e kolosit të skenës shqiptare nga bindjet apo simpatitë personale që ai mund të ketë në jetën e tij private. Debatet shterpw Ende në rrjetet sociale vazhdon të diskutohet deklarata e aktorit të madh shqiptar Robert Ndrenika gjatë paraqitjes së kryebashkiakut Erion Veliaj në seancën gjyqësore të kësaj të premteje. Në atë seancë një numër i madh artistësh kishin shkuar në mbështetje të Veliajt, ndërsa takimi më i komentuar ishte ai i Robert Ndrenikës me kryebashkiakun, pak minuta para nisjes së procesit. Fjalët e aktorit: “Ç’të mbeti nga burgu, do ta vazhdoj unë”, krijuan menjëherë reagime të shumta. Disa e interpretuan si humor të hidhur, disa si solidaritet njerëzor, të tjerë si mbështetje politike. Në rrjetet sociale shpërthyen debatet, kritikat, ironitë dhe madje sulmet personale. Por pikërisht këtu lind nevoja për një reflektim më të thellë: a duhet gjykuar një artist i madh për një deklaratë emocionale të bërë si qytetar? Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata mbeten njerëz me bindje, dobësi, simpati dhe preferenca personale. Një artist nuk jeton vetëm në skenë. Ai ka dy jetë: jetën artistike dhe jetën qytetare. Në skenë ai i përket publikut, historisë dhe artit; jashtë saj ai i përket vetes, bindjeve dhe emocioneve të tij njerëzore. Aktor i madh Robert Ndrenika është një nga aktorët më të mëdhenj shqiptarë të të gjitha kohërave. Breza të tërë janë rritur me rolet e tij në teatër dhe kinematografi. Ai nuk është thjesht një aktor i suksesshëm, por një institucion më vete i artit shqiptar. Emri i tij lidhet me dhjetëra role që kanë hyrë në memorien kolektive të shqiptarëve. Nga “Horizonte të hapura”, “I teti në bronx”, “Kapedani”, “Koncert në vitin 1936”, “Në shtëpinë tonë”, “Mësonjtorja”, “Prefekti”, “Nëntori i dytë”, “Besa e kuqe”, “Shirat e vjeshtës”, “Shi në plazh” e deri te dhjetëra interpretime të tjera në teatër, Robert Ndrenika ka qenë një shkollë më vete interpretimi. Figura e tij artistike është ngritur mbi talentin, punën dhe përkushtimin shumëvjeçar ndaj skenës shqiptare. Vetëm roli i Qazim Mulletit tek filmi “Prefekti” do të mjaftonte që emri i tij të mbetej përgjithmonë në historinë e kinemasë shqiptare. Ndërsa personazhe të tjerë si Stefi, Agush Kalemi apo Fotaqi treguan dimensionin e jashtëzakonshëm të një aktori që dinte të lëvizte mes humorit, dramës dhe tragjikomikes me një natyrshmëri të rrallë. Deklarata spontane Por gjithë kjo pasuri artistike nuk mund dhe nuk duhet të fshihet nga një deklaratë spontane apo nga një simpati personale politike. Nuk mund të kryqëzohet një artist i madh sepse si qytetar ka zgjedhur të mbështesë dikë, ashtu siç miliona njerëz mbështesin parti, drejtues apo ekipe sportive të ndryshme. Dikush është me Partizanin, dikush me Tiranën; dikush majtas, dikush djathtas. Kjo është pjesë e pluralizmit dhe e lirisë individuale. Është e mundur që Robert Ndrenika të ketë simpati njerëzore për Erion Veliajn. Është gjithashtu e mundur që ai ta vlerësojë për investimet që janë bërë në art, kulturë, teatro apo aktivitete artistike gjatë kohës që Veliaj drejtoi Bashkinë e Tiranës. Kjo mbetet zgjedhje personale dhe nuk cenon aspak madhështinë e tij si artist. Problemi qëndron tek mënyra sesi shoqëria jonë reagon. Ne shpesh kalojmë menjëherë nga adhurimi në linçim publik. Një deklaratë e vetme mjafton që rrjetet sociale të harrojnë kontributet e një jete të tërë. Kjo është padrejtësi morale dhe mungesë kulture demokratike. Në vendet me traditë demokratike artisti ndahet nga bindja e tij politike. Askush nuk ua mohon veprat artistëve sepse votojnë majtas apo djathtas. Arti nuk është gjykatë politike. Një aktor nuk matet me deklaratat e momentit, por me atë që ka lënë në kulturën kombëtare. Robert Ndrenika ka lënë shumë më tepër sesa një fjali të komentuar në rrjetet sociale. Ai ka lënë personazhe, emocione, humor, lot dhe kujtime që jetojnë prej dekadash në publikun shqiptar. Rreziku Një komb që nuk respekton ikonat e tij artistike rrezikon të humbasë kujtesën kulturore. Kritika është normale dhe demokracia e lejon debatin, por debati nuk duhet të kthehet në fshirje të figurës së një artisti që i ka dhënë aq shumë kulturës shqiptare. Ndaj, përtej polemikave të ditës, duhet të dimë të ndajmë artistin nga qytetari. Robert Ndrenika mbetet një kolos i skenës shqiptare. Ndërsa Robert Ndrenika qytetar ka të drejtën e tij të mendojë, të ndiejë dhe të mbështesë kë të dojë. Pikërisht kjo ndarje është thelbi i një shoqërie demokratike dhe i qytetërimit kulturor.

Albert Z. Zholi: Robert Ndrenika mes artit dhe qytetarisë, mes madhështisë dhe kryqëzimit

-Shoqëria shqiptare shpesh ka prirjen t’i vendosë figurat publike në piedestal, duke harruar se ata …