Fejton

Kush i organizoi demonstratat e vitit 1981? Ndoshta asnjë pyetje nuk është përsëritur më shpesh në debatet për vitin 1981 sesa kjo: “Kush ishte organizatori i demonstratave?” Për disa, kjo pyetje bëhet me synimin për të ndriçuar një aspekt të historisë. Për të tjerë, ajo përdoret për të zhvlerësuar vetë …

Nëse viti 1981 nuk do të kishte ndodhur: ku do të mbetej Kosova? Historia nuk mund të rikthehet pas për të provuar se çfarë do të kishte ndodhur në mungesë të një ngjarjeje të caktuar. Megjithatë, analiza e skenarëve hipotetikë është një metodë e njohur në historiografi, sepse ndihmon të …

Koha kujt i dha të drejtë: mohuesve apo përkrahësve të vitit 1981? Një nga pyetjet më të rëndësishme që mund t’i shtrohet historisë së Kosovës është kjo: pas më shumë se katër dekadash, kujt i dha të drejtë koha: atyre që i kundërshtuan demonstratat e vitit 1981 apo atyre që …

Një nga pyetjet që shtrohet më shpesh në debatet për demonstratat e vitit 1981 është kjo: nëse Jugosllavia u shpërbë vetëm dhjetë vjet më vonë, a ishte e nevojshme gjithë ajo sakrificë? A ia vlente që mijëra studentë, punëtorë, intelektualë dhe veprimtarë të përfundonin në burgje, të përjashtoheshin nga puna …

Pse organizatat e fshehta përdornin terminologji marksiste-leniniste? Një nga argumentet që përsëritet më shpesh nga kundërshtarët e demonstratave të vitit 1981 dhe të organizatave te fshehta shqiptare është fakti se shumë prej tyre mbanin emërtime ose përdornin terminologji që lidhej me marksizëm-leninizmin. Nga ky fakt nxirret përfundimi se këto organizata …

Kur historia nuk pranon të rishkruhet Historia është një nga gjykatësit më të rreptë të njerëzimit. Ajo mund të vonojë, mund të heshtë për vite ose edhe për dekada, por rrallëherë gabon në gjykimin përfundimtar të proceseve të mëdha. Ajo nuk udhëhiqet nga emocionet e çastit, as nga interesat politike …

Pse rikthehet sot Veton Surroi në temën e vitit 1981? Në çdo shoqëri ekzistojnë figura publike, mendimet e të cilëve kanë ndikim përtej personit që i shpreh. Për këtë arsye, kur një intelektual ose opinionbërës rikthehet pas shumë vitesh te një temë historike, rëndësi nuk ka vetëm ajo që thotë, …

Paradoksi i autonomistëve Ndër të gjitha argumentet që janë përdorur për të zhvlerësuar demonstratat e vitit 1981, njëri vazhdon të përsëritet më shpesh se të tjerët. Ai thotë, në thelb, se Kushtetuta jugosllave e vitit 1974 i kishte dhënë Kosovës pothuajse të gjitha atributet e një republike dhe, për rrjedhojë, …

Teoritë konspirative si strehë e argumentit të dobët Kur mungojnë faktet, zakonisht shtohen dyshimet. Kur mungojnë provat, fillojnë hamendësimet. Ndërsa kur mungon argumenti bindës, në skenë dalin teoritë konspirative. Kjo nuk është një dukuri e veçantë e historisë shqiptare. Është një mekanizëm i njohur i debatit politik dhe ideologjik në …

Pse historia vazhdon t’i shqetësojë kundërshtarët e vitit 1981? Në histori ka ngjarje që, edhe pasi përfundojnë, vazhdojnë të jetojnë në ndërgjegjen e një populli. Ato nuk mbeten vetëm pjesë e së kaluarës, por shndërrohen në pika referimi për të tashmen dhe për të ardhmen. Pikërisht për këtë arsye, për …

Nga “kundërrevolucion” te “gabim historik” Një nga karakteristikat më interesante të debatit mbi ngjarjet e vitit 1981 është fakti se, gjatë më shumë se katër dekadave, kanë ndryshuar vazhdimisht fjalët, por shumë më pak përmbajtja e gjykimit. Nëse krahasohen deklaratat e vitit 1981 me interpretimet që jepen sot nga disa …

I. Politika e mohimit të sakrificës Historia nuk zhvillohet vetëm në fushat e betejës. Ajo zhvillohet edhe në kujtesën e njerëzve. Shpeshherë lufta për të fituar një ngjarje përfundon shumë më herët sesa lufta për ta interpretuar atë. Pikërisht për këtë arsye, pothuajse çdo ngjarje e madhe historike, pas përfundimit …

I verbuar nga ideologjia “bashkim vëllazërimit” i manipuluar nga disa historianë të shitur te Beogradi, me siguri se edhe i paguar e i shpërblyer, historiani,  Tahir Avdyli nuk kishte lënë gurë pa lëvizur, nuk lë gënjeshtër pa evidentuar me qëllim që Isa Boletinin ta paraqesë, bard, kolos, të vëllazërimit e …

Pas largimit të imponuar nga shtëpia e vëllait, Cafoja u zhvendos në Shtojë, një vendbanim i njohur për arkitekturën karakteristike të shtëpive dykatëshe: kati i poshtëm shërbente për të strehuar bagëtitë, ndërsa kati i sipërm ishte hapësira ku jetonin anëtarët e familjes. Kjo strukturë tradicionale, e rrënjosur thellë në mënyrën …

Simon Gjoka, nga fshati Shën Gjergj, përfaqëson një nga figurat më të spikatura të solidaritetit dhe besnikërisë së asaj kohe. Ai ishte gjithmonë i gatshëm të hapte dyert e shtëpisë së tij për Cafo Begun—pa kushte, pa frikë dhe pa hezitim. Qoftë ditë apo natë, verë apo dimër, dera e …

Pasi Cafoja u detyrua të largohej nga Shkodra dhe të vendosej në Krajë, një hap të ngjashëm, megjithëse në drejtim të kundërt, ndërmori edhe Hodo Alibegu. Ai zgjodhi të shkojë drejt Tiranës, duke ndërruar mbiemrin në Osmani, një veprim i diktuar nga rrethanat e kohës dhe nevoja për t’u shmangur …